III SA/Kr 333/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 stycznia 2013r. nr. [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W dniu 29 listopada 2013r. R. B. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję SKO w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Wskazuje, iż jest osobą niepełnosprawną, po wypadku zatrucia czadem, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Samotnie wychowywała syna, który urodził się z porażeniem mózgowym. Od lipca 2013r. syn podjął pracę w Zakładzie Pracy Chronionej z wynagrodzeniem równym 1600 zł i odtąd prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych orzekający umorzył postępowanie w tej kwestii. Z przepisu bowiem art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) wynika, iż nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych, między innymi strony skarżące w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Ponieważ przedmiotowa sprawa należy do zakresu spraw zwolnionych z mocy ustawy z obowiązku uiszczania kosztów sadowych, stąd orzekający na podstawie art. 239 pkt 1 w zw. z art. 161 cyt. ustawy – umorzył postępowanie w sprawie w tym zakresie. Natomiast odnosząc się do wniosku strony o ustanowienie adwokata z urzędu uznano, iż wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z zasiłku okresowego w wysokości 271 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca nie posiada na własność żadnych nieruchomości. W konsekwencji – jak podaje – odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, skarżąca straciła tytuł prawny do lokalu mieszkalnego i obecnie w sądzie toczy się sprawa o eksmisję. Nie wykazuje także we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Orzekający uznał, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Skarżąca posiada bardzo niski dochód ( 271 zł z tytułu zasiłku okresowego ), jest osobą bezrobotną, bez oszczędności. Nie wykazuje żadnego majątku ruchomego czy też nieruchomego. W sądzie toczy się sprawa o jej eksmisję z zajmowanego lokalu mieszkaniowego. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, a nie charakter czy też okoliczności sprawy , które uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje bowiem ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od specyfiki i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W sytuacji materialno – bytowej strony odmowa przyznania jej pomocy w postaci wyznaczenia adwokata z urzędu mogłaby doprowadzić do pozbawienia jej konstytucyjnego prawa do sądu. Nie ma natomiast znaczenia z punktu widzenia oceny przesłanek kwalifikujących do przyznania prawa pomocy fakt nieznajomości prawa przez wnioskodawczynię czy procedur obowiązujących w sądach. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 161, 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).