III SA/Kr 333/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 27 grudnia 2022 r. znak SKO.PS/4110/892/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 grudnia 2022 r., znak SKO.PS/4110/892/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy D. z dnia 2 listopada 2022 r. odmawiającej J. G. (dalej: "skarżąca") przyznania dodatku węglowego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1682 ze zm., dalej: "u.d.w."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 2 września 2022 r. skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy D. o wypłatę dodatku węglowego. Wskazała, że w skład gospodarstwa domowego wchodzą cztery osoby: skarżąca, mąż skarżącej oraz małoletnie dzieci skarżącej. Do wniosku skarżąca dołączyła oświadczenie, że pod adresem D. [...] zamieszkują dwie rodziny, które prowadzą osobne gospodarstwa, mają własne kuchnie i własne źródła utrzymania. W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 2 maja 2022 r. wskazany był kocioł na paliwo stałe (klasa 5, liczba 1) i wskazano, że stosowany jest w nim inny rodzaj biomasy. Z deklaracji z dnia 2 września 2022 r. wynika, że w budynku oznaczonym numerem [...] w D. zainstalowane są: kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa/z podajnikiem – funkcja c.o. w liczbie jeden oraz kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy – funkcja c.w.u. w liczbie jeden. Jako paliwo stosowane w kotle stałym wskazano węgiel i paliwa węglopochodne (klasa kotła 5, liczba 1). Decyzją z dnia 2 listopada 2022 r. Wójt Gminy D. odmówił przyznania skarżącej dodatku węglowego. W uzasadnieniu wskazał, że na dzień 11 sierpnia 2022 r. głównym źródłem ogrzewania wpisanym do centralnej ewidencji emisyjności budynków jest kocioł na paliwo stałe, w którym stosowane jest paliwo w postaci innej biomasy, a nie węgiel. W odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała, że w skład gospodarstwa domowego wchodzi sześć osób. Skarżąca podniosła, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł węglowy na ekogroszek, wymieniony w ramach programu czyste powietrze. A biomasa została wskazana w deklaracji omyłkowo. Decyzją z dnia 27 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy D. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo uwzględnił stan wynikający z deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r. Ponieważ z przepisów ustawy wynika, że ta data jest wiążąca dla organów, a zmiany w deklaracji dokonane po tym terminie nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu o przyznanie dodatku węglowego. Organ zwrócił uwagę, że w deklaracji z dnia 2 maja 2022 r. wskazano, że głównym paliwem jest rodzaj biomasy, dopiero w korekcie deklaracji z dnia 2 września 2022 r. wskazano węgiel i paliwa węglopochodne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji oraz zwolnienie skarżącej z kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że składając wniosek o dodatek węglowy zorientowała się, że błędnie podała w pierwotnej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła inny rodzaj biomasy, podczas gdy od początku był to ekogroszek, czyli węgiel. Zaznaczyła, że piec na ekogroszek został dofinansowany na podstawie umowy Gminy D. ze S. F. (ojcem skarżącej oraz ówczesnym właścicielem budynku). Skarżąca podniosła, że naocznie można sprawdzić w jej gospodarstwie domowym, jakiego paliwa używa się do palenia w kotle. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżąca po dniu 11 sierpnia 2022 r. – 2 września 2022 r. dokonała korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wskazując, że źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy) z automatycznym podawaniem paliwa/z podajnikiem, a stosowany w nim rodzaj paliwa to ekogroszek. W ocenie Sądu organy przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, odmówiły skarżącej przyznania dodatku węglowego, z tego względu skarga zasługiwała na uwzględnienie. Konieczne jest również wyjaśnienie, czy w domu skarżącej funkcjonuje jedno gospodarstwo (jak wskazała skarżąca w odwołaniu, czy też dwa odrębne gospodarstwa (jak wskazywała skarżąca we wniosku o przyznanie dodatku węglowego), a także ustalenie, czy uprzednio nie został przyznany dodatek węglowy. Organy w ogóle nie odniosły się do tej rozbieżności wynikającej z twierdzeń skarżącej. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest przepis art. 2 ust. 1 u.d.w., który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Z powołanego przepisu wynika, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest m.in. kocioł na paliwo stałe, w którym spalane jest paliwo stałe. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet, pelet zawierające co najmniej 85% węgla. Analiza zaskarżonej decyzji, w której organ odwołał się wyłącznie do treści CEEB, daje podstawę do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie uwzględniono, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ustępie 15 u.d.w. do treści tej ustawy ustępów 15a-15e. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Skarżąca złożyła wniosek w dniu 2 września 2022 r., decyzja organu I instancji została wydana 2 listopada 2022 r., a II instancji 27 grudnia 2022 r., a zatem – zgodnie z zasadą aktualności- organy powinny uwzględnić aktualny, istniejący w dacie wydania decyzji stan prawny sprawy, w tym w szczególności treść art. 2 ust. 15a – 15e ustawy. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 15 ustawy organ dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego w szczególności (a zatem nie jedynie) w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła w CEEB. W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy – tj. ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, nie zostały jednoznacznie przez organy ustalone w toku prowadzonego przez nie postępowania. Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tymczasem, organy I i II instancji odwołały się wyłącznie do treści CEEB i to bez uwzględnienia dokonanej w dniu 2 września 2022 r. aktualizacji deklaracji. Organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. Podkreślić należy, że nie budzi wątpliwości Sądu, że dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która zgłosiła źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty wcześniej złożonej deklaracji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu: z 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22, z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 8 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23, z 12 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 232/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 301/23). Co więcej, w myśl art. 2 ust. 15 ustawy pozyskanie danych z CEEB jest tylko jednym ze sposobów weryfikacji, czy wniosek o wypłatę dodatku węglowego jest zasadny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15a i 15b ustawy, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, organ bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie innych świadczeń, dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, zaś jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy. Podkreślić należy, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty. Ustawodawca obliguje organ orzekający do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się oświadczenie, które to ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Co więcej, jak stanowi art. 2 ust. 15b ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, można przeprowadzić wywiad środowiskowy, w czasie którego ustala się m. in., czy stan faktyczny gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku (ust. 15d). Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 ustawy może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy. Tym samym, brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie źródła ciepła w gospodarstwie domowym skarżącej jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r. różni się od stanu rzeczywistego. Sąd uznał za nieuprawniony pogląd, jakoby żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym oraz stanem wynikającym z korekty deklaracji z dnia 2 września 2022 r. Przeciwnie, ustalenie tych okoliczności stanowiło obowiązek organu. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia aktualne brzmienie danych wynikających z CEEB, a w razie wątpliwości podejmą inne środki dowodowe celem ustalenia zasadności wypłaty dodatku węglowego oraz uwzględnią nowy stan prawny sprawy wynikający z aktualnego brzmienia ustawy, w tym w szczególności przepisu art. 2 ust. 15g u.d.w. Zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie źródła ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącej i rodzaju stosowanego paliwa, na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, bądź innych dowodów, po wskazaniu stronie potrzeby ich przeprowadzenia. W ocenie Sądu wyjaśnienia wymaga również ilość gospodarstw domowych funkcjonujących pod adresem wskazanym we wniosku, a także ewentualne uprzednie przyznanie dodatku węglowego. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.