III SA/Kr 374/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia w formie schronienia oraz zwolnienia z odpłatności za pobyt w placówce postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka . Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że jest samotny. Określając swój majątek uwidocznił, że nie ma żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Podał, że nie ma dochodów. Uzasadniając swoje starania odniósł się do okoliczności sprawy administracyjnej, zarzucił organom opieszałość. Zaakcentował, że wskutek zaniechań pomocy społecznej pozostaje bez środków do życia. Nie ma na leki, sprzęt rehabilitacyjny, obuwie z wkładką ortopedyczną. Zmuszony jest do prób żebrania. Ponieważ przedstawione wraz ze skargą akta administracyjne zawierają szereg dokumentów źródłowych więc na zasadzie notorii okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że z uwagi na stan zdrowia (dowód: kopie zaświadczeń k. 25-15); skarżący wymaga leczenia specjalistycznego oraz zabiegów fizjoterapeutycznych, (dowód: kopie skierowań do objęcia leczeniem, kopie skierowań na zabiegi k. 103, 104, ), został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (dowód: kopia orzeczenia), korzysta z noclegowni dla bezdomnych (dowód: notatka służbowa). Ma wykształcenie średnie techniczne, z zawodu jest stolarzem nie może jednak pracować w swoim zawodzie (dowód: kopia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności k. 102, kopia formularza sytuacji społecznej osoby ubiegającej się o orzeczenie stopnia niepełnosprawności k. 103). Jest rozwiedziony (dowód: kopia wyroku SO z [...] k. 13). Ma czwórkę pełnoletnich dzieci, na ich pomoc liczyć jednak nie za bardzo może (dowód: kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego k. 97-90; oświadczenie córki k. 89). Sam bowiem też uchylał się od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego (dowód: kopia wyroku skazującego wydanego przez SR z [...] k. 67). Z uwagi na ubóstwo i stan zdrowia (dowód: kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego k. 55 i n.) objęty jest różnymi formami pomocy społecznej (dowód: decyzje k. 57-61). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że skoro niniejsza sprawa tyczy świadczenia w formie schronienia oraz zwolnienia z odpłatności za pobyt w placówce i jeśli opatrzono ją symbolem "6329" więc jest z zakresu pomocy i opieki społecznej a to oznacza, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli więc skarżący korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji procesowej działaniem oczywiście bezcelowym było składanie przezeń wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżący ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek. Z tych względów należało postanowić jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość jego wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia którym wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów a ponieważ, szereg istotnych dla sprawy okoliczności jest znanych orzekającemu z urzędu w oparciu o przedstawione przez organ odwoławczy akta administracyjne więc nie było potrzeby wzywania skarżącego ani o składanie dodatkowych wyjaśnień ani o przedkładanie dokumentów źródłowych. Oświadczenie skarżącego znajdując potwierdzenie w dokumentach stanowiących rzetelne świadectwo zaistnienia opisanych w nich faktów, terminów oraz zawartych treści oświadczeń wiedzy osób, które je sporządzały było wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego pozwalając na wyciągnięcie następujących wniosków. Przede wszystkim, że skarżący należy do osób ubogich w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez majątku i dochodów, która nie mogąc liczyć na faktyczną pomoc najbliższych zmuszona jest korzystać ze wsparcia oferowanego przez państwo. A choć w orzecznictwie wypowiedziano pogląd, że fakt korzystania z pomocy społecznej niczego nie przesądza sam w sobie (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2005 r II SA/Bk 132/05 LEX nr 173755) to jednak z uwagi na zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej stanowi on niewątpliwą wskazówkę przy dokonywaniu oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Trudno zarazem czynić skarżącemu zarzut, że nie stara się poprawić swojej sytuacji bytowej, wziąwszy pod uwagę jego stan zdrowia, ograniczenia tym powodowane (praca w warunkach pracy chronionej, po specjalistycznym przeszkoleniu) a także faktyczną przerwę w pracy. Mając zatem na uwadze powyższe i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że choć obiektywnie niewielkie jednak skarżący nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie prowadziłoby to bowiem do takiego zachwiania jego sytuacji materialnej, że nie byłby w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Stąd należało przyznać mu prawo pomocy w takim zakresie. Podjęte rozstrzygnięcie uwzględniając ogólny status majątkowy skarżącego. Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że odmiennie aniżeli ma to miejsce w procesie cywilnym, w przypadku osób fizycznych sądom administracyjnym odjęta została możliwość dokonania wyboru z uwagi na celowość takiego rozstrzygnięcia (por. art. 117 KPC), nawet jeśli na danym etapie postępowania nie ma przymusu adwokacko-radcowskiego. Przesłanką konieczną a zarazem wystarczającą jest tylko ustalenie, czy stronę stać czy też nie stać na poniesienie kosztów takiego pełnomocnika. Mając zaś na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 § 3 ppsa.