III SA/Kr 328/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] działając na mocy art. 104, art. 107 K.p.a. oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – odmówił K. K. świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie zaległości opłat czynszowych. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wywiadu środowiskowego i zebranych w sprawie dowodów wynika, że K. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z zasiłku stałego z MOPS w wysokości 212,49 zł oraz alimentów od córki w wysokości 329,43 zł. Zatem łączny dochód wnioskodawcy stanowi kwotę 541,92 zł (czyli nie została przekroczona kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej). Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego ustalono, że zaległość czynszowa na dzień11 grudnia 2012 r. wynosi 2.612,22 zł. W listopadzie 2012 r. wnioskodawca nie dokonywał samodzielnie żadnych wpłat z tytułu użytkowania lokalu. Otrzymywał on z MOPS regularną pomoc na dofinansowanie do opłat za czynsz od stycznia 2012 r. do listopada 2012 r. w łącznej wysokości 1980 zł, co stanowi średnio kwotę 180 zł miesięcznie. Ustalono także, że wpłaty dokonywane przez wnioskodawcę były nieregularne. Oznacza to, że nie posiada on nawyku systematycznego regulowania opłat i mimo, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej co miesiąc dopłaca do czynszu K. K. nie partycypuje systematycznie w opłatach. Tym samym nie dokłada należytej staranności, aby zmniejszyć zadłużenie mieszkania. Zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł K. K. podnosząc, że MOPS pokrywa mu tylko nieznaczną część rachunków za czynsz. Dodał, że nie otrzymuje adekwatnej do jego potrzeb pomocy finansowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 lutego 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie nie pozwala na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje spełnienia każdego żądania. Z akt sprawy wynika, że K. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie 212,49 zł oraz alimentów od córki w wysokości 329,43 zł. Z najbliższą rodziną utrzymuje kontakt telefoniczny. Zajmuje 3 pokojowe mieszkanie z kuchnią. Na bieżąco korzysta z pomocy MOPS. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Ponadto jak wskazuje art. 4 wyżej wymienionej ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Brak regularnych wpłat za czynsz ze strony wnioskodawcy słusznie został przez organ I instancji potraktowany jako brak współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł K. K. Podniósł, że obecna pomoc MOPS jest niewystarczająca i może doprowadzić do eksmisji z mieszkania. Ponadto bezzasadne jest zarzucanie mu braku współpracy, bowiem nie posiada wystarczających środków do życia więc tym samym nie może regulować żadnych rachunków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) - następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem ocenia legalność decyzji również z urzędu. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, nie naruszają prawa. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania K. K. zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do zaległości z tytułu opłat czynszowych. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, regulujące rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. W świetle art. 2 ust. 1 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom, przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej. Jednakże udzielane świadczenia mają być adekwatne do sytuacji osób ubiegających się o pomoc. Jednym ze świadczeń pieniężnych jest określony w art. 39 ustawy, zasiłek celowy, który może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Podkreślić jednakże należy, że przepisy cytowanej ustawy, nakładają na osoby korzystające z pomocy społecznej, obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna spełnia jedynie subsydiarną funkcję, wobec tego konieczne jest współdziałanie wnioskodawcy. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą, uprawnia organ do odmowy udzielenia świadczenia. Ocena w powyższym zakresie dotyczy postępowania osoby ubiegającej się o pomoc. Z brzmienia art. 39 ustawy o pomocy społecznej (zasiłek celowy "może być przyznany") oraz sygnalizowanego wyżej faktu, iż postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu, wynika, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Organ wydający decyzję uznaniową nie jest związany normą prawa materialnego, z tym że argumentacja organu (tu: co do udzielenia bądź nieudzielenia świadczenia) musi odpowiadać zasadzie wyrażonej w art. 7 K.p.a. W myśl tego przepisu, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie organy obu instancji uczyniły zadość powyższym wymaganiom. Wykazały w swoich decyzjach, z powołaniem się na konkretne okoliczności, że skarżący swoim postępowaniem uchybił obowiązkowi współdziałania z organami w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że K. K. otrzymuje zasiłek stały z MOPS w wysokości 212,49 zł. Ponadto z akt sprawy bezspornie wynika, że od stycznia 2012 r. do listopada 2012 r. skarżący otrzymywał regularną pomoc na dofinansowanie do opłat za czynsz w łącznej wysokości 1980 zł. Świadczy to o tym, że skarżący systematycznie korzysta z środki finansowych pochodzących z pomocy społecznej. Fakt złego gospodarowania środkami finansowymi, które są mu oferowane nie może przemawiać za koniecznością przyznania kolejnego zasiłku celowego. Egzekwowanie od świadczeniobiorcy obowiązku współdziałania jest niezwykle ważne, w przeciwnym bowiem wypadku pomoc ograniczać się będzie do prostego rozdawnictwa świadczeń i braku eliminacji źródeł problemów społecznych. W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, poznały i opisały dokładnie sytuację życiową skarżącego i prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.