III SA/Kr 374/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miasta z dnia 10 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej oraz tymczasowych pomieszczeń postanawia: 1. oddalić wniosek w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla strony skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka S. S. we wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Określając swój majątek podał, że w jego skład wchodzi wynajęte mieszkanie o powierzchni 34 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wskazał, że jego stałe miesięczne dochody wynoszą 2025 zł tytułem emerytury. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie stać go na radcę prawnego lub adwokata. Podał, że jest chory i nieporadny. Wyjaśnił, że na czynsz miesięcznie przeznacza 206,10 zł, na prąd 90 zł, na gaz 18 zł, na telefon 29 zł, na leki 100 zł. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym postanowieniem z dnia 24 maja 2013 r. w punkcie I oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych natomiast w punkcie II uwzględnił wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Powyższe postanowienie doręczono wnioskodawcy w dniu 10 czerwca 2013 r. W dniu 13 czerwca 2013 r. S. S. wniósł sprzeciw od punktu I wyżej powołanego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawca wskazał, że jego dochód netto z tytułu pobieranej emerytury wynosi 1682,20 zł, co nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb. Podał, że na leki przeznacza co najmniej 150 zł miesięcznie. Podniósł także, że koszty jego wyżywienia są wyższe niż przeciętnie, bo z powodu stanu zdrowia musi stosować dietę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącego w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie żądanym przez wnioskodawcę. W niniejszej sprawie sprzeciwem skarżącego objęto tylko rozstrzygnięcie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, jednakże ze względu na brzmienie przytoczonego wyżej art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy całego orzeczenia referendarza sądowego, nawet wówczas, gdy w sprzeciwie strona zakwestionowała jedynie jego część. Oznacza to, że orzeczenie traci moc również w zakresie korzystnym dla skarżącego, choćby w sprzeciwie nie podnosił on zarzutów dotyczących tej części orzeczenia (zob. T. Woś (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 1003). W orzecznictwie podkreśla się, że "już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji Sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek skarżącego, w tym przypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skoro postanowienie referendarskie utraciło moc, nie można uznawać, że sprzeciw dotyczył tylko jego części" (postanowienie NSA z dnia 23 października 2004 r., FZ 375/04). Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei zgodnie z art. 245 § 2-4 cytowanej ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu wniosku skarżącego uznał, że istnieją podstawy do jego uwzględnienia w części, dlatego ustanowił dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka i oddalił wniosek w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak bowiem wynika z cytowanego wyżej art. 246 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wtedy jest uzasadnione, jeżeli osoba ubiegająca się o taką pomoc wykaże, że w ogóle nie jest w stanie ponieść nie tylko części kosztów postępowania, ale żadnych (jakichkolwiek) kosztów postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy skarżący uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 1682,20 zł. Wydatki na miesięczne opłaty za media, mieszkanie, leki wynoszą ok. 500 zł. Zatem wnioskodawcy po ich zapłacie pozostaje kwota ok. 1100 zł. Z tej kwoty musi opłacić wyżywienie, odzież, środki czystości itp. Odnosząc przedstawione na wstępie zasady przyznawania skarżącym prawa pomocy do sytuacji majątkowej wnioskodawcy stwierdzić należy, że S. S., choć nie jest osobą zamożną, to jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku koniecznego utrzymania zważywszy, że na tym etapie postępowania wpis sądowy od skargi wynosi 300 zł, a Sąd znalazł jednocześnie podstawy do ustanowienia skarżącemu adwokata z urzędu. W ocenie Sądu skarżący – przy uwzględnieniu jego wieku i stanu zdrowia oraz potrzeb z tym związanych - nie jest w stanie poczynić oszczędności ponad kwotę 300 zł, a tylko to w jego sytuacji pozwalałoby mu na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak na wstępie.