III SA/Kr 376/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi J. Z. na działanie Wójta Gminy postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dorosłym synem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi 90 metrowy dom, 80 metrowe mieszkanie, nieruchomość rolna o powierzchni 1,7 ha oraz mały budynek gospodarczy. Syn ma dom w stanie surowym na wykończenie którego brakuje pieniędzy. Nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych. Natomiast z przedmiotów wartościowych dziesięcioletni samochód. Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 1700 zł. Uzasadniając swoje starania odniósł się do okoliczności nurtującej go sprawy. Wezwany wyjaśnił, że oprócz domu nie ma żadnego innego mieszkania. Podał, że syn jest chory. Przebywał na leczeniu zamkniętym. Jest alkoholikiem. Czasami coś dorobi dorywczo ale tak naprawdę pozostaje na utrzymaniu rodziców. Przez ostatnie dwa lata - do 18 czerwca 2009 - był zarejestrowany jako osoba bezrobotna i pobierał zasiłek (vide: zaświadczenie z PUP). Z kopii dokumentów źródłowych o przedstawienie których skarżący był wzywany wynika, że ostatnio do wypłaty skarżący otrzymał 1252,27 zł a żona 591,34 zł (vide: wydruki potwierdzenia wykonania przelewu), za gaz ostatnio ma do zapłaty 128,06 zł, za prąd 79,35 zł, za wodę 21,38 zł, za telefon 100,59 zł (vide: rachunki i faktury). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile - poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenia, że nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 246 §3 ppsa) i jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Skarżący złożyły wymagane oświadczenia o jakich mowa w art. 246 §3 ppsa i art. 252 ppsa. Oświadczenia te uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami należy uznać za wystarczające. Skarżący w sposób rzeczowy starał się przedstawić swoje racje, przedkładając na ich poparcie kopie odpowiednich dokumentów źródłowych. Kopie tych dokumentów stanowią zaś obiektywne świadectwo przedstawionych w nich danych. Okoliczność ta nie oznacza jednak automatycznie zasadności jego wniosku. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem iż ze sformułowania przesłanki zawartej w art. 246 §1 pkt. 1 ppsa "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów" wynika, że możliwości strony przekraczać musi opłacenie nawet minimalnych kosztów, które na gruncie postępowania sądowoadministrcyjnego wynoszą 100 zł (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek; Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministrcyjnych, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007 r. s. 249). W przypadku skarżącego gdy zestawi się wysokość miesięcznych dochodów gospodarstwa a więc 1843 zł (vide: wydruki potwierdzenia wykonania przelewu) z ponoszonymi ostatnio (a więc aktualnymi) wydatkami, które szacować należy na około 328 zł trudno mówić o takiej sytuacji. Sytuacja taka nie przekreśla jednak starań skarżącego w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd a co za tem idzie także referendarz nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, można przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa) po dokonaniu ustaleń, że nie jest ona w stanie ponieść takich kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy zwrócenia uwagi wymaga, że po odjęciu stałych miesięcznych obciążeń do rozporządzenia pozostaje rodzinie ok. 1500 zł. Wynika to bowiem z prostych operacji arytmetycznych przeprowadzonych w oparciu o przedstawione w dokumentach źródłowych wydatki na prąd (79,35), gaz (128,06), wodę (21,38), telefon (100,59) oraz zróżnicowaniu sumy dochodów a więc ok. 1843 zł (z wyliczenia 1252+591) z sumą wydatków a więc ok. 328 zł (z wyliczenia 79+128+21+100). Biorąc pod uwagę realia dnia codziennego - obowiązujące ceny -środki na takim poziomie z trudem już pozwalają na czynienie pewnych oszczędności. Przyjmowana optyka ulega przy tym dalszemu zachwianiu gdy uwzględni się liczbę osób w gospodarstwie domowym skarżącego. Uzmysławia bowiem, że na opędzenie potrzeb każdej z nich przypada ok. 500 zł. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że nie jest to kwota specjalnie wysoka. Zarazem zachować w pamięci trzeba i wiek skarżącego i sygnalizowane problemy jego syna. Okoliczność, że do skarżącego należy dom gdzie zamieszkuje z rodziną nie zmienia tego spojrzenia. Ewentualne rozporządzenia akurat tym składnikiem majątku godziłyby bowiem w podstawy bytowania rodziny. Z kolei możliwość rozporządzenia innymi składnikami majątku z uwagi na sygnalizowane przez skarżącego problemy jest na tyle utrudniona, że póki co postrzegać je należy li tylko jako potencjalne. Wszystko to razem wzięte prowadzi do konkluzji, że skarżącemu powinno się udzielić pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tyle że nie w zakresie całkowitym a w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę to, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przy składaniu skargi kasacyjnej obowiązuje tzw. przymus adwokacko-radcowski, korzystniejsze dla skarżącego będzie ustanowienie adwokata którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego, aniżeli zwolnienie z kosztów sądowych. Te bowiem na obecnym etapie ograniczają się w zasadzie do konieczności pokrycia wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej. Skarżącemu łatwiej zaś będzie uiścić taki wpis, który zgodnie z §3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221 poz. 2193 ze zm.) szacować należy na 100 zł aniżeli opłacić własnym sumptem pełnomocnika w wyboru. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.