III SA/Kr 37/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2009r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy z dnia 27 czerwca 1996r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku skargę oddala Decyzją z dnia [...] 1996r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9 z 1980r. poz. 26 ze zm.) Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy uchylił w całości decyzję z dnia [...] 1993r. znak: [...] w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych S. M., jednocześnie odmawiając w/w zarejestrowanemu 2.11.1993r. uznania za osobę bezrobotną, a tym samym przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnego. W uzasadnieniu organ powołał się na informację wynikającą z pisma ZUS - u, z dnia 23.10.1995r. o tym , że skarżący w okresie od 1.09.1993r. do 31.01.1995r. był osobą współpracującą ze swoją żoną G. M. Organ wskazał przy tym, że na podstawie art. 2 ust. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 16 października 1991r. o zatrudnieniu i bezrobociu (Dz. U. Nr 106 poz. 457 z późn. zm) oraz art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 1 poz. 1) osobą bezrobotną jest osoba niezatrudniona. W związku z tym S. M. w dniu rejestracji nie mógł być uznany za osobę bezrobotną, a tym samym nie miał prawa do zasiłku. Wobec powyższego istniała przesłanka do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie w trybie art. 145 § 1 pkt. 5 Kpa, a następnie zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 Kpa do uchylenia decyzji i wydania nowej decyzji odmawiającej uznania skarżącego za osobę bezrobotną, a tym samym przyznania prawa do zasiłku. Odwołując się od powyższej decyzji S. M. poniósł, że nie był osobą współpracującą z żoną w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym. Przyznał, że jedynie sporadycznie zastępował żonę w pracy, przykładowo w sytuacji gdy żona musiała pójść z dzieckiem do lekarza. Powołał się również na toczącą się sprawę w Sądzie Wojewódzkim - Sądzie Ubezpieczeń Społecznych, w której to domaga się zmiany decyzji ZUS i uznania go za osobę nie współpracującą ze swoją żoną .Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie w tej sprawie będzie miało decydujące znaczenie dla oceny czy skarżący był bezrobotnym czy też nie. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy decyzją z dnia 27.06.1996r. znak: [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwołał się do toczącego się postępowania przed Sądem Wojewódzkim Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z dnia 12.04.1996r. sygn. akt [...] uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 1995r. stwierdzającą podleganiu przez S. M. ubezpieczeniu społecznemu od dnia 1.02.1995r. do 31.07.1995r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie handlu jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą G. M. Zakład Ubezpieczeń Społecznych kolejną decyzją z dnia [...] 1996r. znak [...] stwierdził, że skarżący jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność G. M. podlega ubezpieczeniu społecznemu od dnia 1.09.1993r. do 31.01.1995r. Powyższe uzasadnia zdaniem organu twierdzenie, że S. M. nie spełniał w dniu rejestracji przesłanki uznania go za osobę bezrobotną, wobec czego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję S. M. podniósł że organy obydwu instancji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego a jedynie bezkrytycznie oparły się na decyzji ZUS - u. Skarżący dodał też, że do dnia złożenia skargi nie zapadł prawomocny wyrok sądowy, dotyczący kwestii tej czy S. M. współpracował ze swoją żoną, prowadzącą działalność gospodarczą. W chwili obecnej, po uchyleniu pierwszej decyzji ZUS przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wydana nowa decyzja jest także nieprawomocna i została zaskarżona. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko w sprawie. W aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Wojewódzkiego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 13.03.1997r. sygn. akt [...] oddalający odwołanie S. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]1996r. Nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 1996r., w konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej przy czym stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami wskazać należy, że skarga S. M. nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązująca na dzień wydania zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w art. 2 ust. 1 pkt 2 wskazała legalną definicję "bezrobotnego" poprzez sformułowanie, że bezrobotny to osoba, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy (obywatele polscy zamieszkali w Polsce, poszukujący i podejmujący zatrudnienie lub inną pracę zarobkową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zatrudnienie za granicą u pracodawców zagranicznych, cudzoziemcy przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadający kartę stałego pobytu lub którym nadano status uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, poszukujący i podejmujący zatrudnienie lub inną pracę zarobkową na terytorium Polski lub cudzoziemcy, którym dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy udzielił zgody na zatrudnienie lub inną pracę zarobkową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.), nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, z zastrzeżeniem art. 26 ust. 1, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit. g, nie ucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) rejonowym urzędzie pracy. W art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a - h w/w ustawy wymienione zostały dalsze szczegółowe przesłanki uprawniające do otrzymania statusu osoby bezrobotnej, w tym w pkt f wskazano, że bezrobotny to osoba, która nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego. Zdaniem Sądu jednakże, dokonując po wznowieniu postępowania administracyjnego ponownie oceny statusu osoby S. M. z punktu widzenia przesłanek uznania go za osobę bezrobotną, należy odnieść się do regulacji obowiązującej na dzień oceny statusu skarżącego jako osoby bezrobotnej dokonywanej po raz pierwszy ustawy z 16 października 1991r. o zatrudnieniu i bezrobociu (Dz. U. z 1991r., Nr 106, poz. 457). Regulacja tej ustawy w zakresie wymagania przesłanki negatywnej bycia osobą bezrobotną tj. nieprowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej działalności i jest tożsama z regulacją ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Niemniej jednak wymaga podkreślenia cel przepisu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, który akcentuje, że jedną z podstaw wznowienia postępowania jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Zatem następuje odwołanie do stanu faktycznego zaszłego w dniu wydania decyzji, która zostaje uchylona w następstwie wznowienia postępowania, co ma skutek w zakresie przyjęcia określonego stanu prawnego. Prezentowane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że "istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję rozstrzygającą zatem o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. Wobec tego organ administracji państwowej, wydający nową decyzję, stosuje te przepisy prawa materialnego, które obowiązują w dniu orzekania" (wyrok NSA z 28.06.1984r. I SA 86/84) uwzględniało odmienny stan faktyczny, a mianowicie okoliczność, że strona nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym. Pomimo zatem powołania przez organ w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ostateczne wnioski organu w świetle ustaleń, iż S. M. był w okresie od 1.09.1993r. do 31.01.1995r. osobą współpracującą wraz z żoną G. M. prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie handlu i podlegał z tego względu ubezpieczeniu społecznemu - że prawo do zasiłku dla bezrobotnego nie mogło być orzeczone wobec skarżącego, są prawidłowe , dlatego trafna i zgodna z prawem jest decyzja o uchyleniu w tym zakresie decyzji z [...] 1993r. Nr [...] o przyznaniu w/w prawa do zasiłku dla bezrobotnych i odmówienie skarżącemu statusu osoby bezrobotnej. Nadmienić należy, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji prawidłowo odniósł się do ustawy z 16 października 1991r. o zatrudnieniu i bezrobociu. Wyjaśnienia wymaga też kwestia możliwości wzruszenia prawomocnej decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa tj. w oparciu o nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi wydającemu decyzję w sytuacji gdy okoliczności faktyczne wynikają z decyzji nieprawomocnej. Art. 145 § 1 pkt 5 Kpa nie wiąże się w żaden sposób z pojęciem prawomocności, a jedynie z ustaleniem istnienia pewnych okoliczności faktycznych czy nowych dowodów w sprawie. Miarodajne jest jedynie to, czy okoliczności te albo dowody były znane organowi w dniu wydania decyzji. Stąd też organ prawidłowo zastosował przepisy o wznowieniu postępowania administracyjnego i wydał w konsekwencji merytorycznie uzasadnione orzeczenie. Należy wskazać jedynie, że znana jest Sądowi okoliczność, iż Sąd Wojewódzki Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu [...] 1997r. wyrok o sygn. akt [...] oddalający odwołanie S. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] 1996r. Nr [...] stwierdzającej podleganie przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności w zakresie handlu jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, co w pełni potwierdza prawidłowość wydanych w sprawie decyzji. Mając na uwadze powyższe, stwierdzając, że orzekające w sprawie organy prawidłowo dokonały ustaleń faktycznych, nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy jak też naruszeń prawa materialnego - Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.