III SA/Kr 398/24

WyrokWSA w Krakowie2024-06-24

Skład orzekający: Jakub Makuch, Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Magdalena Gawlikowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca spełnia przesłankę związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, uzasadniającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, biorąc pod uwagę specyfikę schorzeń matki oraz możliwość pomocy rodzeństwa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca spełnia przesłankę związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Zakres i charakter świadczonej opieki, w tym całodobowa gotowość do pomocy, specyfika schorzeń matki (demencja, choroby wielonarządowe) oraz przywiązanie matki do córki, wykluczają możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Sąd podkreślił, że okoliczności dotyczące rodzeństwa nie mogą być podstawą do odmowy przyznania świadczenia, jeśli nie są w stanie zapewnić wystarczającej opieki.
Stan faktyczny
Skarżąca D. L. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką H. T., która legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na niespełnienie przesłanki związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a opieką oraz (wcześniej) na moment powstania niepełnosprawności matki. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, kwestionując ocenę związku przyczynowo-skutkowego oraz sposób prowadzenia postępowania przez organy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/882/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej D. L. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca D. L. wniosła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką H. T. (ur.1937 r.), legitymującą się orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z 28 listopada 2019 r., stwierdzającym trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. W dniu 13 lutego 2023 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję odmawiająca przyznania wnioskowanego świadczenia z powodu nie spełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, celem ponownego rozpatrzenia. Kolegium w decyzji z 12 maja 2023 r. zwróciło uwagę na konieczność ustalenia istnienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub nie podejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną matką, zbadania zakresu i charakteru sprawowanej opieki, analizy dokumentacji medycznej osoby niepełnosprawnej, a także możliwości rodzeństwa skarżącej w partycypowaniu w opiece nad matką. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wójt Gminy B. decyzją z 20 lipca 2023 r., znak GOPS-5222/77/2023 orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. W motywach rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji stwierdził, że stan zdrowia matki skarżącej wskazuje, że wymaga ona całodobowej pomocy, którą świadczy jej skarżąca. Mimo posiadania przez skarżącą rodzeństwa wskazano, że żadne z nich nie może pomóc skarżącej w opiece nad matką. Skarżąca do 31 października 2022 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad matką. W ocenie organu pierwszej instancji wszystkie przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia zostały spełnione oprócz tej określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym wyraziła niezadowolenie z wydanej decyzji. Podkreśliła, że jej matka jest osobą niepełnosprawną, która wymaga opieki, a opiekę tę sprawuje skarżąca. Decyzją z 29 grudnia 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/882/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał, że z uwagi na treść wyroku TK z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, nie jest możliwe oparcie negatywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego o brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dalej wskazano, że z ustaleń postępowania wynika, że skarżąca wprowadziła się do matki w celu sprawowania nad nią opieki. Przedtem zamieszkiwała w C., gdzie pozostawiła męża i studiującą córkę. W okresie od 13 listopada 2018 r. do 12 listopada 2019 r. skarżąca była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Oświęcimiu. Matka skarżącej cierpi ona na liczne schorzenia. Porusza się przy pomocy wózka inwalidzkiego. Pomoc świadczona przez skarżącą polega na podawaniu leków, przygotowaniu posiłków, pomocy w poruszaniu się, usprawnianiu kończyn poprzez gimnastykę, masaże, czynnościach higienicznych (mycie, czesanie), czynności związane z podaniem przedmiotów, włączeniem radia telewizji, czytaniem, spacerami. W skazano też, że skarżąca ma pięcioro rodzeństwa jednakże, jak ustalono, żadne z pozostałych dzieci matki skarżącej nie może podjąć się opieki nad matką z uwagi na własne zajęcia, rodziny, jak również stan zdrowia. W tak zakreślonych ramach faktycznych organ odwoławczy stwierdził, że matka skarżącej zamieszkuje w jednym domu z dwoma synami i skarżącą. Powołując się na obowiązek alimentacyjny dzieci względem rodzica, za możliwe uznano takie podzielenie obowiązków między dziećmi, by żadne z nich nie musiało rezygnować z zatrudnienia. Jak wskazano, zamieszkujący z matką J. T. i K. T. nie posiadają własnych rodzin. J. T. wskazuje na przebyte choroby jako uniemożliwiające mu udzielenie pomocy matce. K. T. z kolei prowadzi gospodarstwo. W ocenie Kolegium wyniki postępowania dowodowego, również po dokonaniu dodatkowych ustaleń, nie przesądzają, że skarżąca zmuszona jest pełnić opiekę w sposób ciągły nieprzerwany wykluczający podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez: a) przyjęcie, że faktyczne sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą, a stałą opieką nad matką, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie i wywiadu środowiskowego wynika, iż niepełnosprawna w stopniu znacznym wymagająca opieki matka skarżącej jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej opieki, a pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a stałą opieką nad matką istnieje związek przyczynowo - skutkowy uzasadniający przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, b) zaniechanie dokonania przez organ wykładni celowościowej wymienionego powyżej przepisu, a tym samym pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ograniczeniu się do wykładni językowej, podczas gdy obowiązkiem organu było dokonanie rozszerzającej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, II. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w sposób uwzględniający słuszny interes skarżącej i wydanie decyzji odmownej w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy w sprawie wskazuje na spełnienie przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącą, - co skutkowało błędnym przyjęciem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (a także organ I instancji), że pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad matką nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy, a w konsekwencji błędne uznanie, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie nie uzasadnia przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca sprawuje stałą opiekę nad wymagającą opieki matką, 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo, że dotknięta jest ona błędami związanymi z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz naruszeniem przepisów prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. obowiązującym na dzień wydania decyzji przez organ II instancji. Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Sąd wskazuje, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. System świadczeń rodzinnych został bowiem tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo skutkowy (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Opieka ta powinna być zatem w takim stopniu absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla podopiecznego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21). W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organ pierwszej instancji uznał, że opieka sprawowana przez skarżącą nad matką spełnia przesłanki określone w art. 17 ust. 1 cyt. ustawy. Jako podstawę negatywnego rozstrzygnięcia wskazano natomiast nie spełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ odwoławczy trafnie zauważył, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające zyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organu odwoławczego co do braku związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Okoliczności sprawy wskazują, że matka skarżącej w chwili wydania zaskarżonej decyzji miała 86 lat. W 2020 r. przeszła ostre zapalenie trzustki i miała kamicę pęcherzyka żółciowego. Ponadto cierpi na niewydolność krążenia, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę uogólnioną. Ma też zwyrodnienia stawów kręgosłupa, a także cierpi na demencję starczą. Choroba wielonarządowa matki skarżącej została określona przez lekarza jako postępująca (k. 5 a.a.). Matka skarżącej praktycznie nie porusza się o własnych siłach i używa wózka inwalidzkiego. Skarżąca z powodu pogarszającego się stanu zdrowia matki w 2019 r. wyrejestrowała się z urzędu pracy jako osoba bezrobotna i poszukująca pracy (k. 4 a.a.) i zamieszkała z matką albowiem doraźna pomoc skarżącej była już niewystarczająca. Świadcząc opiekę nad matką skarżąca wykonuje takie czynności jak: podawanie leków (w tym dożylnie), przygotowywanie i podawanie posiłków, pomoc w posadzeniu na wózku, na łóżku i na toalecie, usprawnianie kończyn przez gimnastykę, masaże, czynności higieniczne, podawanie przedmiotów włączanie radia, telewizji i spacery. Ponadto stosuje profilaktykę przeciwodleżynową, zmienia pampersa, w razie potrzeby stosuje lewatywy. Zdaniem Sądu zakres i charakter opieki jak świadczy skarżąca wobec stanu zdrowia i potrzeb jej matki wskazuje, że w sprawie zaistniał związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a opieką nad matką. Organ odwoławczy dochodząc do przeciwnego wniosku dokonał wybiórczej oceny materiału dowodowego albowiem w ogóle nie uwzględnił takich okoliczności jak: pogarszanie się stanu zdrowia matki skarżącej, demencja, częste ataki bólu trzustki, potrzeba stosowania leków podawanych dożylnie (k. 19 a.a.), występowanie u matki skarżącej alergicznych świądów i wysypek wymagających kąpieli łagodzących. Sąd wskazuje w tym miejscu, że z wywiadu środowiskowego (k. 19 a. a.) wynika, że w trakcie wizyty w środowisku trwającej około 2 godzin matka skarżącej wołała ją trzykrotnie aby ta zawiozła ją do toalety. Brak natychmiastowej reakcji skarżącej na zawołanie matki wywoływał u podopiecznej niepokój, zdenerwowanie i podnoszenie głosu. Pracownik socjalny stwierdził też, że pomoc matce wymaga od skarżącej siły w przenoszeniu i usadzaniu na wózku, toalecie, czy wózku inwalidzkim. Ponadto częste ataki bólu trzustki wymagają od skarżącej pełnej gotowości. Skarżąca w razie potrzeby jest przeszkolona do dożylnego podawania leków przeciwbólowych. Skarżąca musi też reagować na nieznośne wysypki i alergiczne świądy, które łagodzą kąpiele w emolientach, co zdarza się w ciągu całej doby. W konkluzji wniosków pracownika socjalnego podano, że gdyby nie skarżąca jej matka byłaby zdana na ZOL lub DPS. Również z zaświadczenia lekarskiego (k. 5 a. a.) wynika, że matka skarżącej wymaga całodobowej opieki przy podstawowych czynnościach życiowych. Zatem specyfika schorzeń matki skarżącej wymaga od niej nie tyko wykonywania przez nią poszczególnych czynności opiekuńczych ale także pozostawania w stałym czuwaniu i gotowości do udzielania pomocy i wsparcia dementywnej matce. W sprawie zostało również wykazane pogorszenie się stanu zdrowia matki skarżącej. Wskazuje na to okoliczność przeprowadzenia się skarżącej do matki (k. 18), dokumentacja medyczna matki skarżącej stwierdzająca min. ostre zapalenie trzustki (k. 13 i 15 a.a.) oraz zaświadczenia lekarskie (k. 5 a.a.). Odnośnie istnienia piątki rodzeństwa skarżącej, jako okoliczności przemawiającej za odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd wskazuje, że zgodnie z najnowszym orzecznictwem NSA kwestia rodzeństwa nie pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia związku przyczynowego bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem (por. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 229/23). W kolejnym wyroku NSA stwierdził, że nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że oprócz wnioskującego o świadczenie, występują inne osoby, które powinny (osobiście bądź finansowo) włączyć się do opieki nad niepełnosprawnym, do czego są zobowiązane zgodnie z ustawą Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Nie oznacza to, że Sąd wybiera, kto ma zapewnić niepełnosprawnemu opiekę (osobistą, czy też dzieląc się z rodzeństwem) jednak, że wnioskujący o świadczenie nie jest jedyną osobą, na której ciąży obowiązek opieki nad niepełnosprawnym (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2322/22, podobnie WSA w Krakowie w wyroku z 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 320/22, od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem NSA z 6 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 128/23). Kwestia faktycznego udziału lub możliwości współdziałania rodzeństwa wnioskodawcy w opiece nad niepełnosprawnym, zawsze musi podlegać indywidulanej ocenie na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. W toku kontrolowanego postępowania ustalono, że skarżąca mieszka razem z matką i dwójką braci (jeden jest na rencie, a jeden prowadzi gospodarstwo rolne). Pozostała trójka rodzeństwa zamieszkuje osobno, razem ze swoimi rodzinami lub w zakonie. Żadne z rodzeństwa nie wskazało na możliwość pomocy skarżącej w opiece nad matką. Sąd jednak zwraca uwagę na inną istotną okoliczność, która umknęła organowi odwoławczemu, że matka skarżącej cierpi min. na demencję starczą, z relacji pracownika socjalnego wynika, że jest przywiązana do córki, to ją stale woła na pomoc i jest nerwowa (podnosi głos) w razie braku reakcji skarżącej. W takiej sytuacji, w związku ze specyfiką choroby jaką jest demencja, ewentualna pomoc rodzeństwa (biorąc też pod uwagę ich uwarunkowania osobiste i zdrowotne) jawi się jako niewystarczająca dla umożliwienia skarżącej podjęcie zatrudnienia. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że rodzaj podejmowanych przez skarżącą czynności min. lewatywy czy utrzymanie higieny po biegunkach dla komfortu niepełnosprawnej wymaga istnienia relacji z opiekunem. Jak trafnie wskazał NSA w wyroku z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/21 wykonywanie wobec niepełnosprawnej matki czynności opiekuńczych o osobistym, częstokroć intymnym charakterze, dodatkowo podkreśla konieczność istnienia szczególnej relacji zaufania między opiekunem, a podopiecznym. Końcowo Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy do 31 grudnia 2023 r. złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i spełnili określone w ustawie przesłanki jego przyznania z uwzględnieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., II SA/Go 552/13 i wyrok WSA w Rzeszowie z 27 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1991/23). W konsekwencji należało uznać, że organ błędnie ocenił zebrany w sprawie materiał, co doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Odnośnie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło