III SA/Kr 344/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia 3 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do wojskowej komisji lekarskiej skargę oddala Pismem z dnia 5 stycznia 2012 r. W. D. zwrócił się do Wojskowej Komendy Uzupełnień o skierowanie go na badania przed Wojskową Komisją Lekarską. Podniósł, że w 1995 roku orzeczono o jego niezdolności do odbycia zasadniczej służby wojskowej, jednak jego obecny stan zdrowia mieści się – jego zdaniem - w kategorii A1, albowiem nie istnieje żadna z przypadłości stwierdzonych u niego 17 lat temu. Wniosek swój W. D. uzasadnił tym, że "obecne czasy wróżą konflikt światowy" i dlatego uważa "za swój obowiązek bronić Ojczyzny i w razie konfliktu zostać wcielony do armii służąc w zakresie, w jakim będzie to potrzebne". Podał także, że za wnioskiem przemawiają jego kwalifikacje zawodowe, doświadczenie oraz wieloletnia współpraca z armią. Do wniosku dołączył w kserokopii szereg legitymacji, zaświadczeń itp. wskazujących na jego kwalifikacje zawodowe, doświadczenie zawodowe, osiągnięcia naukowe i sportowe, nagrody i wyróżnienia, wykształcenie i znajomość języków obcych. Decyzją Nr [...] z dnia [...] 2012 r. Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień odmówił skierowania W. D. do Wojskowej Komisji Lekarskiej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na treść art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), który stanowi, że w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E. Organ I instancji podał, że z prowadzonej ewidencji wojskowej wynika, że Rejonowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] 1994 r. uznała W. D. za czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej (kategoria B12), natomiast orzeczeniem z dnia [...] 1997 r. Rejonowa Komisja Lekarska stwierdziła, że W. D. "jest niezdolny do czynnej służby wojskowej, w czasie pokoju (kategoria D)". W. D. nie wniósł odwołania od tego orzeczenia, co - zdaniem organu - oznacza, że się z nim zgodził. W związku z powyższym Wojskowa Komenda Uzupełnień nie może w chwili obecnej skierować W. D. do wojskowej komisji lekarskiej. W odwołaniu od powyższej decyzji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień W. D. wniósł o jej uchylenie i "wydanie orzeczenia co do istoty sprawy". Decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie art. 85 ust. 1 i art. 82 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez uniemożliwienie mu spełnienia obowiązku obrony Ojczyzny. Odwołujący się zarzucił również naruszenie art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), który – jego zdaniem - stanowi, że ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej może być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Odwołujący się uważa, że powołane przez Komisję 16 lat temu przypadłości obecnie u niego już nie występują, a zatem orzeczenie to może zostać wzruszone na jego wniosek. Kolejny podniesiony przez W. D. zarzut dotyczył naruszenia art. 4 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 3 wymienionej wyżej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r., poprzez uniemożliwienie mu ochotniczego spełniania zadań w ramach powszechnego obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto odwołujący się zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 23 i art. 24 Kodeksu cywilnego podnosząc, że przepisy te stanowią o dobrach osobistych obywatela, a jednym z nich jest prawo każdego obywatela polskiego do spełniania zadań w ramach powszechnego obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, o czym jest mowa w art. 4 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem odwołującego się, zaskarżona decyzja godzi w powyższe dobro osobiste, rodząc odpowiedzialność Skarbu Państwa. Decyzją Nr [...] z dnia 3 lutego 2012 r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.) w związku z art. 14 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia [...] 2012 r. Organ II instancji podał, że ustawodawca w ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w art. 28 ust. 4c i art. 29 ust. 3a określił, że w czasie pokoju nie kieruje się do powiatowej i do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E. Organ odwoławczy stwierdził, że W. D. posiada kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D, a zatem, biorąc pod uwagę obowiązujący stan prawny i ustalony stan faktyczny, decyzję organu I instancji należało utrzymać w mocy. W skardze na powyższą decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego W. D. wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 85 ust. 1, art. 82 i art. 31 ust. 3 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, formułujących prawo/obowiązek do troski o dobro wspólne oraz do obrony Ojczyzny, a także zakaz ograniczania praw obywatelskich, jeśli nie jest to konieczne dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 60 Konstytucji RP formułującego zasadę niedyskryminacji oraz prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. Ostatni zarzut skarżącego dotyczył naruszenia art. 23 Kodeksu cywilnego. Zdaniem skarżącego, przepisów art. 28 ust. 4c i art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej nie należy traktować jako przepisów szczególnych w stosunku do art. 85 ust. 1 i art. 82 Konstytucji RP, albowiem po pierwsze: zasadę tę można odnosić w stosunku do równorzędnych aktów prawnych, a po wtóre: zawarte w tych przepisach Konstytucji prawo/obowiązek należy do katalogu praw/obowiązków o charakterze bezwzględnym i żaden przepis ustawy nie może go ograniczać, ani tym bardziej wyłączać. Skarżący zwrócił przy tym uwagę, że w znaczeniu powyższym art. 28 ust. 4c i art. 29 ust. 3a wymienionej wyżej ustawy są niezgodne z art. 85 ust. 1, art. 82 i art. 31 ust. 3 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Skarżący podniósł również, że przepisy art. 28 ust. 4c i art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej pozwalają na odmowę skierowania na komisję lekarską obywateli, którym nadano kategorię zdolności "D", a zatem de facto nie tylko wyłączają ich prawo/obowiązek do obrony Ojczyzny, troski o Nią, ale czynią obywateli z kategorią "D" "gorszymi" odmawiając im prawa do ponownej weryfikacji kategorii zdrowia i zamykając tym samym drogę do służby publicznej. Skarżący stwierdził, że jego zdaniem - we wskazanym zakresie wymienione wyżej przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej są niezgodne z art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący podniósł, że jednym z dóbr osobistych nie wymienionych w art. 23 Kodeksu cywilnego jest prawo każdego obywatela polskiego do spełniania zadań w ramach powszechnego obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, o czym stanowi art. 4 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, równego traktowania (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach (art. 60 Konstytucji RP), troski o dobro wspólne (art. 82 Konstytucji RP), obrony Ojczyzny (art. 85 ust. 1 Konstytucji RP). Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja godzi w powyższe dobro osobiste. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 20 lutego 2012 r. skarżący stwierdził, że stanowisko Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, wyrażone w odpowiedzi na skargę, zawiera jedynie polemiczne dywagacje, nie podaje żadnych argumentów ad rem, nie odnosi się w ogóle do jego tez oraz "powiela jedynie przepis art. 28 ust. 4c i art. 29 ust. 3a inkryminowanej w skardze w zakresie niezgodności z Konstytucją ustawy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga W. D. jest nieuzasadniona. Należy zauważyć, że kwestie określania zdolności do czynnej służby wojskowej reguluje ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), która w Dziale II zatytułowanym "Administracja rezerw osobowych" w art. 28 ust. 4, ust. 4c i ust. 5 oraz w art. 29 ust. 3a stanowi: "Art. 28. (...) 4. Ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie. (...) 4c. Do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E." 5. Ostateczne orzeczenia komisji lekarskich są wiążące dla wojskowych komendantów uzupełnień. Art. 29. (...) 3a. W czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w przedmiocie kierowania do wojskowej komisji lekarskiej osób, wobec których wydano orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E organy nie działają w ramach uznania administracyjnego, ale są zobowiązane do bezwzględnego ich stosowania. Nie ma więc znaczenia obecny, nawet ewentualnie bardzo dobry stan zdrowia skarżącego, jego niewątpliwe osiągnięcia i dokonania zawodowe oraz sportowe, czy nawet wieloletnia współpraca z armią. Podobnie nie ma znaczenia zarówno bardzo szlachetna motywacja skarżącego, jak i nawet obiektywne przewidywania możliwości zaistnienia zbrojnego konfliktu światowego. Powyższe nie mają znaczenia, albowiem ustawodawca nie przewidział odstępstw i wyjątków od jasno i konkretnie sformułowanych przytoczonych wyżej przepisów. Sąd zauważa, że skarżący w odwołaniu powołał się na przepis art. 28 ust. 4 omawianej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej przytaczając jego wersję już nieobowiązującą od dnia 6 grudnia 2008 r. Z tego względu Sąd przytoczył powyżej treść powyższego przepisu obowiązującą w dacie wydawania kontrolowanej decyzji. Sąd stwierdza, że nie ma racji skarżący wskazując na niezgodność przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, a także nie ma racji podnosząc naruszenie przez organy administracyjne, przy wydawaniu zaskarżonych decyzji, wskazanych przez niego przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W szczególności Sąd zwraca uwagę na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji, który to przepis wskazuje skarżący jako generalną podstawę swego wniosku: "Art. 31. (...) 3. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw." Jak wynika z przytoczonej powyżej treści art. 31 ust. 3 Konstytucji, mowa jest w tym przepisie o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw. Tymczasem, co należy podkreślić, ustawodawca w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie zaliczył do wolności i praw ani "obrony Ojczyzny" ani "służby wojskowej". Sąd zwraca bowiem uwagę na Rozdział II Konstytucji RP zatytułowany "Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela", który składa się z następujących części: "Zasady ogólne" od art. 30 do art. 37, "Wolności i prawa osobiste" od art. 38 do art. 56, "Wolności i prawa polityczne" od art. 57 do art. 63, "Wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne" od art. 64 do art. 81 i "Obowiązki" od art. 82 do 86. Art. 85 ust. 1 i 2 Konstytucji RP został więc umieszczony nie w części dotyczącej wolności i praw człowieka i obywatela, ale w części określającej jego obowiązki i stanowi: "Art. 85. 1. Obowiązkiem obywatela polskiego jest obrona Ojczyzny. 2. Zakres obowiązku służby wojskowej określa ustawa." Jest niewątpliwym, że ustawą, na którą wskazuje art. 85 ust. 2 Konstytucji, jest omawiana wyżej ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Tak więc, zdaniem Sądu, wskazana przez organy administracyjne obu instancji podstawa prawna wydanych decyzji ma umocowanie w jasno brzmiących przepisach Konstytucji RP i z tego względu brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do jej kwestionowania. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że organy administracyjne obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa, a zatem Sąd skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.