III SA/Kr 335/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wskazał, że oprócz starego drewnianego domu o powierzchni 49 m2, nieruchomości rolnej o areale 6,20 ha i lasu o powierzchni 0,13 ha nie posiada jakichkolwiek zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Określając wysokość swojego dochodu wskazał na kwotę 400 zł . Uzasadniając swoje starania podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej gdyż posiadane gospodarstwo rolne przynosi mu minimalny dochód. Innych źródeł nie ma. Nadmienił, że kilka lat temu został oszukany przez nieuczciwego kupca, który nie zapłacił mu za sprzedany inwentarz żywy a egzekucja komornicza okazała się bezskuteczna. W związku z czym musiał się zadłużyć. Do wniosku dołączył kopię decyzji wymiarowej ustalającej w 2009 łączne zobowiązanie pieniężne na kwotę na kwotę 48 zł, kopię wyroku SR sygn. [...] z którego wynika, że podał ofiarą oszustwa na kwotę około 2862 zł, kopię wyroku SR sygn. [...] zasądzające na jego rzecz 167,29 zł, kopię postanowienia SR oddalającego wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika, oraz kopie dwóch postanowień komorniczych o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jej bezskuteczność i kopię zaświadczenia z Urzędu Gminy, w którym stwierdzono, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 6,2021 ha użytków rolnych w tym grunty przeliczeniowe 1,41 ha i las o pow. 0,1361 ha, Mając na uwadze powyższe zaważyć należało, co następuje: Zacząć wypada od tego, że choć w rubryce 4 formularza poprzez odpowiednie zakreślenia skarżący uwidocznił, że wnosi jedynie o zwolnienie od kosztów sadowych to jednak nie można tracić z pola widzenia, że w złożonym chronologicznie później bo 4 maja 2009 r. piśmie nadmienił, iż przedkłada dowody świadczące o niemożności pokrycia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z wyboru przed sądem a w związku z tym wnosi o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W konsekwencji należy przyjąć, iż rzeczywistą treścią wniosku skarżącego jest żądanie przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Okoliczność, iż skarżący nie sprecyzował jakiego rodzaju ma być to pełnomocnik wywiera tylko ten skutek, że sąd (a także referendarz) mają swobodę wyboru. Wskazując na powyższe zauważyć, wypada, że stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ppsa osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa), a owa "dokładność" stopniowana jest przekonaniem sądu, które ma być "dostateczne". Zgodnie bowiem z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względni wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, czy stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów a przy tym oświadczenie to nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie jeśli tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony lub jej sytuacji rodzinnej to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń czy przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na ich pokrycie albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) to może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dodatkowych czynności (por. także orz. SN z 25 stycznia 1937 r., C II 2301/36, PPiA 37/2/104). Odnosząc te uwagi do realiów rozstrzyganego przypadku należy stwierdzić, że skoro dochody skarżącego oscylują wokół ustalonego przepisami ustawy o pomocy społecznej kryterium ubóstwa a na cały jego majątek składa się niewielki stary dom oraz 6 hektarowa nieruchomość rolna (1,41 przeliczeniowych – dowód zaświadczenie) ze skrawkiem lasu to nie należy on do osób zamożnych. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że cześć z posiadanych środków finansowych musi przeznaczać na opłacenie mediów i podstawowe zakupy. Biorąc to pod uwagę należało w konsekwencji przyjąć, że skarżącego nie będzie stać na opłacenie własnym sumptem ani kosztów sądowych ani kosztów kwalifikowanego zastępstwa prawnego. Mimo bowiem tego, że posiadany majątek nieruchomy posiada określoną wartość podkładową lub sprzedażną trudno byłoby od uczestnika wymagać takich rozporządzeń. Godziłyby on bowiem w podstawy jego bytowania. Nie można zapominać, że na roli gospodarzy a w domu zamieszkuje. Pożyczek lub kredytów w bankach czy SKOK-ach zaś nie uzyska dla tej prostej przyczyny, że przy wskazywanych dochodach nie posiada istotnej dla tych instytucji finansowych zdolności do bieżącego regulowania zaciągniętych zobowiązań. Z tych względów udzielono skarżącemu pomocy, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 1 ppsa w związku z art. 245 §2 ppsa.