III SA/Kr 401/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 09 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w treści złożonego na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (vide: rubryka 5 k. 31v.). Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi udział ¾ części w 92 metrowym mieszkaniu własnościowym. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 1467,69 zł brutto emerytury z czego do wypłaty otrzymuje 1051,39 zł netto. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że jest osobą schorowaną, cierpiącą na szereg dolegliwości zdrowotnych. Powiada, że jedynym jej dochodem jest emerytura w kwocie ok. 1000 zł miesięcznie z której musi pokrywać nie tylko koszty swego leczenia ale także opłaty za mieszkanie. Syn skarżącej jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy. Obecnie nie ma swoich dochodów. Również i on choruje a ze względu na zły stan zdrowia oczekuje na orzeczenie w sprawie niezdolności do pracy i ewentualne przyznanie renty. Skarżąca twierdzi, że jej sytuacja finansowa nie pozwala jej na pokrycie kosztów sądowych a także opłacenie adwokata, którego pomoc w napisaniu skargi kasacyjnej jest konieczna. Posiada zobowiązania z tytułu pożyczki w banku w kwocie 200 zł miesięcznie. Jest również zadłużona o osób z rodziny na ok. 4000 zł. Czynsz za mieszkanie to kwota 700 zł a opłaty za media to 300 zł. Z uwagi na stan zdrowia zmuszona jest zażywać leki, których ceny w ostatnim okresie znacznie wzrosły. Informacyjnie podaje, że paski do mierzenia poziomu cukru kosztują 100 zł miesięcznie, insulina 250 zł miesięcznie, pozostałe leki to koszt ok. 100-200 zł miesięcznie. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6320" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek należało uznać w tym zakresie za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, dochody. Oświadczenia te są wystarczające do oceny możliwości płatniczych strony. Niewielkie nieścisłości należy położyć na karb nieporadności strony. Skarżąca i jej syn nie należą do osób zamożnych. Tak bowiem wypada należy postrzegać osoby, ze znikomym dochodem, borykające się problemami zdrowotnymi, które dotyka bezrobocie. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że niewielkie środki jakie ma do dyspozycji gospodarstwo domowe skarżącej wystarczają na opędzenie najpilniejszych potrzeb życia codziennego. Uwzględniając to wszystko, udzielono więc skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Konieczność wygospodarowania przez skarżącą środków na koszty kwalifikowanego pełnomocnika przekracza bowiem aktualnie jej możliwości i grozi zachwianiem sytuacji materialnej oraz bytowej rodziny w taki sposób że nie będzie w stanie zapewnić sobie i synowi minimum warunków socjalnych. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.