III SA/Kr 351/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Dorota Dąbek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej skargę oddala Wójt Gminy, działając na podstawie: - art. 7 , art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 41 pkt. 1 art. 106., art.109, art. 110 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175 , poz. 1362 ); - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 127 poz. 1055 z 2009 r.); - art. 104, art. 107, art. 108 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - decyzją z dnia [...] 2010 r. znak [...]odmówił skarżącej E. D. udzielenia pomocy finansowej na leki, węgiel i prąd. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł, że na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej w postępowaniu administracyjnym dokumentacji ustalono, że dochód rodziny skarżącej za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku wynosił 1.198,88 zł. Na dochód ten składa się : renta socjalna w wysokości 525,88 zł syna skarżącej P. D., zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł przyznany na syna skarżącej, świadczenie pielęgnacyjne pobierane przez skarżącą na syna P. D. w wysokości 520 zł. Organ wyjaśnił , że zgodnie z art.8 ust.2 ww. ustawy , kryterium dochodowe dla 2 osobowej rodziny, od którego spełnienia uzależniona jest pomoc wynosi 702 zł. Dochód rodziny skarżącej przekroczył wyżej określone kryterium dochodowe, co oznacza, że nie została spełniona podstawowa przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ rozważył sytuację życiową skarżącej pod kątem zastosowania art. 41 ww. ustawy o pomocy społecznej , jednak w jego ocenie , nie stwierdzono zaistnienia nowych , szczególnych okoliczności, które miałyby uzasadnić przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Organ podkreślił, iż potrzeby skarżącej są zaspakajane w miarę możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej i w uzasadnieniu wydanej decyzji szczegółowo opisał formy udzielanej pomocy oraz daty realizacji przyznawanych świadczeń wskazując , iż skarżąca systematycznie korzysta z pomocy społecznej. Zdaniem organu , z wniosków składanych przez skarżącą wynika, że rości sobie ona prawo do pozostawania na utrzymaniu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i żąda zaspokojenia wszystkich potrzeb życiowych, czego organ nie może zapewnić, gdyż świadczenia z pomocy społecznej stanowią wyłącznie wsparcie i pomoc w wyjściu z trudnej sytuacji. Nie mogą jednak stanowić źródła dochodu lub też formy utrzymania tym bardziej, że skarżąca posiada dochód własny, który przekracza kryterium dochodowe. Na podstawie materiałów dowodowych organ stwierdził, że sytuacja materialna skarżącej nie uległa pogorszeniu. Organ wyjaśnił, iż GOPS w pierwszej kolejności przewiduje zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych osób i rodzin, które nie posiadają żadnego dochodu bądź też ich dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Środkami finansowymi , jakie posiada Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej musi dysponować w sposób wyważony, dlatego nie jest możliwe uwzględnienie wszystkich zgłaszanych przez skarżącą potrzeb, tym bardziej, że otrzymała już pomoc finansową na zapłacenie zaległości za energię elektryczną. Organ podkreślił, że skarżąca nie przedstawiła żadnej faktury za zakupione lekarstwa na swoje imię i nazwisko lub syna , z którym wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, która wyraziła niezadowolenie ze współpracy z pracownikami pomocy społecznej; podkreśliła swoją trudną sytuację materialną i rodzinną. Skarżąca podniosła, iż opiekuje się dwójką niepełnosprawnych osób , gdyż mieszka u niej kobieta, która ma padaczkę i czasem pożycza jej pieniądze na wykup leków. Ponadto skarżąca podniosła, że została nałożona na nią grzywna w wysokości 10. 000 zł przez Nadzór Budowlany i oświadczyła, że grzywny tej nie zapłaci. Dodała także, że złożyła w tej sprawie skargę do Prokuratury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie: - art. 8, art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy oraz - art. 138 § 1 pkt. 1Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją z dnia 31 stycznia 2011 r. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że wyznacznikami przyznania i ustalania wysokości zasiłku jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, lecz także możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Nie zawsze zatem pomoc społeczna może zostać przyznana zgodnie z żądaniem strony. Decyzja dotycząca zasiłku celowego specjalnego jest decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego polegającego na możności dokonania przez organ wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę równowartościowych prawnie rozwiązań po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny oraz na skutek uznania przez ten organ celowości konkretnego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie sytuacja skarżącej była badana zgodnie z zasadą, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione , jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W ocenie Kolegium decyzja ta nie narusza zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Organ wskazał, że decyzja organu I instancji nie stoi na przeszkodzie do wystąpienia strony z dalszym wnioskiem o przyznanie pomocy, o ile oczywiście wniosek taki będzie uzasadniony. Skarżąca może również zwrócić się o przyznanie pomocy rzeczowej. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżąca podniosła zarzuty pod adresem Ośrodka Pomocy Społecznej oceniając współpracę z pracownikami socjalnymi jako nieprawidłową , nie uwzględniającą potrzeb skarżącej i jej trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej, a także zarzucając niewłaściwe traktowanie jej osoby. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz.1270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, to że skarżąca jest w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych. Bezspornym również w sprawie jest fakt, iż skarżąca objęta jest opieką Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i że w okresie od stycznia 2010 r. do września 2010 r. otrzymała znaczącą pomoc w postaci zasiłków celowych specjalnych. Poza sporem jest, iż kryterium dochodowe skarżącej przekracza ustawowe kryterium dochodowe, brak jest zatem przesłanek do przyznania skarżącej zasiłku celowego. Kwestą sporną jest to, że zdaniem skarżącej , pomoc jej przyznana jest niewystarczająca, natomiast organ twierdzi, iż pomaga w miarę posiadanych środków i nie może zaspokajać wszystkich potrzeb skarżącej. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ww. ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej , zwanej dalej ustawą. Zgodnie z artykułem 36 ust. 1 pkt c ustawy, świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne: zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy. Artykuł 41 pkt 1 ustawy stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Rozstrzygnięcia oparte o powyższy przepis wydawane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, a Sąd badał czy zakres uznania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty uzasadniono orzeczenie o odmowie o przyznania skarżącej zasiłku celowego specjalnego. O tym, że decyzje wydane w oparciu o art. 41 ust. 1 ustawy, mają charakter uznaniowy, przesądza użyte w tym przepisie słowo "może". Oznacza, to że nawet przy zaistnieniu przesłanek do otrzymania specjalnego zasiłku celowego nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznaniowość nie oznacza jednak dowolności, a organ związany jest przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza -zgodnie z art. 7 k.p.a. - załatwienie sprawy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Doprecyzowaniem tej zasady jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którymi pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz art. 3 ust. 4 ustawy stanowiący, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podnieść należy, że stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ przy udzielaniu wnioskowanej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy, dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). Zabezpieczeniem realizacji opisanych powyższych zasad jest szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., ustanawiające dla organów administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca znajduje się pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, a Ośrodek przyznając skarżącej pomoc ma na względzie jej trudną sytuację życiową, którą stale monitoruje aktualizując wywiady środowiskowe. Podkreślić należy , iż nie za zawsze każde żądanie skarżącej może być spełnione przez organ w oczekiwanej przez nią wysokości. Organy zmuszone są uwzględniać przy orzekaniu nie tylko trudną sytuację życiową skarżącej, ale także zobowiązane są mieć na względzie ograniczone środki finansowe pozostające w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej, jak i ilość osób pozostających pod opieką ośrodka. Ośrodek pomocy społecznej zawsze dysponuje ograniczonymi środkami. W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji poddały należytej ocenie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego. Należy zauważyć, że obowiązkiem organów pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób podopiecznych, nie zaś spełnianie ich wszystkich żądań. Organ pomocy społecznej nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich istotnych potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Organ zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby skarżącej, przyznając mu w miarę możliwości stosowną pomoc. Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. Odnośnie twierdzenia skarżącej, że pracownicy pomocy społecznej są do niej negatywnie nastawieni, zdaniem Sądu nie znajduje to potwierdzenia w aktach sprawy. W okresie od stycznia 2010 r. do września 2010 r. skarżąca otrzymała pomoc aż dziewięć razy. Na marginesie należy zauważyć, iż z akt administracyjnych wynika, że skarżąca zamieszkuje wraz z synem, przyszłą synową, dzieckiem oraz wspóllokatorką z trójką dzieci. Oczywistym w takiej sytuacji jest, iż rachunki za węgiel , czy prąd są wyższe. Jednakże wskazać należy, iż pomoc społeczna nie ma za zadanie ponosić kosztów utrzymania wszystkich domowników skarżącej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.