III SA/Kr 387/25
WyrokWSA w Krakowie2025-05-09
Skład orzekający: Bogusław Wolas, Maria Zawadzka, Magdalena Gawlikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił przyznania świadczenia wychowawczego, mimo wcześniejszego wyroku WSA nakazującego uwzględnienie wniosku na podstawie kolejności jego złożenia, w sytuacji gdy rodzice wspólnie sprawują opiekę nad dzieckiem, a wyrok rozwodowy ustalił miejsce zamieszkania dziecka przy matce?Ratio decidendi
Organy rentowe nie wykonały należycie wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA, naruszając tym samym art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku gdy opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złożył wniosek. W niniejszej sprawie, mimo ustaleń o wspólnym sprawowaniu opieki, organ odmówił przyznania świadczenia, opierając się wyłącznie na wyroku rozwodowym ustalającym miejsce zamieszkania dziecka przy matce, co jest niezgodne z wcześniejszym orzeczeniem sądu.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na dziecko H. K. na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Organ rentowy odmówił przyznania świadczenia, powołując się na wyrok rozwodowy ustalający miejsce zamieszkania dziecka przy matce. WSA w Krakowie uchylił poprzednie decyzje organu, wskazując, że świadczenie powinno być przyznane temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek, gdyż rodzice sprawują równocześnie opiekę nad dzieckiem. Prezes ZUS ponownie utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia, nie respektując wyroku WSA. Skarżący zarzucił organom nieprzestrzeganie wyroku WSA, błędne ustalenia faktyczne oraz brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych do wydania w terminie 14 dni decyzji przyznającej skarżącemu P. K. świadczenia wychowawczego na dziecko H. K. za okres od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 maja 2024 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2025 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 stycznia 2025 r. nr 010070/680/177722/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych do wydania w terminie 14 dni decyzji przyznającej skarżącemu P. K. świadczenia wychowawczego na dziecko H. K. za okres od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 maja 2024 r.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r. znak 010070/680/177722/2023 (postępowanie numer [...]) "wykonując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie" z dnia 2 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1706/23, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2024 r. znak 010070/680/177722/2023, odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko H. K. na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 1 lutego 2023 r. skarżący złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na dziecko H. K. na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Z kolei w dniu 17 maja 2023 r. z analogicznym wnioskiem wystąpiła matka dziecka.
W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku skarżącego w tym mając na uwadze ww. wyrok WSA, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał ww. decyzję z dnia 12 lipca 2024 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie XI Wydział Cywilny – Rodzinny z dnia 21 stycznia 2021 r. sygn. akt [...] wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią powierzono obojgu rodzicom, ustalając, że miejscem zamieszkania dziecka będzie miejsce zamieszkania jego matki. Wobec tego w sprawie nie można mówić o opiece naprzemiennej, a o wspólnym sprawowaniu opieki, gdzie rodzice dzielą się opieką nad dzieckiem. W konsekwencji brak jest zatem podstaw do zastosowania art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
W odwołaniu skarżący nie zgodził się z ww. decyzją i wniósł o jej zmianę. Podkreślił, że ZUS nie respektuje wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1706/23 oraz cały czas wykazuje się daleko idącą niekonsekwencją i dowolnością w swoich decyzjach.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ww. decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że brak jest podstaw do jej uchylenia. W uzasadnieniu organ wskazał w pierwszej kolejności na dotychczasowy przebieg postępowania. Podkreślił, że w świetle dokonanych ustaleń uznać należy, że skarżący nie sprawuje nad dzieckiem opieki naprzemiennej, o której mowa w ww. art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz, że zgodnie z prawomocnym wyrokiem rozwodowym z dnia 21 stycznia 2021 r. miejsce zamieszkania dziecka jest ustalone przy matce, a sąd nie orzekł o kontaktach skarżącego z dzieckiem. Jak podniósł, zgodnie z treścią wyroku WSA z dnia 2 lutego 2024 r., skarżący na rozprawie wyjaśnił, że wówczas wystąpił o zniesienie obowiązku alimentacyjnego oraz z wnioskiem do sądu o stwierdzenie opieki naprzemiennej nad dzieckiem, ale w świetle ww. ustawy nie stanowią one okoliczności mających wpływ na przyznanie prawa do świadczenia. Wiążącym środkiem dowodowym jest jedynie prawomocne orzeczenie sądu. Wobec powyższego przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego należy uwzględnić wyrok z dnia 21 stycznia 2021 r., w którym sąd orzekł, że miejsce zamieszkania dziecka jest przy matce.
W konsekwencji świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2023/2024 na dziecko przysługuje, zdaniem organu, matce przy której sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka. Prezes ZUS podkreślił, że jeśli w orzeczeniu sądu władza rodzicielska została powierzona obojgu rodzicom, należy uznać, że faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawuje ten rodzic przy którym sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka - drugi rodzic w takim przypadku może mieć ustalone kontakty z dzieckiem. Organ podniósł przy tym, że weryfikacja decyzji w zakresie uprawnień do świadczenia wychowawczego na dziecko byłaby możliwa po przedłożeniu przez skarżącego prawomocnego wyroku sądu, w którym sąd na nowo orzekłby co do opieki nad dzieckiem i jego miejscem zamieszkania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:
- nie respektowanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2024 roku, sygn. akt III SA/Kr 1706/23;
- dokonywanie błędnych ustaleń faktycznych w sposób dowolny, niekonsekwentny, przewlekły (a nawet wręcz bezczynny) i niezgodny ze stanem rzeczywistym tylko po to, aby odwlekać decyzję w czasie i za wszelką cenę utrzymać ją w mocy;
- błędne przyjęcie, iż w niniejszym stanie faktycznym dziecko mieszka wyłącznie z matką, nie jest sprawowana opieka równoczesna oraz nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem;
- nie ustalenie, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, poprzez zaniechanie zwrócenia się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
W świetle powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o wydanie merytorycznej decyzji, która będzie wiążąca dla organu, o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów nin. postępowania według norm przepisanych oraz o wydanie decyzji, która będzie zgodna z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2024 r., tj. będzie oznaczać wypłatę mu świadczenia wychowawczego za ww. okres w pełnej wysokości, w związku z bezspornymi faktami jakimi są sprawowanie opieki równoczesnej oraz złożenie przez niego wniosku o świadczenie wychowawcze jako pierwszy w przedmiotowym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 stycznia 2025 r. znak 010070/680/177722/2023 (postępowanie numer [...]) utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2024 r. znak 010070/680/177722/2023, odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko H. K. na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Przede wszystkim wskazać należy, że w sprawie skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 2 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1706/23 uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 września 2023 r. znak sprawy: 010070/680/177722/2023 oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 2 czerwca 2023 r. znak: 010070/680/177722/2023 odmawiającą skarżącemu przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko H. K. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., uznając, że wydane zostały z naruszeniem art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że skoro w świetle dowodów posiadanych przez organ i dokonanych ustaleń w sprawach zakończonych decyzjami dotyczącymi poprzedniego okresu zasiłkowego - co do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1292/23 oddalił skargę skarżącego – stwierdzono, że rodzice sprawują równocześnie opiekę nad córką, to świadczenie powinno być wypłacone temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. Przypomnieć należy, a co wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 2 lutego 2024 r., że w poprzednim okresie świadczeniowym od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. świadczenie przyznano matce, bowiem to ona zgłosiła wniosek jako pierwsza. Z kolei w okolicznościach sprawy dotyczącej przedmiotowego okresu świadczeniowego, tj. od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., Sąd wskazał, że wniosek o wypłatę świadczenia wychowawczego na dziecko H. K. jako pierwszy złożył skarżący. Sąd podkreślił, że ponownie rozpoznając wniosek skarżącego organ ma obowiązek uwzględnić ww. stanowisko Sądu oraz stanowisko, jakie poczynił w sprawach zakończonych decyzjami Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 czerwca 2023 r. o numerach 010070/680/5918853/2022, zaakceptowane przez WSA w Krakowie w prawomocnych wyrokach z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1291/23 i III SA/Kr 1292/23.
Pomimo jednak powyższych wskazań i zaleceń Sądu, Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na ww. okres, wyjaśniając, że skarżący nie jest uprawniony do świadczenia wychowawczego.
Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wskazany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl.). W trakcie ponownego rozpoznania sprawy organy, a na obecnym etapie postępowania także i Sąd orzekający w nin. sprawie mają obowiązek przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak zostało to stwierdzone w ww. prawomocnym wyroku.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji uwzględnić należy także treść art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie to oznacza, że organy administracji publicznej są obowiązane do przyjęcia wykładni przepisów prawa, wynikającej z rozważań zawartych w uzasadnieniu wyroku oraz do uzupełnienia postępowania zgodnie ze wskazówkami wyroku. Naruszenie natomiast przez organy administracyjne przepisu art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (por. J. Tarno, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.).
W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną, także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. dla przykładu: wyroki NSA z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt l OSK 920/10).
Jednocześnie zauważyć należy, że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem NSA (wyrok z 21 marca 2014 r., sygn. akt l GSK 534/12), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania".
Przedstawione wyżej rozważania prowadzą zatem do konkluzji, że orzekające ponownie w nin. sprawie organy oraz Sąd są związane wykładnią wyrażoną w motywach wyroku WSA w Krakowie z dnia 2 lutego 2024 r., ponieważ po jego wydaniu nie doszło ani do zmiany prawa, ani istotnych okoliczności faktycznych sprawy.
Powyższe oznacza, że ocena legalności zaskarżonej decyzji oraz trafności podniesionych w skardze zarzutów odbywać się będzie poprzez pryzmat oceny prawnej wyrażonej we wskazanym wyroku, a więc pod kątem oceny realizacji zaleceń zawartych w jego uzasadnieniu. Tym samym rolą Sądu obecnie kontrolującego kolejną decyzję w sprawie, jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroku poprzednio wydanego w tej sprawie.
W ocenie Sądu, organy obu instancji nie wykonały należycie wskazań zawartych w ww. wyroku WSA w Krakowie z dnia 2 lutego 2024 r., co dorowadziło w konsekwencji do naruszenia przez nie art. 153 p.p.s.a.
Organ I instancji w decyzji z dnia 12 lipca 2024 r. stwierdził, że w sprawie nie można mówić o opiece naprzemiennej, a zatem brak jest podstaw do zastosowania art. 5 ust. 2a ustawy. Z kolei organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie sprawuje nad dzieckiem opieki naprzemiennej, o której mowa w art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Ponadto podkreślił, że zgodnie z prawomocnym wyrokiem rozwodowym z dnia 21 stycznia 2021 r. miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone przy matce, a zatem to jej sąd powierzył sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem i to jej właśnie przysługuje wnioskowane świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2023/2024.
Organy obu instancji prawidłowo wskazały wprawdzie, że w ww. wyroku rozwodowym Sąd nie orzekł o ustanowieniu opieki naprzemiennej. Nie wzięły jednak pod uwagę wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 2 lutego 2024 r., że pozbawione jakichkolwiek podstaw jest twierdzenie, że skoro sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom i ustalił miejsce zamieszkania przy matce, to oznacza to, że to matka sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem i to jej, zgodnie z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego.
Podkreślić należy, że z uzasadnienia ww. wyroku WSA jednoznacznie, że z porozumienia zawartego pomiędzy rodzicami małoletniej 30 października 2020 r. nazwanego rodzicielskim planem wychowawczym, oraz z przeprowadzonego w dniu 12 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego, w tym szczególnie oświadczenia matki dziecka wynika, że skarżący sprawuje opiekę nad córką. Pracownik sporządzający protokół stwierdził, że "nie jest w stanie wskazać, który z w/w rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad małoletnimi dziećmi" ale nie zakwestionował sprawowania opieki przez skarżącego. Na podstawie ww. dowodów, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w decyzji 21 czerwca 2023 r. nr 010070/680/5918853/2022, stwierdził, że w wyroku Sąd Okręgowy w Krakowie nie orzekł o ustanowieniu opieki naprzemiennej. Organ ustalił zatem, że rodzice wspólnie sprawują opiekę, dzieląc się nią, bez znaczenia na ich miejsce zamieszkania.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2024.1576), w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców (...) świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica (...) dziecka drugi rodzic, (...) złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 stosuje się.
Użyte w ww. przepisie określenie, że opieka nad dzieckiem sprawowana jest "równocześnie" oznacza, że żadnego z rodziców nie pozbawiono władzy rodzicielskiej ani jej nie ograniczono, w związku z czym mają oni równe prawo do opieki nad wspólnym dzieckiem i wykonują je w następujących po sobie okresach w sposób wykluczający możliwość przypisania sprawowania opieki wyłącznie przez jednego rodzica i ograniczenie opieki drugiego rodzica do sporadycznych kontaktów z dzieckiem (por. wyrok NSA z 23 maja 2024 r., sygn. I OSK 1648/22).
Zatem skoro z orzeczenia sądu nie wynika sprawowanie opieki naprzemiennej, zaś prawo do opieki przysługuje obojgu rodzicom, bez żadnych ograniczeń, to rozpoznając wniosek skarżącego należy kierować się regułą określoną w art. 22 ustawy tj. z uwzględnieniem kolejności złożenia wniosków o przyznanie świadczenia wychowawczego. Na powyższe wskazywał WSA w swoim wyroku z dnia 2 lutego 2024 r., pomimo tego organy oby instancji nie wykonały wyroku i w dalszym ciągu odmówiły skarżącemu wnioskowanego przez niego na dziecko świadczenia.
Użyte w ww. przepisie określenie, że opieka nad dzieckiem sprawowana jest "równocześnie" oznacza, że żadnego z rodziców nie pozbawiono władzy rodzicielskiej ani jej nie ograniczono, w związku z czym mają oni równe prawo do opieki nad wspólnym dzieckiem i wykonują je w następujących po sobie okresach w sposób wykluczający możliwość przypisania sprawowania opieki wyłącznie przez jednego rodzica i ograniczenie opieki drugiego rodzica do sporadycznych kontaktów z dzieckiem (por. wyrok NSA z 23 maja 2024 r., sygn. I OSK 1648/22).
Zatem skoro z orzeczenia sądu nie wynikało sprawowanie opieki naprzemiennej, zaś prawo do opieki przysługuje obojgu rodzicom, bez żadnych ograniczeń, to rozpoznając wniosek skarżącego należy kierować się regułą określoną w art. 22 ustawy tj. z uwzględnieniem kolejności złożenia wniosków o przyznanie świadczenia wychowawczego. Na powyższe jednoznacznie wskazywał WSA w swoim wyroku z dnia 2 lutego 2024 r., pomimo tego organy oby instancji nie wykonały powyższego wyroku WSA w Krakowie i ponownie odmówiły skarżącemu przyznania świadczenia wychowawczego na córkę H., przez co dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postepowania.
Mając na uwadze stwierdzone powyżej naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a także konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania we wskazanym zakresie, Sąd działając na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do wydania w terminie 14 dni decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze na dziecko H. K. za okres od dnia 1 czerwca 223 r. do dnia 31 maja 2024 r.
Z pewnością zwiększy to efektywność i sprawność postępowania oraz zapewnieni skarżącemu uzyskanie szybszego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, tym razem zgodnego z wcześniejszym prawomocnym wyrokiem tut. Sądu. dnia 2 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1706/23.
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 i lit. a i c oraz art. 145a § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło