III SA/Kr 326/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi P. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 30 grudnia 2024 r., nr 1201-IEE.7113.2.225.2024.2.BF w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Stare Miasto (organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku [...] sp. z o.o. (strony zobowiązanej), na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez P., strona skarżąca). Tytuł wykonawczy obejmuje należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów z udziałem środków europejskich. Wierzyciel pismem z 7 listopada 2024 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego z 8 listopada 2017 r., nr [...] z przyczyny określonej w art. 33 § 2 pkt 5 upea tj. wygaśnięcie obowiązku z powodu przedawnienia (k. 121). Postanowieniem z 22 listopada 2024 r. nr 1212-SEE.7113.22.2024.6 organ I instancji umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na wygaśnięcie obowiązku. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia podano art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 59 § 3 i § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070). Wierzyciel w piśmie z 26 listopada 2024 r. złożył zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając naruszenie art. 59 § 1a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132; dalej upea) w zw. z art. 11 ust. 6 ustawy z 09 marca 2024 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 poz. 556 dalej uzupea z 09.03.2024 r.) poprzez brak zastosowania. Podniósł również, że organ egzekucyjny błędne przyjął że w tej sprawie, że zastosowanie ma art. 59 § 1 pkt 2 upea w zw. z art. 59 § 3 i art. 59 § 4 upea w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. (Dz. U. z 2019 r., póz. 2070 dalej uzupea z 11.09.2019 r.). Pełnomocnik wierzyciela nie kwestionował w zażaleniu umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny z uwagi na wygaśnięcie obowiązku. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. nr 120I-IEE.7113.2.225.2024.2.BF utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14.06,1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej kpa) w związku z art. 17, art. 18 oraz art. 59 § 1a ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505; dalej upea) w zw. z art. 11 ust. 6 ustawy z 09.03.2024 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 poz. 556 dalej uzupea). W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 11 ust. 6 uzupea do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz skutków związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Do postępowania egzekucyjnego zastosowanie zatem będą miały przepisy upea w obecnym brzmieniu. Z art. 59 § 1a upea wynika, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części na wniosek wierzyciela, albo z urzędu jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2 pkt 1-5 upea w tym m.in. wygaśnięcia obowiązku w całości. W ocenie organu odwoławczego, organ egzekucyjny zastosował się do wniosku wierzyciela i umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na wygaśnięcie obowiązku. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu, że organ l instancji błędnie wskazał podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny co prawda przywołał przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji upea, zamiast po nowelizacji upea, jednak treść tych przepisów jest ze sobą zbieżna. Oba przepisy dotyczą umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, a jedną z przesłanek w nich zawartych jest wygaśnięcie obowiązku. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że organ egzekucyjny w sentencji postanowienia prawidłowo podał, że umarza postępowanie egzekucyjne zgodnie z wnioskiem wierzyciela tj. z uwagi na wygaśnięcie obowiązku. Tym samym odniósł się do przesłanki zawartej w art. 59 § 1a upea mającej zastosowanie w tej sprawie. Strona skarżąca pismem z dnia 21 stycznia 2025 r. wniosła skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzucono naruszenie następujących przepisów prawa: 1. art. 59 § 1a upea w zw. z art. 11 ust. 6 uzupea z 09.03.2023 r. poprzez błędne przyjęcie, że jest on "tożsamy z art. 59 § 1 pkt 2 upea w zw. z art. 13 ust. 1 uzupea z 11.09.2019 r.", podczas gdy do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz skutków związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życia ww. ustawy z 09.03.2023 r. znajduje zastosowanie przepis art. 59 § 1a upea w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą; 2. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na innych przepisach prawa niż organ I instancji, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Z uwagi na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnić trzeba, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Należy oddzielić stanowisko organu odwoławczego, że organ I instancji zastosował się do wniosku strony skarżącej i umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na wygaśnięcie obowiązku z powodu przedawnienia (stosownie do wskazanego we wniosku art. 33 § 2 pkt 5) Jak wynika z powołanego w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu I instancji przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazana ustawa weszła w życie 30 lipca 2020 r. Zgodnie z podanym w podstawie prawnej postanowienia organu I instancji przepisem art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu do 29 lipca 2020 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się: jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W takim przypadku organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (§ 3 art. 59). Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (§ 4 art. 59). Brak wymagalności obowiązku, jego umorzenie, wygaśnięcie z innego powodu oraz nieistnienie stanowią także podstawy zarzutów według art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Co istotne w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy - przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego odnosi się także do przedawnienia zobowiązań, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2018 r., sygn. akt II FSK 141/18, LEX nr 2570210). Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można bowiem wskazać przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Instytucja ta ma zastosowanie zasadniczo w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym. Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu powołał się m.in. na przepis art. 59 § 1a ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505; dalej upea) w zw. z art. 11 ust. 6 ustawy z 09.03.2024 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 poz. 556 dalej uzupea). Zgodnie z art. 59 § 1a upea - postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części na wniosek wierzyciela, albo z urzędu jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2: 1) pkt 1-5 – w tym zatem m.in. wygaśnięcia obowiązku w całości (art. 33 § 2 pkt 5 upea). Ustosunkowując się do podniesionego w zażaleniu zarzutu organ odwoławczy wyjaśnił, że "organ egzekucyjny co prawda przywołał przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji upea, zamiast po nowelizacji upea, jednak treść tych przepisów jest ze sobą zbieżna. Oba przepisy dotyczą umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, a jedną z przesłanek w nich zawartych jest wygaśnięcie obowiązku." Organ odwoławczy wyjaśnił też, że organ egzekucyjny w sentencji postanowienia prawidłowo podał, że umarza postępowanie egzekucyjne zgodnie z wnioskiem wierzyciela tj. z uwagi na wygaśnięcie obowiązku. Z uwagi na powyższe, zarzut zawarty w pkt 1 skargi uznać należy za bezzasadny. Odnosząc się do zarzutu zawartego w pkt 2 skargi zgodzić się należy z DIAS, że "zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, jeżeli naruszono przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. (...) organ egzekucyjny przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił istotne okoliczności faktyczne. Ponadto odniósł się do przesłanki zawartej w art. 59 § 1a upea mającej zastosowanie w tej sprawie, pomimo że przywołał przepisy przed nowelizacją upea. Tym samym nie było podstaw do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej." W konsekwencji zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa należy uznać za niezasadne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.