III SA/Kr 340/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Michał Niedźwiedź (spr.) Sędzia WSA Urszula Zięba Asesor WSA Magdalen Gawlikowska po rozpoznaniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 30 grudnia 2024 r., SKO.ŚR/4111/636/2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz E. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1.1. E. P. – nazywana dalej "Skarżącą", 29 lipca 2024 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym jest mowa w art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323; dalej jako "u.ś.r.") w brzmieniu obowiązującym do końca 2023 r. 1.2. Decyzją z 4 września 2024 r. (nr OPS.DŚR.ŚR.4802.07.545.2024. ŚP.OD.EW) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Andrychowie odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W motywach decyzji, przedstawiając stan faktyczny sprawy, organ wyjaśnił, że Skarżąca jest jedyną osobą, która sprawuje opiekę nad swoim niepełnosprawnym ojcem, A. P. Zauważył przy tym, że we wrześniu 2021 r. Skarżąca również złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niepełnosprawnością ojca. Wówczas, na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 12 stycznia 2022 r., zostało jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne do 31 maja 2024 r., a następnie decyzją organu z 17 czerwca 2024 r. zostało ono przedłużone do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności. Kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane 9 lipca 2024 r. Z uwagi na uprawomocnienie się tego orzeczenia organ ostatnie świadczenie pielęgnacyjne wypłacił Skarżącej za sierpień 2024 r. Dalej, powołując się na art. 63 ust. 1-3 u.ś.r. organ wyjaśnił, że jakkolwiek wniosek Skarżącej został złożony w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., w jej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu dotychczasowym. W związku z powyższym organ zwrócił uwagę, że świadczenie przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje w związku z opieką nad osobami wymienionymi w art. 17 ust. 1b tej ustawy. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jakkolwiek Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł o niekonstytucyjności tego przepisu w zakresie, w jakim różnicował on prawo do świadczeń pielęgnacyjnych osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie – skoro w stanie prawnym obowiązującym do końca 2024 r. nie zmieniono jego brzmienia, organ nie może odstąpić od jego stosowania w jego literalnym brzmieniu. Stąd też, nie kwestionując konieczności sprawowania przez Skarżącą opieki nad ojcem, organu uznał, że nie zostały spełnione warunku przyznania świadczenia przewidziane w art. 17 ust. 1b u.ś.r. 1.3. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, decyzją z 30 grudnia 2024 r. (nr SKO.ŚR/4111/636/2024), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach decyzji SKO w Krakowie wskazało, że Skarżąca jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, o której jest mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ nie kwestionował przy tym faktu sprawowania przez Skarżącą opieki nad ojcem. Powziął jednak wątpliwości, czy zakres tej opieki uzasadnia przyznanie jej wsparcia w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Z postępowania dowodowego wynikało, że Skarżąca wykonywała następujące czynności opiekuńcze: między 8 a 11 budzi ojca, zaprowadza go do łazienki, pomaga przy porannej toalecie, przygotowuje śniadanie i podaje mu leki; między 12 a 13 przygotowuje i podaje obiad oraz witaminy, sprząta po obiedzie; koło 16 wychodzi z ojcem na spacer; między 17 a 18 oglądają wspólnie telewizję; między 18 a 19 ojciec Skarżącej je kolację oraz kąpie się przy jej asyście, a następnie kładzie się spać. Powołując się na poglądy judykatury SKO w Krakowie stwierdziło, że takie czynności, jak pomoc przy codziennej higienie osobistej, myciu, czy podaniu leków, oraz pomocy przy dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., które uniemożliwiałyby podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy właściwej organizacji (np. wcześniejszym przygotowaniu posiłków), dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej. Tymczasem, jak stwierdził organ, opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres musi wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Artykułu 17 ust. 1 u.ś.r. nie można bowiem odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym osobom. Zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym różnić się bowiem może w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zaś uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Stąd też, zdaniem organu, nie stanowią przeszkody w podjęciu pracy zarobkowej czynności takie jak pomoc w ubraniu, której można udzielić przed pracą, a także w umyciu włosów ćwiczeniach i spacerach oraz wizytach u rodziny i wyjściu do Kościoła, które to czynności można wykonać po godzinach pracy lub w dniach od niej wolnych. Dalej organ podkreślił, że omawiane świadczenie nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W tym kontekście organ zaznaczył, że Skarżąca nie była aktywna zawodowo, o czym świadczy fakt otrzymania przez nią renty po zmarłym mężu bez zbiegu z innym świadczeniem. Dodatkowo organ wskazał, że Skarżąca może korzystać z usług opiekuńczych, co odciążyłoby ją w opiece nad ojcem, a jednocześnie pozwoliłoby na podjęcie aktywności zawodowej. Ponadto ojciec Skarżącej może ubiegać się o świadczenie wspierające, którego celem jest udzielenie osobom niepełnosprawnym pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb tych osób. 2.1. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik Skarżącej podniósł zarzuty naruszenia: - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez Skarżącą nie wypełnia ww., dyspozycji podczas gdy w rozumieniu tego przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego; - art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej jako "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącej nad ojcem determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. 2.2. Pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie decyzji SKO w Krakowie oraz decyzji organu pierwszej instancji, jak również zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. 2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 3.1. Skarga okazała się zasadna, dlatego została uwzględniona. 3.2. Rozpoznając skargę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. 3.3. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., chociaż wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie został złożony 29 lipca 2024 r. W tym miejscu należy wskazać, że od 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429; dalej jako "u.ś.w"). Niemiej jednak zgodnie z art. 63 ust. 2 u.ś.w. osoby, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego co najmniej do końca 2023 r., zachowują to prawo w dotychczasowym kształcie nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane. Ponadto w art. 63 ust. 3 u.ś.w. przewidziano, że osoby te mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach w przypadku wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jeżeli wniosek o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności został złożony w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia. Dodatkowo wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi zostać złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pierwsze orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane zostało 19 maja 2021 r., a obowiązywało do 31 maja 2024 r. (k. 38 akt administracyjnych). Drugie orzeczenie wydane zostało 9 lipca 2024 r. na stałe (k. 7 akt administracyjnych). Biorąc pod uwagę, że wniosek złożony został 29 lipca 2024 r. należy stwierdzić, że organy prawidłowo przyjęły, iż materialnoprawną podstawą jego rozpoznania powinny być przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r., a w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. 3.4. Kolejno należy odnotować, że zgodnie z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jak zauważył organ pierwszej instancji, ojciec Skarżącej żadnej z tych przesłanek nie spełnia, skoro zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności jego niepełnosprawność datuje się od 2021 r. Stąd też, przyjmując, że pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), skoro przepis ten nie został przez ustawodawcę derogowany, nie może odstąpić od jego stosowania. W konsekwencji, według organu pierwszej instancji, na przeszkodzie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stała treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. SKO w Krakowie kwestii tej w żaden sposób nie poruszyło, wypowiadając się w kontrolowanej decyzji jedynie w zakresie ziszczenia się przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tak jak gdyby wspomniany przepisy nie istniał. Biorąc pod uwagę, że znaczna część argumentacji zawartej w odwołaniu Skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji poświęcona została temu zagadnieniu, jak również uwzględniają ważkość tego problemu, należy przyjąć, że w tym zakresie SKO w Krakowie naruszyło art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, uchybienie to nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Ostatecznie bowiem, nawet jeżeli SKO w Krakowie nie wyjaśniło, dlaczego art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł mieć zastosowania w sprawie, pominięcie tego przepisu było właściwe. We wspomnianym wyroku z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że powyższy przepis jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Ostatecznie zatem stanowisko strony skarżącej – z którym należy się zgodzić – zostało zaaprobowane również przez SKO w Krakowie. 3.5. Dla jasności wywodu należy także zwrócić uwagę, że pojęcie opieki, o którym jest mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym na tyle absorbująca, aby podjęcie aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że zakres opieki zależny jest od stanu osoby niepełnosprawnej. Jakkolwiek w art. 17 ust. 1 u.ś.r. mowa jest o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji – niepełnosprawność ta w różny sposób może oddziaływać na zakres czynności, które może dotknięta nią osoba wykonywać samodzielnie, jak też w różny sposób rzutować na jej faktyczne potrzeby co do opieki. W konsekwencji czynności dnia codziennego takie jak przygotowywanie i podawanie posiłków, robienie zakupów, podawanie leków, pranie, sprzątanie, realizacja recept, umawianie wizyt lekarskich – należy oceniać w odniesieniu do konkretnego przypadku. Ostatecznie bowiem czynności te niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania osób wymagających opieki i wraz z czynnościami stricte opiekuńczymi składają się na całokształt prawidłowo sprawowanej opieki. Ten sam rodzaj czynności opiekuńczych, w zależności od stopnia ich nasilenia i potrzeb niepełnosprawnego, może zatem być uznany jedynie za zwykłe czynnościach dnia codziennego, jak i wypełniać przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Okolicznościami, które powinien ustalić organ w celu ustalenia powyższej przesłanki są między innymi: rodzaj niepełnosprawności, stan zdrowia, sprawność ruchowa i intelektualna, tryb życia, warunki mieszkaniowe. Pamiętać przy tym również należy, że nawet jeżeli opiekun nie wykonuje bezpośrednio czynności opiekuńczych w danym momencie, bowiem nie wymaga tego stan zdrowia i potrzeby osoby niepełnosprawnej, to w tym czasie pozostaje do jej dyspozycji. Fakt ten może mieć istotne znaczenie z perspektywy osoby niepełnosprawnej i może być usprawiedliwiony w kontekście przyznania omawianego świadczenia, jeżeli stan tej osoby obecności tej wymaga. Pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych może bowiem przyczynić się do zapewnieniu takiej osobie poczucia bezpieczeństwa i komfortu psychicznego, co może stanowić – w zależności od stanu zdrowia – element składowy opieki. Ponadto omawiane świadczenie nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki, ale musi być związane z koniecznością jej sprawowania w takim zakresie, który wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Raz jeszcze należy jednak podkreślić, że organ pamiętać musi o tym, że punktem odniesienia dla zakresu czynności opiekuńczych są potrzeby osoby niepełnosprawnej. Tym samym nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Wobec tego, samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie. Należy w tym miejscu podkreślić: świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Świadczenie to ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, która zajmuje się osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyroki NSA z: 10 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 1507/24; 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2229/23; 14 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 195/23). 3.6. Zestawiając powyższe z motywami kontrolowanej decyzji należy dojść do wniosku, że ocena SKO w Krakowie okazała się raz że nader pobieżna, dwa że oparta na niepełnym materiale dowodowym – co ostatecznie oznacza, że została ona wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 79a § 1 oraz art. 80 k.p.a. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że według ustanowionej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Powyższa zasada ogólna odnosi się nie tylko do sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego, lecz jest także wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, gdyż organy administracji publicznej mają obowiązek uwzględniania jej przy "załatwieniu sprawy" (por. wyroki NSA z 4.06.1982 r., l SA 258/82, ONSA 1982/1, póz. 54, oraz z 28.11.2012 r., l OSK 641/12, LEX nr 1291400; wyrok WSA w Gdańsku z 14.09.2011 r., l SA/Gd 502/11, LEX nr 898927). Natomiast w świetle art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej oraz zasada swobodnej oceny dowodów) organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Biorąc pod uwagę treść tych przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w art. 79a k.p.a. ustanowiono obowiązek informacyjny organu względem strony postępowania. Przepis ten wzmacnia realizację zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, obligując organ procesowy do mobilizowania strony do wykazywania większej aktywności w postępowaniu, konkretyzuje i uzupełnia dyspozycję art. 10 i art. 81 k.p.a. w tym znaczeniu, że zobowiązuje expressis verbis organ administracji publicznej prowadzący postępowanie na żądanie strony, do zawiadomienia strony o określonej w tych przepisach możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Celem art. 79a § 1 k.p.a. jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawianych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. 3.7. Przede wszystkim z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, w jaki sposób przejawia się niepełnosprawność ojca Skarżącej, ani jakie są jego rzeczywiste potrzeby w zakresie pomocy. Zamiast tego SKO w Krakowie poprzestało na stwierdzeniu, że "czynności polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej, myciu, czy podaniu leków, oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r." Dalej zaś organ wskazał, że czynności takie jak "pomoc w ubraniu, robienie zakupów, pomoc w przygotowaniu posiłków" nie stanowią przeszkody w podjęciu pracy zarobkowej, ponieważ można je wykonywać poza godzinami pracy lub w dniach od niej wolnych (s. 4 decyzji, k. 58). Rzecz jednak w tym – jak już było mowa powyżej – o tym, czy dane czynności uzna się jedynie za zwykłe czynności dnia codziennego, czy też będą to czynności pielęgnacyjne, decydują ostatecznie potrzeby osoby niepełnosprawnej. Równocześnie organ nie może z góry przyjąć, że wspomniane czynności, same z siebie, "nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.". Przy takim rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. zakres okoliczności, które organ powinien był ustalić, ulega znacznemu rozszerzeniu. Sam opis tych czynności jest niewystarczający, aby uznać, że w danym przypadku ziściły się przesłanki materialne przyznania omawianego świadczenia. Tym co powinien był zrobić organ, było przyjrzenie się temu jak funkcjonował ojciec Skarżącej jako osoba niepełnosprawna, stanowi jego zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej – aby w ten sposób ocenić, w jakim zakresie stała obecność jego córki była konieczna do zaspokojenia jego potrzeb życiowych oraz społecznych. Tymczasem z motywów decyzji nie wynika nawet, na jakiego rodzaju niepełnosprawność cierpiał ojciec Skarżącej, czy miał możliwość samodzielnego poruszania się, spożycia posiłku, skorzystania z toalety. Nic nie wiadomo o jego potrzebach psychicznych i czy owe potrzeby wraz z ułomnościami fizycznymi nie powodowały, że względnie stała obecność córki oraz jej gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych nie składały się na elementy czynności opiekuńczych, a nie tylko zwykłych czynności dnia codziennego. Stąd też właściwy tok postępowania dowodowego powinien w dalszej kolejności zostać ewentualnie ukierunkowany na doprecyzowanie opisu podejmowanych przez Skarżącą czynności, czego wymaga od organu nie tylko art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., ale również art. 79a § 1 tej ustawy. 3.8. Dodatkowo należy negatywnie odnieść się do wypowiedzi organu, w której wskazuje on, że Skarżąca w celu podjęcia pracy zarobkowej, a równocześnie zapewnieniu opieki nad ojcem, może skorzystać z pomocy osób świadczących usługi opiekuńcze. Z przedstawionej powyżej wykładni przepisów prawa materialnego, a zwłaszcza art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie można wywodzić tego rodzaju obowiązku. Przepis ten stanowi bowiem o opiece sprawowanej przez krąg osób enumeratywnie w nim wymienionych – w tym przez osoby, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), a taką osobą jest Skarżąca względem niepełnosprawnego ojca. Tego rodzaju argument należy zatem potraktować podobnie, jak zakwestionowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego odwołanie się do możliwości udziału w opiece nad rodzicami innych dzieci. Potencjalna możliwość sprawowania opieki przez większą liczbę członków rodziny, tak aby wnioskodawca mógł podjąć pracę, nie jest przesłanką warunkującą przyznanie omawianego świadczenia (por. wyroki NSA z: 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1521/23, 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1397/23, 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1407/23; 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1471/23; 13 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 127/23; 30 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 781/22; 9 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2449/22; 5 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1576/22; 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 925/21). Tak samo nie można w ramach art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oczekiwać od Skarżącej, że skorzysta z usług opiekuńczych, aby podjąć pracę. 3.9. Ostatnią kwestią, na którą należy zwrócić uwagę jest rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem zawartym w kontrolowanej decyzji, a wcześniejszą decyzją SKO w Krakowie, tj. decyzją z 12 stycznia 2022 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z 19 maja 2021 r. niepełnosprawność ojca Skarżącej została oznaczona symbolem 10-N, a samo orzeczenie wydano do 31 maja 2024 r. (k. 50). W wywiadzie środowiskowym z 7 października 2021 r. mowa jest o cukrzycy, miażdżycy, nadciśnieniu tętniczym oraz udarze, jako powodach niepełnosprawności. Ponadto z treści tego wywiadu wynika, że czynności opiekuńcze Skarżącej wówczas były zbieżne z tymi, które zostały opisane w wywiadzie środowiskowym z 28 sierpnia 2024 r. (k. 44, t. 1 oraz k. 25, t. 2). Wówczas we wspomnianej powyżej decyzji SKO w Krakowie przyznało Skarżącej wnioskowane przez nią świadczenie pielęgnacyjne. Równocześnie w odniesieniu do sprawy zainicjowanej obecnym wnioskiem Skarżącej, chociaż przyczyny stwierdzenie niepełnosprawności były tożsame, a zakres czynności podejmowanych przez Skarżącą zbliżony (por. orzeczenie z 9 lipca 2024 r. oraz treść wywiadu środowiskowego z 28 sierpnia 2024 r.) – organ wydał rozstrzygnięcie odmowne. Tymczasem stan faktyczny i prawny obu spraw był zbieżny. Pamiętając o zasadzie działania w zaufaniu do władzy publicznej oraz utrwalonej praktyki, o których jest mowa w art. 8 § 1 i § 2 k.p.a., organy powinny były zatem przynajmniej wyjaśnić stronie, dlaczego tym razem odmówiły jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. 3.10. Mając na względzie to, że opisaną powyżej wadą dotknięte są decyzje wydane w obu instancjach, koniecznym okazało się ich łączne wyeliminowanie z obrotu prawnego. Podstawą dla tego rozstrzygnięcia jest art. 135 P.p.s.a., który przewiduje, że dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem. 3.11. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę przedstawioną w motywach wyroku wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przeprowadzi postępowanie dowodowe adekwatne względem tej normy prawa materialnego (tj. przede wszystkim ustali stan zdrowia ojca Skarżącej oraz związany z nim zakres jego potrzeb). Organ uwzględni również skutki prawne wynikającej z wyroku TK z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) w stosunku do art. 17 ust. 1b u.ś.r. 3.12. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.