III SA/Kr 362/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. Ś. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 stycznia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R. Ś. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 stycznia 2011 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. Z oświadczenia zawartego w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną I. Ś. Ich miesięczny dochód wynosi 1.550 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 790 zł oraz świadczenie emerytalne jego żony w wysokości 760 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość wielkości 60 arów zabudowana domem mieszkalnym o powierzchni 200 m² oraz działka budowlana o powierzchni 18 arów stanowiące współwłasność wnioskodawcy oraz jego żony. Majątek ten jest zajęty przez prokuraturę. Skarżący nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż w chwili obecnej jego jedynym źródłem utrzymania jest bardzo niska emerytura. Nie posiada on żadnych oszczędności, czy to w formie pieniężnej, czy w papierach wartościowych. Posiadane przez niego nieruchomości zostały zajęte przez Prokuraturę Okręgową na poczet prowadzonego śledztwa do sygn. akt [...]. Spośród osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym dochody osiąga także żona skarżącego. Pobiera ona emeryturę w kwocie 760 zł i jest to jej jedyny dochód. Wskazując na powyższe skarżący stwierdził, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący osiąga bowiem stałe miesięczne dochody z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości 790 zł. Stałymi dochodami w wysokości 760 zł dysponuje także żona skarżącego. Łączne dochody małżonków Ś. wynoszą zatem 1.550 zł. Nie są to dochody wysokie, ale stanowią stałe i pewne źródło utrzymania. Skarżący nie wykazał ponadto nadzwyczajnych obciążeń domowego budżetu, w postaci chociażby zobowiązań, czy też kosztów leczenia. Nie można zatem stwierdzić, że skarżący nie ma możliwości partycypowania w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. Biorąc pod uwagę powyższe orzekający uznał, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 z 2003 r. poz. 2193 ze zmianami). Jest to najniższa wysokość wpisu sądowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącego kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie skarżącemu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).