III SA/Kr 37/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. M. na czynność materialno–techniczną Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 2 grudnia 2020 r. nr [...] w sprawie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy stwierdza bezskuteczność czynności w zakresie ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 roku. Skarżąca A. M. decyzją Komendanta Powiatowego Policji nr [...] z dnia [...] 2019 r. została zwolniona ze służby w Policji. Informacją nr [...] Komendant Wojewódzki Policji poinformował skarżącą, że na podstawie przepisów art. 114 ust. l pkt 2 i art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1610) Wydział Finansów Komendy Wojewódzkiej Policji dokonał w drodze czynności materialno-technicznej ustalenia i wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe. Ekwiwalent pieniężny został ustalony i wypłacony w związku ze zwolnieniem z dniem 18 lutego 2019 roku ze służby w Policji: - w kwocie 26345,88 zł brutto, tj. za 132 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres przed dniem 6 listopada 2018 roku, - w kwocie 11689,92 zł brutto, tj. za 41 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres od dnia 6 listopada 201 8 roku. Organ wskazał, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 roku został ustalony na zasadach wynikających z przepisów ww. ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 roku, tj. w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego. Skargę na powyższą czynność wniosła skarżąca A. M., podnosząc, że na dzień zwolnienia posiadała 173 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego, w tym 132 dni nabytych zostało przed dniem 6 listopada 2018 roku. Skarżąca A. M. zarzuciła organowi nieprawidłowe naliczenie ekwiwalentu za okres sprzed dnia 6 listopada (tj. za 132 dni urlopu). W stosunku do tego okresu zastosowano przelicznik w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku. Skarżąca w skardze wskazała, że przepisy, według których został naliczony ekwiwalent, zostały uznane za niezgodne z prawem. Ponadto skarżąca podniosła, że przy wypłacie ekwiwalentu nie uwzględniono należnych odsetek z tytułu 20-miesięcznego opóźnienia wypłaty. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzkiej Policji wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Organ wskazał, że ekwiwalent został wyliczony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1610), w tym przede wszystkim z art. 114 ust. 1 pkt.2 i art. 115a oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610). Następnie organ stwierdził, że prawidłowo obliczono ekwiwalent za urlop nabyty przed dniem 6 listopada 2018 roku, ponieważ przepis art. 115a wyżej wymienionej ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018r. oraz do spraw policjantów zwolnionych ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie sąd musiał rozstrzygnąć, czy norma prawa uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją może być podstawą dokonania czynności przez organ co do stanu sprzed wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Skarżąca została zwolniona ze służby w Policji z dniem 18 lutego 2019 roku, a w listopadzie 2020 roku wypłacono jej ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy na podstawie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ekwiwalent ustalono w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego r., natomiast ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres od dnia 6 listopada 2018 r. został ustalony w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego. Trybunał Konstytucyjny (sygn. K 7/15 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102) orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny wskazał, że prawo do urlopu płatnego (art. 66 ust. 2 Konstytucji), a także prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop, nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono bowiem charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu. Zgodnie z art. 114 ust. 2 ustawy o Policji, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przysługuje jedynie funkcjonariuszom zwolnionym ze służby jako rekompensata za niemożność wykorzystania urlopu stanowiącego konstytucyjnie zagwarantowane prawo pracowników. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien bowiem odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał orzekł, że przyjęcie wskaźnika 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu chronionego przez przepisy Konstytucji. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, według art. 190 ust. 1 Konstytucji, mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wydanie decyzji na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne jest przesłanką wznowienia postępowania na zasadach i w trybie właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust.1 i 3 Konstytucji). Według przyjętej linii orzeczniczej, organy mają obowiązek uwzględniania z urzędu treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w toku rozpoznawanej sprawy (wyrok NSA z 22 lutego 2008 r., II OSK 1004/06). Należy również zauważyć, że uznanie przez Trybunał niekonstytucyjności normy prawnej z Konstytucją powoduje, że orzeczenie takie staje się normą intertemporalną, mającą zgodnie z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, pierwszeństwo przed normami intertemporalnymi wprowadzanymi przez ustawodawcę zwykłego co do ewentualnych skutków wyroku Trybunału. W związku z powyższym żaden organ administracyjny nie może wydawać decyzji ani dokonywać czynności sprzecznych z orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto należy podkreślić, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji nie został wyeliminowany z systemu prawnego w całości i zrekonstruowanie treści przepisu zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego należy do obowiązku organu. Organ Policji błędnie przyjął, że na podstawie art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw ustawy, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018r., tj. według przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami. Przelicznik 1/30 uznany za niekonstytucyjny nie może być podstawą obliczenia ekwiwalentu, organ powinien więc w miejsce 1/30 części miesięcznego uposażenia [..] zastosować normę wyrażoną w orzeczeniu TK. Stosując więc przepisy obowiązujące przed 6 listopada 2018 roku należy jednocześnie "dodatkowo" wziąć pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Oznacza to, że w niniejszej sprawie 132 dni urlopu przysługującego skarżącej za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego jej za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Na koniec należy jeszcze raz podkreślić, że jeśli przepis stracił moc obowiązującą, to nie może być podstawą orzeczenia sądów i innych organów niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału czy też zaistniałego po tej dacie. Co do zarzutu skargi dotyczącego odsetek za nieterminowość wypłaty ekwiwalentu należy podnieść, że przepisy ustawy o Policji, jak i wydane na jej podstawie akty wykonawcze nie zawierają regulacji, która przyznawałaby organowi Policji kompetencje do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej sprawy odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych, rozstrzyganie w tym przedmiocie nie leży więc w gestii organów ani sądów administracyjnych. Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, że ewentualne roszczenie w tym zakresie przysługuje skarżącej na zasadach ogólnych Kodeksu Cywilnego, a właściwym w sprawie rozpoznania żądania będzie sąd powszechny. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 146 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.