III SA/Kr 339/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek zaznaczył, że nie ma żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 444 zł otrzymywanego z MOPS zasiłku stałego. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że nie stać go na adwokata. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata (art. 245 §3 ppsa) o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, czy stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów i oświadczenie to nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony lub jej sytuacji rodzinnej to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd (referendarz) dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat (art. 246 § pkt. 1 ppsa) albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) (por. także orz. SN z 9 marca 1936 r., C III 869/35, Zb.Urz. 1936, poz. 465 także orz. SN z 3 listopada 1936 r., C II 1435/36, PPiA 1937, nr 2, s. 185) to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie prawa pomocy bez konieczności prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia, bo jak to wyjaśnił swego czasu Sąd Najwyższy dochodzenie takie sąd ma obowiązek zarządzić w wypadku, gdy ma wątpliwości, czy starający się o prawo ubogich pomimo przedstawionego zaświadczenia jest ubogim (orz. SN z 25 stycznia 1937 r., C II 2301/36, PPiA 37/2/104). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Biorąc pod uwagę kopie dokumentów jakie zalęgają w pomocniczych aktach administracyjnych (k. 1232-1221) należy uznać że złożone oświadczenie jest wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Obrazuje, że skarżący generalnie rzecz ujmując – jest osobą ubogą w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać osobę samotną, bez majątku, ze znikomym dochodem czerpanym ze środków pomocy społecznej, borykająca się z długami. Trudno zarazem czynić skarżącemu zarzuty, że nie stara się poprawić swej sytuacji życiowej jeśli zważy się na sygnalizowaną w aktach administracyjnych niepełnosprawność skarżącego i dolegliwości zdrowotne. Wszystko to razem wzięte wpływa bowiem na dającą się zaobserwować nieporadność strony. Okoliczność na ile pozostaje odpowiedzialny za taki stan rzeczy nie powinna być rozstrzygająca. Po pierwsze dla przyznania prawa pomocy kluczowe znaczenie posiada aktualna sytuacja strony. Po wtóre z zasad doświadczenia życiowego wynika, że skromne dochody jakie pozostają do dyspozycji skarżącego nie za bardzo są w stanie zabezpieczyć jego podstawową egzystencję. Potwierdzeniem trudnej sytuacji skarżącego jest i to, ze zmuszony jest permanentnie korzystać ze wsparcia oferowanego przez ośrodki pomocy społecznej. A choć okoliczność ta nie jest rozstrzygająca sama w sobie to jednak pozwala zorientować się w realnych możliwościach strony dając pewne wskazówkę co do oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego. Biorąc to wszystko pod uwagę należało wniosek skarżącego uznać za zasadny i przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie na jego rzecz adwokata. Przewidując bowiem tylko minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżący nie będzie w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Z tego względu należała mu się pomoc o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.