III SA/Kr 367/19
WyrokWSA w Krakowie2019-06-27
Skład orzekający: Hanna Knysiak-Sudyka, Maria Zawadzka, Renata Czeluśniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wynajmuje część lokalu innemu podmiotowi w celu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na eksploatacji automatów do gier hazardowych, może być uznana za "urządzającego gry na automatach poza kasynem gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, jeśli umowa najmu zobowiązuje ją do sprawowania stałej opieki nad automatami i informowania o usterkach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wynajmujący lokal, który na mocy umowy najmu zobowiązany jest do sprawowania stałej opieki nad automatami do gier hazardowych i informowania o usterkach, może być uznany za "urządzającego gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Takie zobowiązanie wykracza poza zwykłe czynności wynajmującego i świadczy o aktywnym udziale w przedsięwzięciu hazardowym, uzasadniając nałożenie kary pieniężnej.Stan faktyczny
W sklepie prowadzonym przez skarżącą Z. K. stwierdzono włączony automat do gier hazardowych. Skarżąca wynajęła część lokalu firmie, która była właścicielem automatu. Organy administracji nałożyły na skarżącą karę pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, uznając ją za podmiot urządzający gry. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, twierdząc, że była jedynie wynajmującą i nie miała wpływu na działanie automatu ani organizację gier.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Renata Czeluśniak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 20 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry skargę oddala
W dniu 25 czerwca 2015 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego przeprowadzili kontrolę w sklepie przy ul. B w T w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych, gdzie stwierdzono jeden włączony i gotowy do gry automat Hot Spot - bez oznaczeń. Na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej kontrolujący przeprowadzili eksperyment (grę kontrolną), który wykazał, że bębny zatrzymywały się samoczynnie bez udziału grającego, który nie miał wpływu na wynik gry.
W kontrolowanym sklepie prowadziła działalność gospodarczą skarżąca - Z. K., która okazała kontrolującym umowę najmu z 2014 powierzchni 1 m² pod instalację automatu do gry w lokalu, którą zawarła jako wynajmująca za wynagrodzeniem w stałej kwocie płatnej kwartalnie z najemcą – R. T., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. "A" R. T., O, ul. K, będącym właścicielem kontrolowanego automatu Hot Spot - bez oznaczeń.
W wyniku tej kontroli Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że za urządzającą nielegalne gry uznać należy także skarżącą Z. K., która w ocenie organu stworzyła odpowiednie warunki, aby nielegalne gry na automatach w ogóle mogły być prowadzone i w związku z tym decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie. Decyzji organu I instancji zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych poprzez brak notyfikacji tych przepisów oraz bezprawność zastosowania sankcji wobec osoby fizycznej i zignorowanie okoliczności, że skarżąca była jedynie wynajmującą część powierzchni lokalu i nie była dysponentem urządzenia, na którym były urządzane gry.
Decyzją z dnia 20 listopada 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r. nr [...]. Decyzja organu odwoławczego została wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) w związku z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej podniósł m.in., że podstawą wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (u.g.h.), jest zaistnienie w sposób łączny następujących przesłanek: 1) ustalenie konkretnego podmiotu urządzającego gry na automatach; 2) ustalenie w sposób jednoznaczny charakteru urządzanych gier, tj. muszą to być gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych; 3) ustalenie, że gry na automatach urządzane były poza kasynem gry. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie losowy charakter gier urządzanych na tych automatach potwierdził eksperyment przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych, który wykazał, że w żadnej z przeprowadzonych gier grający nie miał wpływu na jej wynik. Zdaniem organu II instancji oczywistym jest również, że gry na wymienionych wyżej automatach urządzane były poza kasynem gry, bowiem skontrolowany lokal nie posiada takiego statusu.
Zdaniem Dyrektora Izby Celnej nie budzi również wątpliwości fakt, iż to skarżąca była urządzającym gry na spornym urządzeniu. Organ odwoławczy stoi na jednoznacznym stanowisku, iż w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych "urządzającym gry na automatach poza kasynem gry" jest każdy, kto takiego naruszenia dokonał, a więc również podmiot zaangażowany w udostępnianie automatu.
Zdaniem organu nie budzi wątpliwości, że osoba fizyczna nie może uzyskać koncesji na prowadzenie kasyna, tym niemniej w niniejszej sprawie nie chodzi o legalne prowadzenie gier na automatach, a o działalność nielegalną, którą skarżąca swym działaniem umożliwiła i czerpała z tego zyski.
Organ II instancji wskazał również, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt P 4/14 stwierdził, że ustawa o grach hazardowych została uchwalona bez naruszenia konstytucyjnego trybu ustawodawczego, a organizowanie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry spełnia wymogi ważnego interesu publicznego, uzasadniające ograniczenie wolności działalności gospodarczej. Organ wskazał, że zgodnie ze wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego notyfikacja, o której mowa w dyrektywie 98/34/WE, nie stanowi elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego. Trybunał nie ocenił, czy kwestionowane przepisy ustawy o grach hazardowych mają charakter techniczny, gdyż oceny tej winny dokonać sądy krajowe. Zdaniem TK uchybienie ewentualnemu obowiązkowi notyfikowania Komisji Europejskiej potencjalnych przepisów technicznych nie może jednak samo przez się oznaczać naruszenia konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego oraz legalizmu.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że wymienione wyżej przepisy są przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, to i tak nie podlegałyby one obowiązkowi ich uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej, gdyż są one wyłączone spod obowiązku notyfikacji w oparciu o klauzulę derogacyjną przewidzianą w art. 10 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE. Organ odwoławczy powołał się przy tym również na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sądów administracyjnych. Organ odwoławczy stwierdził również, że norma zawarta w art. 89 ustawy o grach hazardowych nie stanowi typowej sankcji karnej, lecz posiada znamiona wyłącznie kary administracyjnej realizującej cel restytucyjny oraz prewencyjny. Zdaniem organu II instancji fakt nałożenia na sprawcę czynu określonego w art. 107 Kodeksu karnego skarbowego kary grzywny, która ma charakter represyjny, nie wyklucza możliwości ukarania karą pieniężną w postępowaniu administracyjnym, która ma charakter rekompensaty za nie wpłacony podatek, jaki powinien wpłynąć z tytułu legalnie prowadzonej działalności. Natomiast o podwójnym karaniu można mówić tylko wtedy, gdy kara administracyjna ma charakter represyjny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej Z. K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji II instancji i poprzedzającej ją decyzji I instancji w całości, ewentualnie o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
naruszenie przepisów art. 120 ustawy Ordynacja Podatkowa i art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie przez organy podatkowe konstytucyjnej zasady działania zgodnego z prawem, w tym również z prawem unijnym, a to przez zastosowanie sprzecznych z prawem unijnym technicznych przepisów ustawy o grach hazardowych;
naruszenie przepisu art. 91 ust. 3 Konstytucji RP poprzez jego błędne zastosowanie, polegające naruszeniu konstytucyjnej hierarchii aktów prawnych wynikającej wprost z literalnego brzmienia powołanego przepisu i niezastosowaniu zasady pierwszeństwa prawa unijnego, tj. przyjęcie, że w niniejszym stanie faktycznym powinna znaleźć zastosowanie ustawa o grach hazardowych stanowiąca część krajowego porządku prawnego, pomimo braku notyfikacji i niezgodności ustawy z prawem europejskim;
naruszenie prawa Unii Europejskiej poprzez naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw.
z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, w zw. z art. 8 i art. 1 punkt
11) dyrektywy nr 98/34 WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U UE.L.98.204.37 ze zm.) poprzez zastosowanie polegające na uznaniu, iż można prowadzić postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry na podstawie niemającej zastosowania (nieskutecznej) wobec polskich podmiotów nienotyfikowanej Komisji Europejskiej przez Polskę normy wyartykułowanej w art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. pkt 2 u.g.h., która to norma została w sposób wiążący uznana przez TSUE za "przepis techniczny" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34 WE skutkujące wydaniem decyzji bez podstawy prawnej, a wiec dotkniętej wadą nieważności;
naruszenie art. 2 ust. 6 oraz 7 u.g.h. poprzez prowadzenie ustaleń przez organ podatkowy w zakresie cech urządzenia określonych w art. 2 ust. 1-5 ustawy o grach hazardowych poprzez oparcie przez organ wydanej decyzji na wynikach eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych, podczas gdy wyłączne ustawowe uprawnienie do rozstrzygnięcia, czy gra jest grą na automacie, przysługuje Ministrowi Finansów w drodze decyzji, a nie organom prowadzącym postępowanie podatkowe;
naruszenie przepisu art. 121 § 1 i art. 122 ustawy ordynacja podatkowa w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h. polegające na niepodjęciu przez organ podatkowy wszelkich działań, które winny zmierzać do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co u konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że skarżąca jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, podczas gdy analiza dowodów zebranych w sprawie, w tym w szczególności dokumentacji w postaci umów najmu wskazuje na to, iż skarżąca nie urządzała gier na automatach, automaty nie były jej własnością, a jedynie wynajmowała powierzchnię w swoim lokalu innej firmie, która to firma wstawiła urządzenia, a nadto skarżąca nie dokonywała żadnych czynności związanych z organizowaniem gier, obsługiwaniem urządzeń czy objaśnianiem zasad funkcjonowania urządzeń znajdujących się w lokalu, a zatem nie może być uznana za urządzającego gry w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych;
naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 4 u.g.h. polegające na nałożeniu kary pieniężnej na skarżącą będącą osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą, podczas gdy do poniesienia kary pieniężnej na podstawie art 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h. może być zobowiązany jedynie podmiot wymieniony w art. 6 ust. 4 u.g.h., tj. urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia i urządzający gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, natomiast osoba fizyczna (jak skarżąca) nie może ponosić sankcji administracyjnej za delikt w sytuacji, gdy ustawa określająca warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych nie wskazuje go jako podmiotu uprawnionego do uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry; w takim przypadku osoba taka ponosi odpowiedzialność karnoskarbową przewidzianą w art. 107§ 1 k.k.s.
W uzasadnieniu strona skarżąca przedstawiła obszerne uzasadnienie swojego stanowiska w sprawie, przytaczając na poparcie twierdzeń wybrane orzecznictwo sądownictwa powszechnego i wojewódzkich sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 20 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 67/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 5217 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Celnej .
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5517/16, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądził od skarżącej Z. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej kwotę 5000 (pięć tysięcy) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie zawsze udostępniający część powierzchni lokalu może być traktowany jako urządzający gry na automatach, jeśli np. tylko udostępnia lokal na zwykłych warunkach umowy najmu za stały rynkowy czynsz, nie angażując się w żadnym stopniu w obsługę urządzenia, kontrolę jego działania, instruowanie grających czy udzielanie im jakiejkolwiek pomocy w prowadzeniu gier, czy inne podobne czynności obsługowe, jak też gdy umieszczenie automatu co do zasady nie wpływa na zwiększenie jego obrotów z podstawowej działalności w lokalu, którego część udostępnia urządzającym gry na automatach i nie powoduje zwiększenia intensywności udostępnienia lokalu przeznaczonego dla zasadniczo innej działalności (np. wydłużenia godzin otwarcia lokalu).
Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przyjął, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot w sytuacji, gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie, w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w organizowaniu działalności hazardowej. Sama ustawa o grach hazardowych nie zawierała legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługiwała się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.
W ocenie NSA teoretycznie jest to możliwe, gdy przepisy Ordynacji podatkowej mające odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 91 u.g.h. przewidują solidarną odpowiedzialność w sytuacjach, które mogłyby być odpowiednio stosowane do odpowiedzialności za urządzanie gier hazardowych. Jednak w realiach przedmiotowej sprawy o takiej solidarności nie może być mowy, bowiem nie wskazano żadnych powiązań między skarżącą i ewentualnie innymi osobami (którym można przypisać urządzanie gier), które mogłyby wskazywać na zastosowanie solidarnej odpowiedzialności w sytuacjach przewidzianych w Ordynacji podatkowej.
NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji przyjmie, że jest dopuszczalne nałożenie kar pieniężnych na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. osobno na więcej niż jeden podmiot i dokona, przyjmując przedstawioną wyżej wykładnię pojęcia urządzającego grę w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem stwierdzenia, czy organy zasadnie uznały skarżącą za urządzającą gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie pokreślić należy, iż sprawa była przedmiotem oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w dniu 6 lutego 2019 r. wyroku sygn. akt II SA GSK 5517/16, w którym NSA uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Krakowie.
Wobec powyższego zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.
Zgodnie z treścią art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Powołana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Postanowienia art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 612; zwanej dalej "u.g.h.") w brzmieniu na dzień wydania decyzji przez organ drugiej instancji statuowały odpowiedzialność administracyjną w postaci kary pieniężnej, której podlega:
1) urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry;
2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry;
3) uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia.
Sankcją w postaci kary pieniężnej objęty był więc podmiot urządzający gry hazardowe - gry na automatach, czyli dokonujący "urządzania gier".
Podkreślenia wymaga, że "urządzanie gier" nie ma definicji ustawowej. Natomiast samo pojęcie "urządzanie" rozumiane jest jako synonim pojęć takich jak: "utworzyć, uporządkować, zagospodarować, zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994).
W tym kontekście niewątpliwie "urządzanie gier" obejmuje zatem podejmowanie aktywnych działań - czynności - dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automacie, w znaczeniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. W praktyce obejmuje w szczególności aktywne zachowania w zakresie zorganizowania i pozyskania odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienia dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywania automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacania wygranych, obsługi urządzeń, zatrudnienia i odpowiedniego przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności.
Nie ulega wątpliwości, że dla zrealizowania tego zamierzenia wymagane jest zaangażowanie i współdziałanie więcej niż jednego podmiotu. Powyższe nie może jednak - co wymaga podkreślenia Sądu - oznaczać przyjęcia niejako "z automatu", że podmioty, które w tym uczestniczą, zawsze są (będą) objęte dyspozycją art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h.
Niewątpliwie więc - na gruncie art. 89 u.g.h. - pojęcie "urządzanie gier" nie obejmuje samej czynności oddania do używania powierzchni lokalu (lokalizacji) innemu podmiotowi pod eksploatację automatu w ramach umowy najmu.
O udziale wynajmującego lokal (bądź jego część), w którym ten automat jest zlokalizowany w oparciu o umowę najmu powierzchni użytkowej, w urządzaniu gier można mówić - w ocenie Sądu - wtedy, gdy wynajmujący nie tylko aktywnie uczestniczy we wskazanych czynnościach oraz działaniach, ale i kiedy zachowanie to powiązane jest porozumieniem pomiędzy podmiotem wstawiającym automat i go eksploatującym a wynajmującym powierzchnię użytkową na tą działalność, dotyczącym wspólnego prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier na automacie (gier hazardowych) (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Wr 639/18, CBOSA).
Zdaniem Sądu aby móc przyjąć, że skarżąca była de facto podmiotem urządzającym gry na skontrolowanym automacie, co uzasadniałoby zastosowanie wobec niej kary wynikającej z treści art. 89 ust. 1 u.g.h., należało dowieść istnienia w sprawie porozumienia pomiędzy nią (jako wynajmującym) a spółką (jako podmiotem, któremu oddano lokal w używanie, celem wstawienia w nim automatów do gry) w zakresie wspólnego urządzania gier na automatach.
Zawarcie umowy najmu nr [...] - w ocenie Sądu – wskazuje, że rola skarżącej polegała przede wszystkim na odpłatnym udostępnieniu innemu podmiotowi - spółce - powierzchni skontrolowanego lokalu, w którym to spółka ta miała (jako najemca) prowadzić działalność gospodarczą, polegającą na eksploatacji skontrolowanego urządzenia.
Jednakże sama umowa - w tym przede wszystkim jej § 6 ust. 1 - dowodzi jednoznacznie realizacji wspólnego przedsięwzięcia w tym zakresie pomiędzy skarżącą a spółką.
Zgodnie z § 6 ust. 1 umowy nr [...] z dnia 3 marca 2014 r.:
"1. Wynajmujący zobowiązany jest do sprawowania stałej opieki nad ustawionymi w jego lokalu automatami oraz innymi urządzeniami Najemcy i do informowania niezwłocznie o wszystkich stwierdzonych usterkach, uszkodzeniach i nieprawidłowościach.
2. Wynajmujący został poinformowany o zakazie prowadzenia gier na automatach przez osoby poniżej 18 roku życia.".
W ocenie Sądu powyższe przesądza, że skarżąca, była - obok spółki - urządzającym gry. Zdaniem Sądu ustalenia poczynione przez organy pozwalają na dokonanie oceny, że skarżąca rzeczywiście urządzała ze spółką gry na automacie, a nie jedynie wynajmowała część lokalu, którego była właścicielem, celem wstawienia i eksploatowania automatu, wykonując "zwykłe" czynności wynajmującego.
Przesądzając ostatecznie o statusie skarżącej jako urządzającego gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Sąd podkreślił, iż Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że dopuszczalne jest nałożenie kar pieniężnych na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. osobno na więcej niż jeden podmiot.
W tej sytuacji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło