III SA/Kr 367/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wznowienie studiów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz M. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rektor Uniwersytetu decyzją z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia [...] 2015 r. nr [...] o odmowie wyrażenia zgody na wznowienie przez M. G. – dalej skarżącą – niestacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...] specjalność nauczycielska na piątym roku studiów. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 207 ust. 1, 190 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz § 40 ust. 3 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich przyjętego uchwałą Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. nr [...]. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Skarżąca decyzją Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia [...] 2011 r. nr [...] została skreślona z dniem 13 stycznia 2011 r. z listy studentów piątego roku jednolite studia magisterskie na kierunku [...] specjalność nauczycielska z uwagi na niezłożenie w terminie pracy dyplomowej w roku akademickim 2009/2010. W dniu 13 października 2015 r. skarżąca wniosła o wznowienie studiów na ww. kierunku. Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] odmówił przyjęcia skarżącej na V rok studiów: niestacjonarne jednolite magisterskie, [...], specjalność: nauczycielska w roku akademickim prowadzonym na Wydziale [...] Uniwersytetu. Odmowa uzasadniona została okolicznością, iż obecnie Wydział [...] nie prowadzi stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich. Organ poinformował jednocześnie skarżącą, że istnieje możliwość wznowienia na studia stacjonarne pierwszego stopnia na kierunku [...] specjalność nauczycielska. W odwołaniu M. G. zarzuciła organowi pierwszej instancji zastosowanie nieobowiązujących regulacji prawnych, wskazując, że wiążący jest § 33 ust. 2 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich przyjętego uchwalą Senatu Uniwersytetu z dnia 30 czerwca 2010 r., stosownie do którego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może wyrazić zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności na wniosek osoby skreślonej z listy studentów roku drugiego lub wyższego od następnego roku akademickiego, chyba, że skreślenie z listy studentów nastąpiło z powodu ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni lub od daty skreślenia upłynęło więcej niż 5 lat. Podkreśliła, że okoliczności wyłączające nie zachodzą w jej przypadku. Skarżąca podniosła również, że organ pominął treść przepisu art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który daje możliwość ukończenia studiów jednolitych magisterskich osobom, które rozpoczęły studia przed dniem wejścia w życie ustawy. Ponadto zarzuciła organowi nieuwzględnienie jej słusznego interesu, który miał wynikać z faktu, że uzyskała absolutorium, a jedyną przyczyną skreślenia z listy studentów było niezłożenie pracy magisterskiej. Rektor Uniwersytetu w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji odwoławczej stwierdził, że decyzja w zakresie zgody na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności cechuje się fakultatywnością (§ 36 regulaminu z dnia 29 kwietnia 2015 r.) a ocena następuje po analizie stanu faktycznego i obowiązujących przepisów. Powołując się na ustalenia stanu faktycznego Rektor wskazał, że skarżąca rozpoczęła studia na kierunku [...], specjalność nauczycielska w roku akademickim 2002/2003, natomiast decyzją z dnia [...] 2011 r. została skreślona z listy studentów z uwagi na niezłożenie w terminie pracy dyplomowej. Na mocy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunków studiów, studia jednolite magisterskie zostały przekształcone w studia dwustopniowe. Zdaniem organ zasadą pozostaje, że od roku akademickiego 2005/2006 kontynuowanie studiów jednolitych magisterskich jest możliwe tylko na podstawie szczególnego przepisu. Takim przepisem jest art. 257 ust. 4 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo po spełnieniu wymaga określonych w regulaminie studiów – na odpowiednie studia drugiego stopnia. Zdaniem organu opisana sytuacja ma miejsce, gdy student powtarza rok, korzysta z urlopu od zajęć, nie traci kontaktu z uczelnią i zachowuje status studenta. Powołując się na treść normatywną przepisów art. 2 ust. 1 pkt 18 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, § 1 ust. 2 pkt e Regulaminu studiów oraz § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów organ przyjął, że skarżąca, wnioskując o wznowienie studiów, nie posiadała już statusu studenta. Skarżąca została bowiem skreślona z listy studentów z powodu niezłożenia pracy magisterskiej. Ponadto, zgodnie z § 36 ust. 5 Regulaminu studiów wznowienie studiów jest dopuszczalne od początku roku akademickiego a skarżąca wniosła o wznowienie w trakcie roku akademickiego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektor stwierdził, że skarżąca nie została pozbawiona (jednokrotnej) możliwości wznowienia studiów (§ 36 ust. 2 Regulaminu studiów) i może je wznowić na studiach obecnie prowadzonych – na studiach pierwszego stopnia lub, jeżeli spełniałaby warunki rekrutacyjne – na studiach drugiego stopnia. Natomiast niestacjonarne jednolite studia magisterskie na kierunku [...], specjalność nauczycielska, które skarżąca chciałaby wznowić, nie są już prowadzone na Wydziale [...] Uniwersytetu. M. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu, dodając, że nieprowadzenie aktualnie jednolitych studiów magisterskich nie stoi w sprzeczności w uwzględnieniu interesu skarżącej, gdyż regulacja przepisu art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wypełnia te lukę. Podkreśliła, że student skreślony z listy studentów pod rządem przepisów przewidujących jednolite studia magisterskie musi mieć możliwość ich wznowienia, także na podstawie przepisów, które dają możliwość studiowania tyko w systemie studiów pierwszego i drugiego stopnia. Podkreśliła konieczność indywidulanego podejścia w jej przypadku, zwłaszcza, że do faktycznego zakończenia studiów pozostało jej jedynie złożenie pracy magisterskiej i jej obrona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji i postanowień sąd bada, czy zaskarżona decyzja bądź postanowienie nie naruszają prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] 2015 [...] o odmowie przyjęcia skarżącej na piąty rok stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich w roku akademickim 2015/2016. Zgodnie z § 32 regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich przyjętego przez Senat Uniwersytetu, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla z listy studentów, w przypadku niezłożenia pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego w terminie, o którym mowa w § 17 ust. 1-3. Bez wątpienia taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie i dlatego Dziekan Wydziału [...] decyzją z dnia [...] 2011r. skreślił G. G. z listy studentów jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...]. Skarżąca w dniu 13 października 2015 r.( przed upływem 5 lat od wydania decyzji o skreśleniu ) zwróciła się z prośbą o reaktywację na studia stacjonarne, aby móc złożyć pracę magisterską. W myśl § 33 ust. 2 regulaminu kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może wyrazić zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności na wniosek osoby skreślonej z listy studentów drugiego lub wyższego od następnego roku akademickiego (wznowienie studiów), chyba, że skreślenie z listy studentów nastąpiło z powodu ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni lub od daty skreślenia upłynęło więcej niż 5 lat. W niniejszej sprawie takie sytuacje nie miały miejsca, zatem wznowienie studiów nie jest wykluczone. Zgodnie z § 33 ust. 4 powołanego regulaminu wznowienie studiów uważa się za kontynuację poprzedniego toku studiów. W ocenie organu obu instancji mając na uwadze powyższy przepis oraz zmiany, które zaszły w Prawie o szkolnictwie wyższym nie ma możliwości wyrażenia zgody na wznowienie przez skarżącego studiów jednolitych magisterskich, gdyż takie studia już nie są prowadzone. Rozpatrując tak postawiony problem wskazać należy, że decyzja w sprawie wznowienia jednolitych studiów magisterskich jest decyzją uznaniową, co nie oznacza, że organy administracyjne mogą ją podejmować w sposób dowolny, nie biorąc pod uwagę obowiązujących przepisów ustawowych. Nie można zgodzić się z twierdzeniami organu odwoławczego, jakoby w tej sprawie nie miał zastosowania art. 257 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym. W myśl tego przepisu studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo - po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia drugiego stopnia. Niewątpliwie skarżąca była studentem jednolitych studiów magisterskich i rozpoczęła je przed dniem wejścia w życie ustawie. Mylna jest opinia organu, że z chwilą skreślenia z listy studentów utraciła prawa studenckie. W stosunku do osób, które znajdują się w takiej sytuacji jak skarżąca, to znaczy posiadają ( jak należy domniemywać ) absolutorium, zostały skreślone z listy studentów i ubiegają się o wznowienie studiów należy analogicznie stosować przepisy dotyczące studentów. Nie ma bowiem żadnych podstaw, aby w stosunku do takich osób przepisów tych nie stosować. Oprócz instytucji wznowienia studiów nie ma innej regulacji prawnej, która faktycznie umożliwiałaby przywrócenie takich osób na studia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 756/12). Należy w tym miejscu przypomnieć stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 lutego 2015 r. I OSK 2550/14: " Zarzut naruszenia art. 257 ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 4 ust. 1 tej ustawy, art. 70 ust. 5 i art. 32 Konstytucji RP przez błędną jego wykładnię także nie ma usprawiedliwionych podstaw. Regulamin studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich przyjęty przez Senat Uniwersytetu uchwałą z 25 kwietnia 2012 r., nr [...] reguluje kwestię wznowienia studiów, a więc ma on zastosowanie w odniesieniu do osób, które utraciły status studenta. Brak w nim jednak regulacji, która dotyczyłaby osób pragnących wznowić studia w sytuacji, gdy na skutek reformy toku studiów doszło do likwidacji dotychczasowego trybu studiowania (w rozpoznawanej sprawie: jednolite studia magisterskie). Trafnie więc przyjął Sąd I instancji, że w celu wypełnienia tej luki, konieczne jest zastosowanie art. 257 ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Inne rozwiązanie jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i słuszny interes obywatela, ponieważ zmiany organizacyjne w systemie studiów nie mogą pozbawiać jednostki praw nabytych. Wszak § 33 pkt 2a cyt. regulaminu studiów stanowi wyraźnie, że wznowienie studiów dopuszczalne jest tylko raz, w ramach tego samego kierunku lub specjalności studiów. Wynika z tego, że student skreślony z listy studentów pod rządem przepisów przewidujących jednolite studia magisterskie musi mieć możliwość ich wznowienia, także na podstawie przepisów, które dają możliwość studiowania tylko w systemie studiów pierwszego i drugiego stopnia. Należy tu skarżącemu kasacyjnie przypomnieć, że autonomia szkół wyższych, na którą się on tak często powołuje, ma służyć przede wszystkim zaspokajaniu interesu prawnego uczestników zakładów administracyjnych, jakimi są uczelnie wyższe, a nie woluntarystycznemu i niczym nieograniczonemu korzystaniu przez organy szkół wyższych z kompetencji, określonych w Prawie o szkolnictwie wyższym." W niniejszej sprawie organy prowadzące postępowanie powinny zastosować art. 257 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym i rozważyć, jaka jest możliwość kontynuowania studiów przez skarżącą. Nie można uznać za właściwe proponowanie skarżącej wznowienia studiów na pierwszym roku studiów pierwszego stopnia, w sytuacji, gdy z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że program studiów dwu stopniowych zasadniczo pokrywa się z programem studiów jednolitych magisterskich, które były prowadzone na tym kierunku. Ze stanowiska uczelni wynika, iż skarżącej zaproponowano ponowne rozpoczęcie procesu kształcenia od samego początku, gdy faktycznie proces ten został przez nią zakończony, pozostało jej tylko napisanie i obrona pracy magisterskiej. Takie rozwiązanie jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa . Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji mając na uwadze treść art. 153 P.p.s.a. zobowiązany będzie do wydania decyzji z uwzględnieniem stanowiska Sądu W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach natomiast Sąd orzekł, na podstawie art. 200 P.p.s.a