III SA/Kr 372/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie NSA Piotr Lechowski NSA Krystyna Kutzner Protokolant Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego skargę oddala Decyzją z dnia [...] znak [...] wydaną na podstawie art. 48 ust. 3, art. 3 pkt 11, 20 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a i c, pkt 2 i 6, art. 8 pkt 4a i 6, art. 12a i 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) Wójt Gminy odmówił przyznania Z. S. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci I. G. i J. G. oraz zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dzieci A. G. i A. G. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca nie spełniła kryterium dochodowego, gdyż w roku 2006 miesięcznie dochód na członka w jej rodzinie wyniósł kwotę 587,40 zł, w ten sposób przekraczając kwotę uprawniającą do otrzymania zasiłku rodzinnego – 504 zł. Na dochód ten złożył się dochód skarżącej opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości 15.607,87 zł, ojca dzieci w wysokości 11.943,80 zł oraz dochód nie podlegający opodatkowaniu z tytułu utrzymywania się z gospodarstwa rolnego w wysokości 14.740,81 zł. W związku z tym, że skarżąca złożyła w siedzibie organu wniosek o niedoliczenie do dochodu rodziny dochodów tego gospodarstwa z uwagi na to, że nigdy go nie użytkowała, nie użytkuje i nie osiąga z niego dochodów, gdyż wydzierżawiła go A. B. na podstawie umowy dzierżawy z dnia 1.09.1998r. – organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem m.in. oddanej w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r., nr 7, poz. 25 ze zm.) grunty te powinny być wydzierżawione na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków. Z postępowania wyjaśniającego wynika natomiast, że skarżąca do dnia 27.11.2007r. nie podjęła żadnych działań w celu wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu O., gmina G. W związku z tym brak podstaw do niedoliczania do dochodu rodziny dochodów z będącego własnością skarżącej gospodarstwa, mimo złożonego oświadczenia, że nie użytkuje go i nie osiąga z niego żadnych dochodów. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. S. wyjaśniła, że podjęła próby ujawnienia okoliczności spisania umowy dzierżawy w ewidencji gruntów kilka lat po jej spisaniu, niemniej jednak otrzymywała zapewnienia od urzędników, że zmian nie da się wprowadzić ze względu na zmiany w oznaczeniach i wielkościach działek wchodzących w skład gospodarstwa. Nigdy nie złożyła pisemnego wniosku o dokonanie zmian gruntowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak [...] wydaną na podstawie art. 3 pkt 1, 2, 10, 4, 5 ust. 1, 3, 8, 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, § 2, 15 rozporządzenia MPS w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, § 1 pkt 1 rozporządzenia RM w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych i na podstawie art. 138 § 1 kpa – utrzymało zaskarżoną decyzję mocy. Organ podkreślił, że do kwoty dochodu należało doliczyć także dochód z tytułu utrzymywania się z gospodarstwa rolnego o średniej powierzchni w 2006r. 6,918 ha przeliczeniowych. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżąca odmówiła podpisania oświadczenia o dochodzie nie podlegającym opodatkowaniu, gdyż fakt posiadania przez nią gospodarstwa rolnego wynika z innych dokumentów znajdujących się w aktach. Dochód z tego gospodarstwa wynosi zatem 13130,64 zł (zgodnie z wysokością dochodu z jednego ha przeliczeniowego określonego w obwieszczeniu Prezesa GUS – 158,17 zł). Wskazał również, że organ I instancji niezasadnie doliczył do powierzchni gospodarstwa rolnego wielkość 0,8475 ha przeliczeniowego. Kwota ta stanowi bowiem wielkość gruntów, które obok wydzierżawionego gospodarstwa znajdują się również w posiadaniu skarżącej, niemniej jednak ustawa o świadczeniach rodzinnych nakazuje doliczenie do dochodu kwoty dochodu jedynie z gospodarstwa rolnego a grunty te nie przekraczają powierzchni 1 ha, stąd zgodnie z ustawą z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. Nr 136, poz. 969) nie można uznać ich za gospodarstwo rolne. Następnie organ zaznaczył, że nie występują przesłanki pozwalające na odstąpienie na zasadzie wyjątku od zasady wliczania dochodu z gospodarstwa rolnego do dochodu stanowiącego podstawę do ustalanie prawa do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 28 ust. 4 w/w ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepisy w przedmiocie zasiłków rodzinnych nie przewidują działania opartego na uznaniu administracyjnym. Ostatecznie organ ustalił, że kwota dochodu przypadająca na członka rodziny skarżącej wynosi 557,26 zł i nadal przekracza ustawowe kryterium dochodowe 504 zł niezbędne do otrzymania zasiłku rodzinnego. Brak jest podstaw do przyznania prawa do zasiłku na podstawie art. 5 ust. 3 w/w ustawy gdyż kwota przekroczenia kryterium dochodowego jest wyższa niż kwota zasiłku rodzinnego o 6,68 zł. W skardze z dnia 6.03.2008r. Z. S. podkreśliła brzmienie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, które stanowią o doliczaniu dochodu z gospodarstwa rolnego uzyskiwanego w danym roku, podczas gdy ona w przeciągu całego postępowania administracyjnego starała się wykazać, że nie osiągała i nie osiąga żadnego dochodu z gospodarstwa darowanego jej przez rodziców, gdyż oddała go w dzierżawę szwagrowi. Ponadto zdaniem skarżącej organy skupiły się na fakcie, iż w ewidencji gruntów nie została uczyniona na wniosek skarżącej wzmianka o umowie dzierżawy a nie wzięły pod uwagę okoliczności, iż podejmowała ona starania o dokonanie zmian, niestety nieskuteczne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga Z. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Orzekające w sprawie organy dokonały bowiem w sposób prawidłowy wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie ustalenia źródeł dochodów, będących podstawą do obliczenia kwoty dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącej. Wymaga zwłaszcza podkreślenia element sporny między stronami tj. to, czy dochód z gospodarstwa rolnego, stanowiącego własność Z. S. a oddanego w roku 1998 w dzierżawę, podlega doliczeniu do dochodu osiągniętego przez skarżącą w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Słusznie organy przyjęły, że w przedmiotowym stanie sprawy dochód z gospodarstwa skarżącej obliczony zgodnie z art. 5 ust. 8 w/w ustawy (wynoszący 13130,64 zł) należało doliczyć do sumy dochodów skarżącej podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych oraz ojca jej dzieci. Konstrukcja przepisu art. 5 ust. 8 i 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych zakłada, że z zasady dochód z gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę traktuje się analogicznie jak dochód z gospodarstwa, które pozostaje w używaniu osoby starającej się o świadczenie (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2007 r. I OSK 321/07 " ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia"). Chodzi mianowicie o to, że dochód z przekazanych w tej formie gospodarstw dolicza się do dochodu wydzierżawiającego ze źródeł wskazanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, bez względu na to, czy faktycznie dana osoba dysponuje korzyściami finansowymi z uprawy czy hodowli, inaczej rzecz ujmując – czy korzysta z płodów rolnych gospodarstwa. Ujmuje zasadę tę nakaz ustawowy, by dochód z tych dwóch typów gospodarstw obliczać według wspólnie określonej reguły, odnoszącej się do wysokości dochodu z 1 ha przeliczeniowego określonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy o podatku rolnym. Przewidziane są wyjątki, enumeratywnie określone w art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozwalające na niedoliczanie dochodu z gospodarstw przekazanych w dzierżawę (dochód doliczany jest wtedy do dochodu dzierżawcy), w sytuacji przekazania dzierżawy tych gospodarstw zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników albo w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Ewentualnie gospodarstwo rolne ma być wniesione do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną. Sąd zgadza się tu z organami o tyle, że nie zachodzi w sprawie żadna z przesłanek z art. 5 ust. 8a, z tym, że dodatkowy pogląd organów, iż wskutek niedokonania przez skarżącą zmian w ewidencji gruntów, nie można traktować umowy dzierżawy zawartej przez nią z A. B. za umowę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w konsekwencji nie zachodzi przesłanka do potraktowania umowy dzierżawy skarżącej za umowę dzierżawy pozwalającą na wyłączenie dochodu z wydzierżawionego gospodarstwa - musi być uzupełniony o stwierdzenie, że nie tyle chodzi o brak adnotacji w ewidencji gruntów o umowie dzierżawy, co ogólnie o to, że umowa dzierżawy zawarta przez skarżącą 1.09.1998r. z A. B. nie była zawarta w celach uzyskania świadczeń rentowych czy też nie miała związku z ubezpieczeniem na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z treści umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego (k.7) wynika, ze wyłącznym jej celem było korzystanie z gospodarstwa rolnego przez A. B. zgodnie z charakterem dzierżawy tj. używanie i pobieranie pożytków z gospodarstwa, a nie uzyskanie przez Z. S. świadczeń emerytalno-rentowych, czy tez renty strukturalnej. Wobec tego, kwestia ustalenia przyczyn z jakiego powodu skarżąca nie złożyła wniosku o dokonanie w ewidencji gruntów adnotacji o zawarciu umowy dzierżawy jest dla sprawy bezprzedmiotowa wobec ustalenia, że umowa dzierżawy nie miała w ogóle charakteru określonego w art. 5 ust. 8 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podsumowując, brak jest podstaw do zastosowania do stanu faktycznego sprawy Z. S. art. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, co oznacza, że słusznie organy doliczyły dochód z gospodarstwa wydzierżawionego przez nią A. B. do dochodu będącego sumą uzyskanego przez nią w roku 2006 dochodu oraz ojca jej dzieci, w konsekwencji ustalając, że kwota przypadająca na członka rodziny wynosi kwotę 557,26 zł i przekracza kryterium dochodowe w wysokości 504 zł, decydujące o przyznaniu prawa do zasiłku rodzinnego i z nim powiązanych dodatków do zasiłku rodzinnego. W ocenie Sądu Wójt Gminy, odmawiając Z. S. zasiłku rodzinnego na dzieci I. G., J. G., A. G. i A. G. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wydał słuszną merytorycznie i pozbawioną uchybień mogących mieć istotny wpływ na wynik postępowania decyzję – to samo stwierdzenie tyczy się decyzji organu odwoławczego - stąd skarga Z. S. na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu.