III SA/Kr 334/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2009r., sygn. akt III SA/Kr 334/09 w przedmiocie zwolnienia skarżącej A. G. od kosztów sądowych i ustanowienia dla niej adwokata w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Wojewody z dnia 5 lutego 2009r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a : przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata W dniu 14 maja 2009r. skarżąca A. G. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśnił, że sama wychowuje dwoje dzieci, jest w trakcie rozwodu, a jej mąż uchyla się od płacenia alimentów od grudnia 2008r. i wyjechał zagranicę. Opisując swoją sytuację rodzinną i majątkową A. G. wyjaśniła, iż mieszka razem z synem S. (lat 7) i córką M. (10 miesięcy). Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżąca wskazała, że do dnia 24 maja 2009r. pozostaje na urlopie macierzyńskim i otrzymuje 1400 zł. Natomiast od 25 maja 2009r. przejdzie na urlop wychowawczy i otrzyma 400 zł. Przedstawiła również spis ponoszonych kosztów, z którego wynika, że za gaz płaci 100 zł, za prąd 70 zł, za telefon 20 zł, za wodę i śmieci 60 zł. Do tego dochodzi 150-200 zł za lekarstwa, 40-60 zł za leczenie stomatologiczne, 120 zł za logopedę, 70-80 zł za posiłki szkolne, ok. 30 zł klasowego. Na artykuły spożywcze wydaje po 400-600 zł, a koszt zakupu ubrań szacuje na około 120-150 zł. Na wezwanie przedstawiła kopie dokumentów źródłowych w postaci faktur i rachunków za prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, a także faktury za zakupione lekarstwa, żywność, środki czystości. Nadto dołączyła kopię umowy o pracę na czas określony od 1 lutego 2008r. do 31 grudnia 2012r. Z umowy tej wynika, że skarżąca zarabia 1430 zł brutto miesięcznie, a dodatkowo otrzymuje miesięcznie dodatek za prowadzenie kasy w wysokości 150 zł brutto. Skarżąca wyjaśniła, że mieszka z rodzicami, przy czym jej matka jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy natomiast ojciec pracuje dorywczo. Podała, że nie pobiera żadnych zasiłków rodzinnych ponieważ mąż czyni jej w tym trudności. Ma zasądzone alimenty na syna, ale od grudnia 2008r. mąż ich nie płaci. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2009r., sygn. akt III SA/Kr 334/09 referendarz sądowy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niej adwokata. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wyjaśnił, iż sytuacja skarżącej nie jest łatwa, ponieważ na dochód jej gospodarstwa domowego składają się niewielkie kwoty otrzymywane w tracie trwania urlopu macierzyńskiego. Oznacza to, że nie należy ona do osób zamożnych zwłaszcza, że nie dysponuje jakimś majątkiem czy zasobami pieniężnymi. Zdaniem referendarza nie można też tracić z pola widzenia, że dochody skarżącej zamykając się w kwocie około 1400 zł muszą wystarczyć na opłacenie stałych wydatków i bieżącego utrzymania jej oraz dwójki dzieci. Suma ta w rozbiciu na osobę w rodzinie lokuje się w okolicach kryterium ubóstwa wyznaczanego przepisami ustawy o pomocy społecznej. Na pomoc rodziców skarżąca nie specjalnie może liczyć skoro jej matka jest osobą bezrobotną, a źródłem zarobkowania ojca są prace dorywcze. W dniu 31 lipca 2009r. wpłynął do Sądu sprzeciw na powyższe postanowienie podpisany przez uczestniczkę postępowania I. K. oraz P. G. Podnieśli w nim, iż A. G. oświadczyła nieprawdę ponieważ zatrudnia pełnomocnika. Ponadto w dniu 3 marca 2009r. P. G. uiścił w biurze Komornika przy Sądzie Rejonowym kwotę 1360 zł, a w dniu 13 lipca 2009r. kwotę 450 zł. I. K. i P. G. oświadczyli również, że od 1 maja 2009r. do 30 września 2009r. skarżąca pobierała na syna zasiłek alimentacyjny w kwocie 450 zł z Urzędu Miasta. W piśmie z dnia 5 października 2009r. A. G. ustosunkowała się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie. Wyjaśniła, iż w marcu 2009r. otrzymała od komornika kwotę 1139,60 zł na poczet zaległych alimentów. Skarżąca oświadczyła, iż obecnie przebywa na urlopie wychowawczym bezpłatnym, ponieważ P. G. utrudnia jej pobieranie świadczeń z tytułu zasiłku rodzinnego i wychowawczego nie rozliczając się z Urzędem Skarbowym. Odnosząc się do zarzutu, że zatrudnia pełnomocnika, skarżąca stwierdziła, iż nie stać jej na zatrudnienie zawodowego pełnomocnika i w związku z tym korzystała z nieodpłatnej pomocy prawnika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżąca wyjaśniła, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego otrzymywała na syna w okresie od 1 maja 2009r. do 30 września 2009r. w kwocie 450 zł. We wrześniu 2009r. ponownie złożyła wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Natomiast na córkę M. otrzymuje alimenty w wysokości 300 zł. Cały swój dochód skarżąca obliczyła na kwotę 750 zł. Skarżąca zarzuciła P. G., iż z jego winy nie pobiera świadczenia z tytułu urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł. Do pisma skarżąca dołączyła m.in. zaświadczenia o zatrudnieniu z dnia 31 sierpnia i 5 października 2009r., z których wynika, iż przebywa ona na urlopie wychowawczym od dnia 1 września 2009r. do 31 sierpnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Instytucja prawa pomocy zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możliwość obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Wiąże się ona ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245 § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego." "Art. 246 § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny". Analiza sytuacji materialnej skarżącej A. G. wskazuje, iż jej sytuacja pogorszyła się w stosunku do okresu, gdy był rozpatrywany jej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z pisma z dnia 5 października 2009r. wynika, że skarżąca w chwili obecnej nie pracuje, gdyż przebywa na bezpłatnym urlopie wychowawczym. Cały dochód jej rodziny wynosi 750 zł. Skarżąca nie otrzymuje już obecnie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż te zostały jej przyznane na okres od 1 maja 2009r. do 30 września 2009r. Wpłacane sporadycznie przez P. G. kwoty tytułem zaległych alimentów na syna nie są wystarczające na pokrycie wszystkich podstawowych potrzeb. Zła sytuacja materialna skarżącej pozwala stwierdzić, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jej niewielki dochód musi bowiem wystarczyć na uiszczenie należności oraz utrzymanie skarżącej i dwójki jej dzieci, z których jedno ma 10 miesięcy. Obciążenie skarżącej w takiej sytuacji kosztami postępowania sądowego oraz wynagrodzeniem adwokata z wyboru oznaczałoby w praktyce pozbawienie jej prawa do sądu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 260 p.p.s.a. orzekł – jak w sentencji.