III SA/Kr 358/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Elżbieta Kremer (Spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia 28 stycznia 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] odmówił M. S. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W motywach uzasadnienia podano, że wnioskodawca nie spełnił ustawowych wymagań dla uzyskania takiej pomocy. Jak ustalono w toku postępowania administracyjnego M. S. pełnił służbę w Dziale Ochrony Aresztu Śledczego w [...] od 1997 r. W dniu [...] 2000 r. M.S., złożył do Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wniosek ten nie został uwzględniony w roku kalendarzowym 2000 ze względu na brak aktualnych środków finansowych i został skierowany do rozpatrzenia w latach następnych. Na podstawie umowy darowizny z dnia [...] 2001 r. (akt notarialny nr [...]) M.S. nabył spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni mieszkalnej 42,50 m2, znajdującego się w [...] na [...]. Decyzją z dnia [...] 2004 r. Nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego odmówił M.S. pomocy finansowej, powołując się na przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz.U. z 2002 r. Nr 207, póz. 1761 z późniejszymi zmianami), Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.U. Z 2003 r. nr 132, póz. 1235) oraz Zarządzenie Nr 66/97/CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997r. w sprawie określania zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.Urz. Ministra Sprawiedliwości z 1997 r. nr 4. póz. 50). W myśl art. 90. 1. ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej "funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. ust. 2." Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość, szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, uwzględniając przypadki, w których pomoc ta jest przyznawana lub podlega zwrotowi, jak również sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyznawanej lub orzekanej do zwrotu, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy." W art. 91 tej samej ustawy określono, iż "lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi: 1) zajmującemu, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub dom, 2) który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, 3) którego małżonek spełnia warunki określone w pkt 1 lub 2, 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej." Ponadto wydając decyzję organ uwzględnił brzmienie § 8 ust. 1. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. - w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego, iż " Pomocy finansowej nie przyznaje się funkcjonariuszowi, który uzyskał pomoc finansową na podstawie zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. Min. Spraw. Nr 4, póz. 50) w wysokości nie mniejszej niż 20 % wartości przysługującego lokalu mieszkalnego". ust 2. Funkcjonariusz, któremu na podstawie przepisów, o których mowa w ust. 1. przyznano pomoc finansową w wysokości niższej niż 20 % wartości przysługującego mu lokalu mieszkalnego lub przysługuje mu prawo do pomocy uzupełniającej, może ubiegać się o dalszą pomoc na podstawie tych przepisów. ust 3. Do spraw wszczętych z wniosków funkcjonariuszy złożonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia mają zastosowanie przepisy, o których mowa w ust. 1, z tym że funkcjonariuszowi przyznaje się pomoc finansową w wysokości nie niższej niż 20 % wartości przysługującego mu lokalu mieszkalnego." Uwzględniając fakt uzyskania lokalu mieszkalnego na podstawie umowy darowizny oraz stan rodzinny wnioskodawcy i zamieszkiwania z nim żony oraz dwójki dzieci oraz powołując się na § 11 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. - w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, określającego, iż " decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania pomocy finansowej wydaje, w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, właściwy organ, określony w przepisach w sprawie przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy Służby Więziennej" uznano, iż pomoc finansowa się wnioskodawcy nie należy, z uwagi na brak przesłanki ustawowej w postaci nie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w chwili orzekania przez organ l instancji. Odwołanie od decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] nr [...] z dnia [...] 2004 roku w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...], M.S. złożył w dniu [...] 2004 r. W odwołaniu podniósł, że wniosek o udzielenie pomocy finansowej złożył przed uzyskaniem uprawnienia do lokalu mieszkalnego. Powołując się na przepisy wykonawcze Zarządzenia Nr 66/97/CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997r. w sprawie określania zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe funkcjonariuszy Służby Więziennej "§4.1. Pomoc finansową przyznaje się w wysokości do 40% wartości lokalu mieszkalnego, przysługującego osobie uprawnionej, zgodnie z należną tej osobie powierzchnią użytkową. 2. Pomoc finansowa przyznana w wysokości niższej niż 20% wartości przysługującego osobie uprawnionej lokalu mieszkalnego nie wyczerpuje uprawnienia, o którym mowa w art. 90 ust. 1 ustawy. W takim przypadku osoba uprawniona może ubiegać się o dalszą pomoc do wysokości nie wyższej, niż określono w ust. 1, jeżeli ma zobowiązania, o których mowa w § 2 zarządzenia. 3. Pomoc finansowa jest przyznawana pod warunkiem zainwestowania przez osobę uprawnioną własnych środków finansowych w celu uzyskania lokalu mieszkalnego, co najmniej w wysokości 20% wartości uzyskiwanego lokalu mieszkalnego. 4. W razie nieuwzględnienia wniosku o przyznanie pomocy finansowej z powodu braku środków finansowych w danym roku kalendarzowym, wniosek podlega realizacji w latach następnych na zasadach określonych w zarządzeniu, z uwzględnieniem wysokości zobowiązań finansowych, o których mowa w § 2 ust. 1, udokumentowanych przez osobę uprawnioną na dzień złożenia wniosku", wywodził prawo do zakwalifikowania go do udzielenia pomocy w czasie następującym po złożeniu wniosku na zasadach z dnia jego złożenia. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] decyzją z dnia 28 stycznia 2005 r. nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że M. S. nie spełnia ustawowych przesłanek do udzielenia pomocy finansowej w postaci nie zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. W dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej był bowiem właścicielem lokalu na podstawie zawartej w 2001 r. umowy darowizny. Ponadto, w odpowiedzi na zarzuty zawarte w odwołaniu organ II instancji wskazał na brak podstaw do powoływania się na przepisy zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 roku w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej w kwestii uzyskania lokalu mieszkalnego, zamiast na przepis art 91 ust 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej. Zapisy zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 roku, jako aktu wykonawczego, nie mogą być bowiem stosowane do ustalenia prawa funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego, a jedynie do określenia wysokości, zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, i tylko po ustaleniu tego prawa w oparciu o art. 85 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej. Zawarte w zarządzeniu instrukcje w kwestii danych z dnia zawarcia wniosku dotyczą problemu wysokości przyznanej pomocy a nie przesłanek kwalifikujących to przyznanie jakim jest istnienie niezaspokojonej potrzeby mieszkaniowej. W skardze wniesionej na decyzję Nr [...] Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w [...] z dnia 28 stycznia 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. podniósł zarzuty naruszenia przepisów, w szczególności §4 zarządzenia nr 66/97/CZWS Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 roku w sprawie określania zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego wnosząc o jej uchylenie w całości. W skardze przytoczył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż organ l instancji nie przyznał skarżącemu pomocy finansowej w formie decyzji administracyjnej, gdyż nie spełniał on przesłanek do jej uzyskania. Prawo do lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przysługuje w sytuacji, gdy funkcjonariusz zajmuje w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej odpowiadającej mu powierzchni mieszkalnej. Zdaniem organu, gdyby decyzja organu w sprawie wniosku skarżącego została wydana w terminie wynikającym z przepisów procedury administracyjnej, to prawdopodobnie pomoc finansowa zostałaby mu przyznana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r, nr 153, póz. 1270) skargę należy oddalić. Prawo funkcjonariusza służby więziennej w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, ustala art. 85 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej, stanowiąc iż "ust. 1.funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. ust. 2. Przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej przysługującej funkcjonariuszowi uwzględnia się jego stan rodzinny, stopień służbowy lub zajmowane stanowisko oraz normy dodatkowe przysługujące osobom uprawnionym na podstawie przepisów odrębnych, jednak nie więcej niż z dwóch tytułów. Jednostkowa norma powierzchni mieszkalnej wynosi od 7 m2 do 10 m2. ust. 3. Za miejscowość pobliską uważa się miejscowość, do której czas dojazdu publicznymi środkami transportu, przewidziany w rozkładzie jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) najbliższej miejsca pełnienia służby do stacji (przystanku) najbliżej miejsca zamieszkania. Do czasu tego nie wlicza się dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której funkcjonariusz dojeżdża, oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe. ust. 4. Funkcjonariusz w służbie przygotowawczej może otrzymać tymczasową kwaterę". Z porównania treści art. 85 i 91 ust 1 należy wywieść, iż prawo funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego może być zrealizowane poprzez wydanie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu będącego w dyspozycji jednostki organizacyjnej Służby Więziennej. Jeżeli prawo to nie może być zrealizowane, funkcjonariuszowi przysługują na podstawie cytowanej ustawy, świadczenia ekwiwalentne tj.: równoważnik z tytułu braku mieszkania (art.89 ust.1) lub pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkalnego (art. 90 ust. 1). Przesłanki wyłączające przyznanie funkcjonariuszowi Służby Więziennej lokalu mieszkalnego zostały enumeratywnie wyliczone w treści art. 91 ust 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej. Jedną z tych przesłanek jest spełnienie przez funkcjonariusza warunku określonego w pkt 1 wyżej cytowanego art. 91 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej, a więc - zajmowanie, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub domu albo posiadanie na wyłączną lub wspólną własność lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, Skoro zatem jak ustalono M. S. aktem notarialnym repertorium A Nr [...] z dnia [...] 2001 roku umowy darowizny nabył prawo do własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w [...], przy ul. [...], zgodnie z zapisem art. 91 ust 1 punkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie przysługuje M.S. w związku ze spełnieniem przez niego warunków określonych w punkcie 1 art. 91 wyżej cytowanej ustawy "zajmowanie, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub domu albo posiadanie na wyłączną lub wspólną własność lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej". Fakt, iż wniosek o przyznanie pomocy finansowej został złożony w dacie [...] 2000r. , a więc w czasie gdy skarżący nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych nie ma prawnego znaczenia, albowiem momentem decydującym o tym czy spełnione są przesłanki jest data wydania decyzji w sprawie pomocy finansowej. Zgodnie z §4 zarządzenia nr 66/97/CZWS Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 roku w sprawie określania zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, w razie nieuwzględnienia wniosku z powodu braku środków finansowych w danym roku kalendarzowym realizacja wniosku następuje w latach następnych. Złożenie wniosku w określonej dacie decydowało o ewentualnej kolejności jego rozpoznania w miarę posiadanych przez organ środków finansowych, natomiast o przyznaniu prawa pomocy finansowej decyduje spełnienie przesłanek w dacie wydania decyzji. W przedmiotowej sprawie podstawą odmowy przyznania prawa do pomocy finansowej było posiadanie przez skarżącego prawa do lokalu, a zatem między datą złożenia wniosku, a datą wydania decyzji nastąpiła zmiana stanu faktycznego sprawy. Skoro zatem M.S. w dacie wydania decyzji administracyjnej zarówno l jak i II instancji nie spełniał wymagań dla nabycia pomocy finansowej wynikających z przepisów ustawy o Służbie Więziennej należy uznać, że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku.