III SA/Kr 359/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2018 r. ([...]) na podstawie art. 2, 3,4, 5, 6, 7, 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 180 ze zm.), §2, 3, 4, 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., nr 156, poz. 1817 ze zm.) oraz na podstawie art. 104, 107 kpa Prezydent Miasta odmówił L. C. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano na treść art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W wyniku ustaleń dokonanych podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania strony w dniu 8 listopada 2018 r. ustalono, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Na powyższą decyzję w ustawowym terminie L. C. złożył odwołanie, wskazując na swoją trudną sytuację zawodową i dochodową. Nie zaprzeczył, że posiada zasoby pieniężne ale wyjaśnił, że traktuje je jako zabezpieczenie środków na swoje utrzymanie w związku z niskimi dochodami. W związku z tym uważa, że uprawniony jest do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia 10 stycznia 2019 r. ([...]) na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 180 ze zm.) oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podał, co następuje: Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. W art. 2. ust. 1 ww. ustawy określono zakres podmiotowy osób którym dodatek mieszkaniowy przysługuje, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4. Stosownie do art. 3. ust. 1 dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Organ I instancji dokładnie przeanalizował okoliczności sprawy w tym w kontekście art. 7 ust. 3 ww. ustawy i zdecydował o odmowie przyznania L. C. dodatku mieszkaniowego. W dniu 24 października 2018 r. L. C. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W załączonej do wniosku deklaracji wskazał na swoje dochody w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku tj. za okres od lipca do września 2018 r. Łączne dochody wynoszą 216,00 zł. Średni miesięczny dochód wynosi 72,00 zł. Podzielić należy stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami L. C., wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a jego faktycznym stanem majątkowym wyrażającym się w posiadaniu zasobów pieniężnych w wysokości 30.000,00 zł. Wskazać należy, że dodatek mieszkaniowy stanowi formę szeroko pojętej pomocy społecznej, a w konsekwencji jej adresatami są osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej opłacanie wydatków związanych z zajmowanym lokalem mieszkalnym wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Ustawodawca wprowadzając przepis uzależniający przyznanie świadczenia od stanu majątkowego chciał świadomie wyeliminować przypadki osób, które ze względu na niskie dochody kwalifikowałyby się do otrzymania pomocy, a równocześnie ich stan majątkowy nie uzasadniałby jej przyznania. Poprzez ten przepis ustawodawca chciał wpłynąć na tę grupę obywateli, aby swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokajali na własny koszt i własnym staraniem. Choć sytuacja osobista L. C. w tym sytuacja dochodowa (aktualnie posiada dochód w wysokości nieprzekraczającej obowiązującego kryterium dochodowego dla gospodarstwa jednoosobowego tj. 1802,15 zł) jest trudna, to jednak w obiektywnej ocenie, wykorzystując posiadane środki pieniężne jest w stanie samodzielnie ponosić wydatki mieszkaniowe. Zatem w przedmiotowej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka uzasadniająca odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego L. C. określona w art. 7 ust. 3 pkt. 1 ww. ustawy tj. zachodzi rażąca dysproporcja między udokumentowanymi dochodami Strony, a jego sytuacją majątkową wyrażającą się w posiadaniu znacznych zasobów pieniężnych pozwalających na bieżące i regularne ponoszenie wydatków mieszkaniowych. Na powyższe rozstrzygnięcie L. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych podstawowym i rozstrzygającym o przyznaniu dodatku mieszkaniowego jest kryterium dochodowe. Zwrócił uwagę, że jego dochód w wymaganym, trzymiesięcznym okresie poprzedzającym złożenie wniosku wynosił ok. 72,00 zł miesięcznie. Wskazał na swoją trudną sytuację zawodową, brak zatrudnienia i trudności w jego uzyskaniu, utratę mienia związaną z wysiedleniem z prywatnej kamienicy w 2007 r., a także otrzymane odszkodowanie za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Polski (tzw. zabużańskie), które stanowi jego jedyny zasób majątkowy. To skromne zabezpieczenie finansowe stanowiło podstawę odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego z czym Skarżący się nie zgadza. Zwrócił też uwagę na trudności w uzyskaniu zatrudnienia ze względu na swój wiek, znaczne wydatki związane z życiem codziennym, a także leczeniem. W związku z powyższym, przyznanie dodatku mieszkaniowego przyczyniłoby się do poprawy jego warunków życia i codziennej egzystencji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2018.2107 t.j.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2018.1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art.135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga L. C. nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 stycznia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. o odmowie przyznania L. C. dodatku mieszkaniowego. Materialnoprawną podstawę powyższej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, która reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach. Stosownie do art. 2 ust. 1 powyższej ustawy, dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych; 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego; 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych; 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem; 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Z powyższych przepisów wynika, że głównym celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to jest adresowane do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, a spełniających wymogi ustawy, w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym osoby te zamieszkują. Przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych pozwalają organom administracji na weryfikowanie składanych wniosków o przyznanie dodatków mieszkaniowych w sytuacjach, gdy wnioskodawcy formalnie spełniają wymogi ustawy, a więc między innymi gdy ich niskie dochody wykazane we wniosku przemawiają za przyznaniem takiego wsparcia finansowego. Stosownie do art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy organ, o którym mowa w ust. 1, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Przepis ten był wielokrotnie przedmiotem wykładni sądów administracyjnych. W orzecznictwie przyjęto stanowisko, zgodnie z którym o rażącej dysproporcji między sytuacją majątkową osoby wnioskującej o przyznanie dodatku mieszkaniowego, ustaloną przez organ w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i wyrażającą się w posiadanych wartościowych przedmiotach lub innych zasobach, które sprzeciwiają się przyznaniu dodatku mieszkaniowemu, a deklarowanymi przez stronę dochodami można mówić wówczas, gdy różnica ta jest oczywista i łatwo dostrzegalna (por. II SA/Bd 1039, II SA/Ke 845/14, I OSK 2325/13). W wyroku z dnia 17 marca 2009 r., I OSK 1435/08, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dysproporcja między zadeklarowanymi dochodami, a rzeczywistym stanem majątkowym musi być zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy rażąca, a więc istotna, oczywista i niewątpliwa. To z kolei oznacza, że wyjątkowość powołanego przepisu wymusza ścisłe przestrzeganie jego dyspozycji i interpretację zawężająca. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że chodzi o wyeliminowanie przypadków, w których dodatek mieszkaniowym byłby wypłacany osobom, których stan majątkowy pozwala na uiszczanie opłat związanych z zajmowanym mieszkaniem, a które wykazują dochody uzasadniające pobieranie świadczenia. Dysproporcja między deklarowanymi dochodami, a rzeczywistym stanem majątkowym musi być rażąca, a więc istotna, oczywista i niewątpliwa. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy sąd doszedł do przekonania, że organy prawidłowo oceniły sytuację majątkową skarżącego w kontekście art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jak wynika z akt sprawy, skarżący spełniał wymogi formalne do otrzymania dodatku mieszkaniowego, ponieważ posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu przy ul. Ż w K, jego powierzchnia normatywna odpowiada wymogom przewidzianym dla jednoosobowego gospodarstwa domowego (29,89 m 2), a wysokość dochodów kwalifikuje gospodarstwo domowe do ubiegania się o dodatek. W załączonej do wniosku deklaracji o wysokości dochodów wnioskodawca wykazał bowiem, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w okresie VII, VIII, IX 2018 r. uzyskał dochód w łącznej kwocie 216, 00. Z akt sprawy wynika jednak, że wnioskodawca posiada zasoby pieniężne w wysokości 30 000 zł. Powyższą okoliczność L. C. podał podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 8 listopada 2018 r. Wskazać przy tym należy, że co prawda L. C. posiada dochód w wysokości nieprzekraczającej obowiązkowego kryterium ustawowego dla gospodarstwa jednoosobowego (11802,15 zł), to jego oświadczenia wynika, że jego rzeczywisty stan majątkowy jest odmienny. W ocenie sądu, powyższa okoliczność oznacza, że skarżący znajduje się w o wiele lepszej sytuacji, niż większość osób ubiegających się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Skarżący posiada dodatkowe zasoby majątkowe, które nie zostały przez niego wskazane we wniosku o przyznanie dodatku, a które mogą być wykorzystane w celu poprawienia jego sytuacji życiowej. To, w jaki sposób skarżący rozdysponuje tym zasobem należy wyłącznie do jego uznania. Mając jednak na uwadze cele dodatku mieszkaniowego, a więc pomoc osobom, które rzeczywiście nie są w stanie pokryć kosztów utrzymania lokalu, w którym zamieszkują, nie można dopuścić do sytuacji, w której dodatek będzie przyznawany również osobom, które mają obiektywną możliwość wykorzystania posiadanych dodatkowych zasobów, jednak tego nie czynią z subiektywnych względów. Prawidłowej oceny organów dokonanej w kontrolowanej sprawie nie może podważyć fakt, że kwota 30 000,-posiadana przez skarżącego pochodzi z odszkodowania za tzw. mienie zabużańskie. Nie ma też prawnego znaczenia, że odszkodowanie takie jest zwolnione od podatku, jako nie stanowiące dochodu. Zauważyć również trzeba, że pieniądze przeznaczone na wypłaty dodatków mieszkaniowych stanowią "grosz publiczny", a zatem muszą być reglamentowane i skierowane do osób spełniających kryteria ustawowe, z wyłączeniem tych, o których mowa w art. 7 ust.3 ustawy. Zdaniem Sądu, nie do pogodzenia z celami ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest sytuacja, w której wnioskodawca posiadający zasoby finansowe miałby jednocześnie korzystać ze wsparcia w postaci dodatku mieszkaniowego, który przeznaczony jest dla osób o niskich dochodach i które przy wykorzystaniu własnych możliwości nie są w stanie podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów utrzymania lokalu, w którym zamieszkują. W świetle powyższego, organy zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej przez skarżącego deklaracji, a jego faktycznym stanem majątkowym, który wskazuje, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Okoliczność, że skarżący posiada zasoby majątkowe, oznacza, że może wykorzystać je w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej. Ocena organów obu instancji była prawidłowa. Powyższego nie zmieniają okoliczności, na które powołuje się skarżący w odwołaniu od decyzji I instancji oraz w skardze do tut. Sądu. Na tle ww. ustawy nie jest bowiem istotne źródło uzyskania dodatkowych zasobów finansowych wpływających na zaistnienie rażącej dysproporcji między udokumentowanymi dochodami strony, a jego sytuacją majątkową wyrażającą się w posiadaniu znacznych zasobów pieniężnych. Oceny tej nie może więc podważyć fakt, że kwota 30 000,- zł posiadana przez skarżącego pochodzi z odszkodowania za tzw. mienie zabużańskie. Nie ma też prawnego znaczenia, że odszkodowanie takie jest zwolnione od podatku, jako nie stanowiące dochodu. Istotna jest bowiem okoliczność, jak prawidłowo uznały organ, że posiadane zasoby pieniężne pozwalają skarżącemu na bieżące i regularne ponoszenie wydatków mieszkaniowych. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Skoro zarzuty skargi okazały się bezskuteczne a kontrolując zaskarżoną decyzję stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził aby była ona obarczona wadami skutkującymi koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, skarga podlegała oddaleniu. W związku z powyższym na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.