III SA/Kr 342/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 29 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego M. G. kwotę 1584 (słownie: tysiąc pięćset osiemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 29 stycznia 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Rektora nr [...] z dnia [...] 2012 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 200a ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez błędną jego wykładnię oraz odmowę przyznania stypendium mimo spełniania warunków określonych w tym przepisie § 8 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 21 października 2011 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania podmiotowej dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych z budżetu państwa, poprzez uznanie, że przepis ten stanowi podstawę do ustalania kręgu osób uprawnionych do uzyskania stypendium. W konkluzji skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Rektora nr [...] z dnia [...] 2012 r. W niniejszej sprawie organy Uczelni ustaliły następujący stan faktyczny i prawny. Decyzją z [...] 2012 roku Prorektor Uniwersytetu ds. dydaktyki nr [...] odmówił przyznania M. G. - doktorantowi II roku studiów na Wydziale [...] zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w roku akademickim 2012/2013. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż wnioskodawca nie spełnia warunków niezbędnych do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego, ponieważ uzyskany przez niego wynik oceny osiągnięć naukowo-dydaktycznych nie kwalifikuje go do grupy 30% najlepszych doktorantów na II roku studiów. Od decyzji tej M. G. złożył do Rektora Uniwersytetu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odwołujący się stwierdził, że przyjęta metoda obliczania 100% uczestników studiów doktoranckich na poszczególnych latach studiów jest błędna i sprzeczna z ustawą. W jego opinii należałoby w każdym przypadku odnosić grupę 30% najlepszych doktorantów do liczby doktorantów na "danym" roku studiów. Rektor ustosunkowując się do tych zarzutów nie stwierdził nieprawidłowości. M. G. zajął 9 miejsce na liście rankingowej uzyskując w sumie 23,5 punktów, natomiast do zakwalifikowania się do grupy 30% najlepszych doktorantów na II roku studiów i otrzymania zwiększenia stypendium doktoranckiego konieczne było uzyskanie co najmniej 26 punktów. Powołał się na art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 572) (...) uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich, również na Zarządzenie nr [...] Rektora Uniwersytetu z [...] 2011 roku w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Uniwersytecie w § 3 ust. 1 który przewiduje, iż zwiększenie stypendium doktoranckiego przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Wskazał także na rozporządzenie MNiSW z dnia 21 października 2011 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych z budżetu państwa. Dotację oblicza się uwzględniając stan na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przyznania dotacji - w zakresie liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich oraz stwierdził, że każda uczelnia publiczna zobowiązana jest do przestrzegania zasad prawidłowej gospodarki finansowej środkami publicznymi, których naruszenie może spowodować pociągnięcie do odpowiedzialności. Odnosząc się do argumentów odwołującego się M. G. stwierdził, iż sposób ustalania liczby 30% wskazany w odwołaniu spowodowałby zagrożenie związane z koniecznością zastosowania niejednolitych zasad w stosunku do poszczególnych lat studiów doktoranckich. Uwzględnianie liczby doktorantów według aktualnego stanu mogłoby prowadzić do sytuacji, w której zabraknie środków na wypłatę stypendiów, gdy na dzień 31 grudnia liczba doktorantów jest o wiele niższa, a ta liczba stanowi podstawę do wyliczania ministerialnej dotacji. Z tych względów na Uniwersytecie została przyjęta zasada stanowiąca, że zwiększenie stypendium doktoranckiego przyznaje się nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że odmowa przyznania wnioskowanego stypendium dokonana została z naruszeniem przepisów prawa, bowiem zgodnie z treścią art. 200a ust. 2 ustawy doktorantowi znajdującemu się w grupie 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim. Wskazał, że na drugim roku studiów doktoranckich na którym się znajduje studiuje 39 osób. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie potwierdza wprost tej okoliczności, niemniej jednak 30% z 39 osób to daje 11 osób uprawnionych do stypendium. Poza sporem pozostaje, iż uzyskany przez skarżącego wynik oceny osiągnięć naukowo-dydaktycznych plasuje go na 9 miejscu, a wiec w grupie uprawnionych do tego stypendium. Skarżący zakwestionował przyjętą przez Rektora zasadę ustalenia liczby 100% doktorantów na koniec 2011 r. z poprzedniego drugiego (obecnie trzeciego) roku studiów, co w efekcie wobec tego, że w poprzednim roku studiów liczba ta była znacznie niższa spowodowało sztuczne zaniżenie liczby doktorantów obecnego drugiego roku studiów. Zdaniem skarżącego użyte w art. 200a ust. 1 ustawy sformułowanie "30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów, do którego odnoszą się postanowienia ust. 2 tego artykułu, jest jasne i nie powinno budzić wątpliwości. Na każdym roku studiów studiuje określona liczba osób i z tej liczby 30 procentom przysługują dodatkowe stypendia. Nie sposób tego zapisu ustawy rozumieć w inny sposób a w szczególności, że liczbę 30% doktorantów danego roku oblicza się na podstawie ogólnej liczby doktorantów innego roku. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 z późn. zm. – zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie. Zarazem w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie istotą sporu jest ustalenie z którego roku studiów doktoranckich należy obliczać liczbę 30% doktorantów uprawnionych do otrzymania stypendium dla najlepszych doktorantów na poszczególnych latach. Zdaniem skarżącego treść art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U z 2012r. poz. 572) - dalej zwane ustawą, że 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów do którego odnoszą się postanowienia ust. 2, nie budzi wątpliwości. Na każdym roku studiów studiuje określona liczba osób i z tej liczby 30% doktorantom przysługują dodatkowe stypendia. Nie można liczby 30% doktorantów dla danego roku obliczać na podstawie ogólnej liczby doktorantów innego roku. Organ drugiej instancji zakwestionował tą tezę stwierdzając, że jest zobowiązany do przestrzegania dyscypliny finansowej a wskazane przez skarżącego rozumienie art. 200a ust. 1 ustawy powoduje zagrożenie związane z koniecznością zastosowania niejednolitych zasad w stosunku do poszczególnych lat studiów doktoranckich. Jednak organ w swojej decyzji nie przedstawił toku rozumowania w ustalaniu zasad ilości doktorantów do przedmiotowego stypendium a jest to brak istotny, który powoduje, że przedmiotowa decyzja w tym zakresie nie poddaje się kontroli sądu. Sąd nie może wnioskować o przyjętych zasadach wyłącznie ze skargi, zasady te mają wynikać z decyzji organu. W tej kwestii należy przywołać orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, który wskazuje, że jednym z podstawowych elementów tworzących standard sprawiedliwości proceduralnej jest obowiązek ujawniania w czytelny sposób motywów rozstrzygnięcia (zob. np. wyrok TK z 21 lipca 2009r., K 7/09, OTK-A 2009, Nr 7 poz. 113) Przenosząc ustalenia Trybunału Konstytucyjnego na grunt procedury administracyjnej stwierdzić należy, że ujawnienie motywów jakimi kierował się organ administracji publicznej, powinno nastąpić w stopniu umożliwiającym weryfikację sposobu myślenia tego organu. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy organ w treści decyzji z dnia 29 stycznia 2013 r. wskazał jedynie na okoliczności związane z gospodarką finansową uczelni i praktyczną organizacyjną uniemożliwiającą przyjęcia interpretacji prawa wskazanej przez M. G. Organ nie odnosi się do interpretacji art. 200a ust. 1 ustawy. Tymczasem uzasadnienie decyzji musi spełniać wymogi, które są niezbędne do skontrolowania jej legalności przez sąd administracyjny. Decyzja administracyjna powinna być jasna i zrozumiała dla stron w takim stopniu, by każda przeciętna osoba niemająca przygotowania prawniczego mogła zrozumieć intencje organu wydającego decyzję. Organ uzasadniając decyzję powinien to uczynić zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 107 § 3 K.p.a. czyli przy uwzględnieniu, że uzasadnienie decyzji powinno być zrozumiałe nie tylko dla jego autora, ale przede wszystkim dla strony, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 8 K.p.a. Co więcej prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym, uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 K.p.a. Mocą przywołanej zasady organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji winno być elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy to odnieść do nieprzedstawienia przez organ zasad obliczenia 30% doktorantów na II roku studiów i nie zawarcia jakichkolwiek wskazówek w tym przedmiocie w uzasadnieniu decyzji. Na marginesie tych rozważań należy wskazać, że rozumowanie skarżącego jest logiczne i jego interpretacja art. 200a ust. 1 ustawy jest prawidłowa. Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni i uzupełni wszystkie wyżej wskazane braki uzasadnienia, które ogólnie można określić jako "skróty myślowe i niedomówienia". Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za zasadną. Działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej. Orzeczenie o kosztach postępowania oparto na przepisach art. 200, art. 205 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. | |