III SA/Kr 354/14

Kraków, dnia 30 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Wyrokiem z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 354/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą W. S. Transport [...], na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2013 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej W. S. złożył na urzędowym formularzu "PPF" wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Na wezwanie Sądu skarżący W. S. uzupełnił wniosek o przyznanie prawa pomocy pismem z dnia 9 marca 2015 r. Postanowieniem z dnia 27 marca 2015 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że na wezwanie Sądu przedstawił wszelkie posiadane przez niego rachunki i faktury celem wykazania swojej sytuacji finansowej, która – jego zdaniem – jest zła i uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania kasacyjnego bez istotnego uszczerbku dla swojej sytuacji majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez W. S. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 marca 2015 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z faktu uiszczenia przez skarżącego w toku postępowania sądowego wpisu od skargi (200 zł) oraz opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 października 2014 r. (100 zł) wynika, że nie można przyjąć, aby skarżący W. S. nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co w oczywisty sposób wskazywałoby na niezasadność jego wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W ślad za ugruntowanym orzecznictwem i poglądami doktryny, przyjąć jednak trzeba, że sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony, co powoduje, iż w sytuacji, gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym np. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wymagać to jednak będzie ustalenia przez sąd, że w sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tj. wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i dołączonych na wezwanie referendarza sądowego dodatkowych dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem, którzy są zarejestrowani jako osoby bezrobotne. W 2014 r. skarżący osiągnął dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 3.231,82 zł miesięcznie, natomiast w 2015 r. kształtuje się on na poziomie 2.200 zł miesięcznie. Wydatki gospodarstwa domowego na media w skali miesiąca oszacować można na podstawie oświadczeń wnioskodawcy na ok. 600 zł, wydatków na inne stałe koszty utrzymania nie sprecyzował. Wskazywane przez niego wydatki na podatek od środków transportowych, polisę, choć istotne, są kosztami jednorazowymi. W ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożone dokumenty nie dają podstaw dla uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie udzielił dokładnych wyjaśnień, o które był wzywany, czym uniemożliwił Sądowi całościową ocenę możliwości płatniczych jego i jego rodziny. W szczególności nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego w [...] Banku [...] w okresie trzech miesięcy od dnia wezwania, nie wyjaśnił również, jaki dochód i stałe obciążenia deklarował przed bankiem, gdy ubiegał się o kredyt. W związku z powyższym, uzasadniony jest wniosek, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać przy tym należy, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W świetle powyższych okoliczności, należało uznać, że zaoferowany do oceny Sądu materiał na poparcie zasadności wniosku o zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego dla skarżącego jest niewystarczający dla przyjęcia, że w tym zakresie skarżący nie byłby w stanie ponieść wydatków, a ich ewentualne poniesienie odbyłoby się z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym jego i jego rodziny. W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.