III SA/Kr 376/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem K. Określając swój majątek uwidoczniła, że od września 2004 r. wynajmuje mieszkanie. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na łączną kwotę 1000 zł otrzymywanych alimentów. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że znajduje się w trudnej sytuacji. Jak powiada z uwagi zachowanie męża była zmuszona opuścić swój dom. Z uzyskanych alimentów trudno jej wyżyć ponieważ musi z nich opłacić światło (64,50 zl), telefon i internet (230 zł), mieszkanie (100 zł), gaz (60 zł), lekarstwa (100-150 zł). Do tego dochodzą wydatki związane z dojazdami na rehabilitację, syna do szkoły, koszty książek, także opłata za studia zaoczne (220 zł), KRUS (269 zł), PZU (34, 09 zł) i wyżywienie. Na podstawie dokumentów zalegających w aktach sprawy a także pomocniczych akt administracyjnych okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że skarżąca ma [...] lat (dowód: kopia DO), jest osobą rozwiedzioną (wyrok SO k. 10), od 1997 r. boryka się z problemem bezrobocia, nie ma prawa do zasiłku z tego tytułu (dowód zaświadczenie k. 8). Ma zasądzone na siebie i syna alimenty po 500 zł (wyrok SR k. 9). W sierpniu br. syn skarżącej K. miał programowo ukończyć technikum (zaświadczenie k. 7). Nie figuruje w ewidencji podatników podatku dochodowego (zaświadczenie k. 3) z uwagi jednak na posiadanie gospodarstwa rolnego (kopia aktu notarialnego umowy przekazania gospodarstwa rolnego k. 11) jest płatnikiem podatku rolnego (zaświadczenie k. 5). Z uwagi na stan zdrowia otrzymała skierowanie do poradni specjalistycznej z wnioskiem o objecie leczeniem rozpoznanego schorzenia (k. 6). Z przedstawionych kopii pokwitowań wynika, że za a telefon ostatnimi czasy płaciła 75 zł, na KRUS 257skadki kwartalnej oraz po 34,09 zł składki na ubezpieczenia PZU (k. 4) Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że skoro niniejsza sprawa tyczy zasiłku rodzinnego i jeśli opatrzono ją symbolem "6329" więc jest sprawą z zakresu pomocy i opieki społecznej a to oznacza, że skarżąca pozostaje z mocy prawa zwolniona z obowiązku uiszczania opłat sądowych i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli więc skarżąca korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji procesowej działaniem bezcelowym było składanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżąca ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek. Z tych względów należało postanowić jak w punkcie pierwszym działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość jej wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenia na wymaganym formularzu. Oświadczenia te można uznać za wystarczające biorąc pod uwagę, wskazywane powyżej kopie dokumentów źródłowych, które bądź potwierdzają część z wyjaśnień skarżącej bądź też uzupełniają jej relację Niewielkie rozbieżności pozostają bez znaczenia wynikając raczej z nieporadności strony. Sytuacja skarżącej tak jak ją obrazuje nie należy do łatwych. Skoro bowiem na cały dochód jej gospodarstwa domowego składają się niewielkie alimenty to nie należy ona do osób zamożnych. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że środki te tak jak to przedstawia skarżąca wystarczają ledwo co na opłacenie stałych wydatków i opędzenie najpotrzebniejszych potrzeb skarżącej i syna. Okoliczność, że do skarżącej należy udział w gospodarstwie rolnym nie powinna niweczyć jej obecnych starań. Nie można bowiem tracić z pola widzenia i realnych możliwości rozdysponowania tym majątkiem i tego, że jest to w zasadzie jedyne zabezpieczenie skarżącej. Skoro zaś w realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości to, że w opisanej przez skarżącą sytuacji rodzinnej i wskazywanych dochodach najzwyczajniej nie będzie jej stać na opłacenie pełnomocnika zwyboru bo kwoty te - choć obiektywnie niewielkie – to jednak relatywnie przekraczają aktualne możliwości płatnicze skarżącej należało więc ustanowić dla skarżącej radcę prawnego z urzędu, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Takie działanie stanowić będzie bowiem dla skarżącej wymierną pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.