III SA/Kr 395/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się ustanowienia adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną wskazał brak osób z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że należy do niego piętro w starej kamienicy w L o powierzchni ok. 100 m2 i wartości szacunkowej ok. 70 tyś. zł , zajęte przez komornika w związku zadłużeniem alimentacyjnym na ok. 140 tyś. zł. Swoje stałe miesięczne dochody oszacował łącznie na kwotę 633 zł wyjaśniając, że składa się na to 433 zł zasiłku stałego z MOPS i 56 USD emerytury z USA. Uzasadniając swoje starania podniósł, że ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Powtórzył deklarowaną wysokość i składniki swojego dochodu dodając, że na lekarstwa przeznacza ok. 300 zł a na hotel robotniczy 744 zł. Wyjaśnił, że wykazane piętro w starej kamienicy zajął komornik, że jest ono do remontu, bez lokatorów. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki powtórzył, że jego zadłużenie alimentacyjne sięga 140 tyś. zł, odsetki od tego wynoszą ok. 400 zł miesięcznie, koszt lekarstw to 300 zł a hotelu robotniczego 744 zł. Z urzędu stwierdza się, że w aktach o sygn. III SA/Kr 394/18 zalegają dołączone do pisma skarżącego z 11.05.2018 r. następujące materiały dokumentowe: postanowienia Komornika Sądowego przy SR z 15.02.2018 r. sygn. [...] oraz sygn. [...] oraz pisma komornika z 20.03.2018 r. informujące o stanie zaległości w sprawie sygn. [...] (alimenty zaległe 68.133,97 zł, odsetki 65793,87 zł; odsetki w skali miesiąca 389,70 zł) oraz w sprawie o sygn. [...] (alimenty zaległe 5152,36 zł, odsetki 4203,33 zł; odsetki w skali miesiąca 27,30 zł); wyciąg z rachunku skarżącego obrazując realizowany przez [...] Bank przelew 70 USD tytułem Social Security Administration oraz wypłaconą przez skarżącego (po potrąceniu zaliczki na pdf i ubezpieczenie) kwotę 56 USD; wydruk z Portalu Podsystem Dostepu do Centrlanej Bazy Danych Ksiąg wieczystych informacji nt. KW [...] prowadzonej dla lokalu stanowiącego odrębną własność położonego w L, składającego się z trzech pokoi, kuchni i łazienki o pow. 106,12 m2, którego właścicielem jest skarżący. Z kolei z przedstawionych przez organ wraz ze skargą akt administracyjnych wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, jest osobą niepełnosprawną, pobiera wykazaną emeryturę w USD oraz wykazany zasiłek stały a prócz tego Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wypłaca mu miesięcznie świadczenie pieniężne w wysokości 400,96 zł, że jest współwłaścicielem wykazanej nieruchomości oraz, ze od lat zamieszkuje w jednoosobowym pokoju w hotelu pracowniczym za który płaci 720 zł miesięcznie. Z przedstawionych akt wynika nadto, że skarżący korzysta z pomocy MOPS w postaci gorących posiłków oraz że ma możliwość skorzystania z produktów żywnościowych w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Najbardziej Potrzebującym. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku w tym zakresie jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa, które uzupełnione informacjami znanymi z urzędu jest wystarczające do oceny możliwości płatniczych strony bez konieczności wzywania o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe. Wynika z nich, że skarżący generalnie rzecz biorąc jest osobą niezamożną. Tak bowiem należy postrzegać osobę otrzymującą niewielką emeryturę, dla której podstawą utrzymania są w zasadzie przyznawane z pomocy społecznej zasiłki oraz wsparcie, obciążoną znacznym długiem alimentacyjnym egzekwowanym przez komornika. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakie skarżący ma do dyspozycji wystarczają przede wszystkim na opędzenie podstawowych potrzeb bytowych w niezbędnym zakresie. Okoliczność, że do skarżącego należy wykazane piętro w kamienicy o powierzchni 100 m2 nie zmienia tej optyki. Chociaż bowiem potencjalnie posiada ono pewną wartość sprzedażną lub podkładową to jednak nie można tracić z pola widzenia wysokości wykazanego zadłużenia alimentacyjnego sięgającego 140 tyś. zł ani sygnalizowanego przez skarżącego stanu technicznego lokalu który wedle relacji skarżącego jest do remontu. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru jest problematyczna i uzasadnia twierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Mając powyższe na uwadze i przewidując tylko minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Skoro zaś skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru, to należało udzielić mu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić adwokata opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.