III SA/Kr 34/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie : WSA Bożenna Blitek spr. WSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. W. – B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 listopada 2009 r. , Nr : [...] w przedmiocie udzielenia pomocy w ramach programu wieloletniego ,, Pomoc państwa w zakresie dożywiania ‘’ s k a r g ę o d d a l a . I. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 925/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2007 r. Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2007 r. w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku. Rozstrzygnięcie powyższe zostało poprzedzone następującymi decyzjami zapadłymi o w oparciu o ustalony stan faktyczny sprawy. Decyzją z dnia [...] 2007 r. Burmistrz Miasta, w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", przyznał M. W. – B. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w wysokości 100 zł. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że M. W. – B. mieszka sama, a jej dochód wynosi 522,19 zł. Pomoc może być przyznana osobom i rodzinom, jeżeli dochód nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej (art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"). Dla M. W. – B. kryterium dochodowe wynosi 477 zł. Wysokość świadczenia, określona decyzją, została zdeterminowana aktualnymi możliwościami finansowymi Ośrodka. Biorąc pod uwagę, że M. W.-B. jest w stanie przygotowywać posiłki we własnym zakresie, postanowiono przyznać świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności. W wyniku odwołania M. W.- B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] 2007 r. Organy jako podstawę prawną decyzji wskazały przepisy art. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Na uzasadnienie podano, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a dochodem Strony jest wyłącznie renta inwalidzka w wysokości 522,19 zł. Dochód ten przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (477 zł), jednak nie przekracza 150% tegoż kryterium (kwoty 715,50 zł). Umożliwia to przyznanie Stronie zasiłku celowego na zakup żywności - zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w związku z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Zasiłek celowy w kwocie 100 zł realizuje podstawowy cel tej pomocy, tj. umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, a zarazem - jest adekwatny do jego przeznaczenia. Ośrodek Pomocy Społecznej stara się wspomagać M. W. – B. w trudnej sytuacji bytowo - socjalnej w miarę posiadanych środków przyznając jej różnego rodzaju pomoc w postaci zasiłków celowych specjalnych, przy czym zaznaczono, że coraz większe grupy społeczeństwa wymagają pomocy i nie jest możliwe zaspokajanie wszystkich potrzeb ze skromnych środków finansowych przeznaczonych na pomoc społeczną. Z tego względu wyznacznikami wysokości zasiłku celowego jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy, ale i możliwości finansowe organów pomocy społecznej, w tym ograniczone środki finansowe Ośrodka pomagającego wielu osobom. Podniesiono, że otrzymana pomoc nie pozbawia M. W. – B. prawa do składania nowych wniosków o przyznanie kolejnych świadczeń z pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylając wyrokiem z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 925/07 decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2007 r. uznał, że istotny wpływ za załatwienie sprawy mogły mieć braki materiału dowodowego ujawnionego w uzasadnieniu obu decyzji, a dotyczącego środków finansowych pozostających w dyspozycji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, z których sfinansowano świadczenie dla M. W. – B., albowiem decyzje wydane przez organy obu instancji poprzestają na stwierdzeniu, że środki finansowe są ograniczone. Sąd zwrócił uwagę na to, że w niniejszej sprawie pozytywna ocena decyzji wymaga podania przez organ I instancji kwoty, jaką dysponował na sfinansowanie przyznawanych zasiłków, liczbę tych zasiłków i zasady różnicowania kwot poszczególnych zasiłków, przyznanych kolejno potrzebującym stronom. Dopiero przekazanie w decyzji tego rodzaju dodatkowych informacji pozwoli na racjonalną, odpowiedzialną ocenę czy przy korzystaniu z uznaniowej kompetencji nie doszło do arbitralności działania. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że może się okazać, iż podanie powyższych informacji nie zwiększy ani o złotówkę pomoc udzieloną M. W. – B. za zakup posiłków, co jednak nie usprawiedliwia zaniechania organów załatwiających wniosek M. W. – B. w zakresie wykazania się poprawnością działania. II. Decyzją z dnia [...] 2009 r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza miasta Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. W. – B. z dnia 9 marca 2007 roku postanowił udzielić wnioskodawczyni pomocy w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w wysokości 100 zł. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 3, art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 6, art. 39 ust. 1 i 2 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) w zw. z art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ I instancji ponownie ustalił sytuację życiową, w tym materialną strony – tak jak w pierwszej decyzji stwierdzając, że M. W. – B. spełnia wymogi do przyznania pomocy w formie świadczenia z realizowanego programu w zakresie dożywiania tj. z programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Z tego względu przyznano M. W. – B. świadczenie pieniężne w wysokości 100 zł (które wnioskodawczyni odebrała w 2007 roku przed wniesieniem odwołania w dniu 18.04.2007 r. od pierwszej decyzji), przy czym wysokość ta wynikała nie tylko z sytuacji życiowej M. W. – B., ale i z możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ I instancji podniósł, że działający w imieniu Burmistrza - Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej jako dysponent środków finansowych zobowiązany jest do racjonalnego gospodarowania budżetem i takiego wydatkowania środków, aby w ciągu roku zabezpieczyły potrzeby osób znajdujących się w trudnej sytuacji, zamieszkałych na terenie gminy. Podano, że Ośrodek Pomocy Społecznej w I kwartale 2007 r. dysponował kwotą 97.400 zł z tytułu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (przy czym środki własne stanowiły kwotę 38.960 zł, a dotacja wojewody 58.440 zł). O przyznanie świadczenia z tego programu wystąpiło w I kwartale 2007 r. - 238 rodzin, a liczba osób w tych rodzinach wynosiła – 419. Z danych sprawozdawczych wynika, że średniomiesięczny okres pobierania świadczenia wyniósł 2,29. Wobec powyższego z podzielenia kwoty wydatkowanej na realizację programu w I kwartale 2007 r., tj. kwoty 97.400 zł przez liczbę adresatów programu 419 osób otrzymuje się liczbę 232,46, która stanowi łączną kwotę pomocy udzielonej jednemu adresatowi w miesiącach styczeń – marzec 2007 r. Dzieląc tę kwotę przez średnimiesięczny okres pobierania, tj. 2,29 otrzymuje się kwotę 101,51 zł, która oznacza jednorazowe świadczenie dla jednego adresata programu. Z powyższego wynika, że świadczenie udzielone M. W. – B. w wysokości 100 zł nie odbiegało od świadczeń przyznanych pozostałym świadczeniobiorcom tego programu w gminie A. M. W. – B. wniosła odwołanie, w którym nie podniosła żadnych konkretnych zarzutów wyrażając jedynie swoje niezadowolenie z decyzji. Organ II instancji – Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 listopada 2009 r. Nr [...] po rozpatrzeniu tego odwołania utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ ten podzielił stanowisko organu I instancji zarówno w zakresie spełnienia przez M. W.-B. warunków umożliwiających przyznanie jej świadczenia pieniężnego z programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" jak i w zakresie zasadności kryteriów, którymi kierował się organ I instancji przyznając świadczenie w określonej wysokości. Organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżona decyzja nie narusza zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej oraz nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego, w warunkach którego dokonuje się przyznania świadczenia w konkretnej kwocie. W uzasadnieniu podniesiono, że organ I instancji w sposób wyczerpujący ustosunkował się do kwestii wysokości przyznanego świadczenia jednocześnie wyjaśniając stronie czym kierował się ustalając kwotę udzielonej pomocy. Zaznaczono w szczególności, że organ I instancji wykazał w sposób przekonujący, iż kwota udzielonej stronie pomocy nie odbiega od wysokości świadczeń przyznawanych przez ten organ innym świadczeniobiorcom w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Z decyzją tą nie zgodziła się skarżąca M. W. – B., która w skardze nie podniosła żadnych konkretnych zarzutów wyrażając jedynie niezadowolenie z wydanej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga M. W.- B. jest całkowicie nieuzasadniona. Podstawą prawną decyzji o przyznaniu świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności jest ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.). Zgodnie z art. 3 tej ustawy w ramach Programu realizowane są działania dotyczące m.in. zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania dzieciom, osobom i rodzinom – w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Ustawa w szerokim zakresie, a zwłaszcza odnośnie zasad przyznawania świadczeń odwołuje się do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008, Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) i jednocześnie w art. 15 stanowi delegację do wydania przepisów wykonawczych: "Art. 15. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób realizacji Programu, sposób planowania i dokonywania podziału środków budżetu państwa przyznanych na realizację Programu oraz zakres i formy monitorowania realizacji Programu, mając na względzie jego skuteczność i efektywność." W oparciu o powyższy przepis zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego"Pomoc państwa w zakresie dożywiania", które w § 11 wprowadza sprawozdawczość z realizacji Programu wskazując m.in. na konieczność składania informacji w terminie do 15 dnia miesiąca następującego po zakończeniu kwartału, sporządzonej narastająco w układzie kwartalnym za okres od dnia 1 stycznia do dnia kończącego dany kwartał. Sąd stwierdza, że ustalenia organów administracyjnych w zakresie sytuacji życiowej skarżącej, jej dochodu i uprawnień do skorzystania z pomocy finansowej na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", zwanego dalej Programem, nie budzą wątpliwości Sądu. Nie budzi tez wątpliwości Sądu wykonanie przez organy administracyjne zaleceń i wskazówek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartych w wyroku z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 925/07, w szczególności odnośnie wykazania przez organ I instancji wpływu, jaki miały na wysokość świadczenia przyznanego skarżącej ograniczone środki finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. Zdaniem Sądu – z zobowiązań tych organ wywiązał się w pełnym zakresie podając wysokość kwoty jaką dysponował na sfinansowanie przyznawanych zasiłków, liczbę tych zasiłków (rodzin i osób w rodzinach) i dowodząc w sposób wyliczony matematycznie, że kwota 100 zł świadczenia przyznanego M. W. – B., na jej wniosek złożony w trzecim miesiącu I kwartału 2007 r., w żaden sposób nie odbiega od średniej wysokości świadczenia jednorazowego przyznanego każdemu świadczeniobiorcy w tym okresie. W ten sposób organ wykazał, że przy korzystaniu z uznaniowej kompetencji nie doszło do arbitralności działania. W tej sytuacji – zdaniem Sądu – należy uznać, że organy administracyjne przyznając skarżącej świadczenie w tej konkretnej wysokości działały w ramach uznania administracyjnego i ramy te nie zostały w żaden sposób przekroczone. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa - a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.