III SA/Kr 401/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego skargę oddala. Zaskarżoną przez M. P. decyzją z dnia 14 lutego 2011r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2010r. znak [...] odmawiającą przyznania M. P. świadczenia w postaci zasiłku celowego specjalnego na czynsz. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 8 i 41 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: M. P. wniosła w dniu 06.09.2010r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomocy materialnej na pokrycie zaległości w opłatach za czynsz. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2010r. znak [...] wydaną na podstawie art. 104 i 107 kpa oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, 8, 14, 17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1, 102, 104, 106 i 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) odmówił przyznania M. P. świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na czynsz. Uzasadniając decyzję, organ powołał się na wstępie na ustalenia faktyczne dokonane na podstawie wywiadu środowiskowego, iż M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W miesiącu sierpniu 2010r. jej źródłem dochodu była emerytura w wysokości 1195,44 zł. Z tego względu dochód przekroczył kryterium dochodu warunkujący przyznanie pomocy społecznej na zasadach ogólnych, wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej kwotę 477 zł. Od kwoty dochodu odliczeniu podlega potrącenie 355,89 zł z tytułu egzekucji administracyjnej. M. P. mieszka z mężem, synem oraz z wnuczką. W mieszkaniu prowadzone są trzy odrębne gospodarstwa domowe. Jest to mieszkanie własnościowe o powierzchni 91,22 m kw, wykupione przez skarżącą na własność w 2004r., za wyjątkiem przedpokoju. Co do sposobu uiszczenia opłat za mieszkanie, skarżąca podała, że ona sama opłaca czynsz wynoszący miesięcznie kwotę 581,40 zł oraz 152,92 zł za przedpokój (nie wykupiony na własność), mąż dopłaca do czynszu jedynie 50 zł i reguluje opłaty za zużytą przez siebie energię elektryczną na podstawie wskazań licznika. Tak samo wygląda płatność za energię w przypadku syna. Skarżąca podała również w wywiadzie, że ostatniej wpłaty z tytułu czynszu dokonała w miesiącu lipcu 2010r. w wysokości 567,85 zł. natomiast w sierpniu nie regulowała opłat. Przeznaczyła jedynie na leki ok. 160 zł i 323,05 zł na dwie raty pożyczki. Ustalone zostało, że zadłużenie w opłacie należności za mieszkanie wynosi 4907,02 zł a za przedpokój w kwocie 11195,85 zł. Na podstawie powyższych ustaleń, organ pierwszej instancji zauważył, że skarżąca nie powinna przyjmować na siebie wszystkich zobowiązań, których nie jest w stanie sprostać a następnie ubiegać się na tej podstawie o pomoc społeczną. W ocenie organu wszyscy mieszkańcy zobowiązani są do uczestniczenia w opłatach mieszkaniowych, zwłaszcza, że pozostający w separacji ze skarżącą jej mąż zobowiązany jest wedle oświadczenia skarżącej do ponoszenia połowy opłat za mieszkanie. Organ podjął próby porozumienia z mężem skarżącej oraz jej synem w celu ustalenia zasad opłatności, niemniej nie podjęli oni żadnego kontaktu z Ośrodkiem Pomocy Społecznej. Jak zauważył w tych okolicznościach organ, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Wnioskowane przez skarżącą pokrycie zadłużenia przez pomoc społeczną nie mieści się w możliwościach finansowych organu. Odwołując się od powyższej decyzji, M. P. wniosła o jej uchylenie, nawiązując do zapewnień złożonych na spotkaniu z przedstawicielem Prezydenta Miasta w dniu 06.09.2010r., iż zostanie jej przydzielona pomoc finansowa w związku z zadłużeniem zajmowanego mieszkania. Podkreśliła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej a otrzymywana emerytura nie starcza jej na podstawowe potrzeby, gdyż spłaca raty pożyczki udzielonej w związku z zakupem aparatu słuchowego. Co do zarzutu organu o braku porozumienia z jej mężem, wyjaśniła, że jest on obłożnie chory a z synem pracownicy MOPS-u próbowali się porozumieć tylko jeden raz w czasie wizyty w mieszkaniu, i z tego względu skarżąca oczekuje, że powinna nastąpić próba ponowienia kontaktu. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję, podzielając ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, w rozważaniach prawnych podkreślając, że pomoc społeczna, o którą wnioskowała skarżąca rozpatrywana była z punktu widzenia art. 41 ustawy o pomocy społecznej tj. z punktu widzenia przyznania specjalnego zasiłku celowego. Zasiłek tego rodzaju przyznawany jest na zasadzie uznania administracyjnego. Jak zauważył organ, treść wydanego przez organ administracyjny orzeczenia wiąże się nie tylko z właściwym ustaleniem stanu faktycznego i jego oceną, ale także z uznaniem przez ten organ celowości konkretnego rozstrzygnięcia. Zgodził się z organem pierwszej instancji, że nie zaszły w sprawie żadne szczególne okoliczności warunkujące przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Regulowania długów, a za takie należy uznać również zaległości w opłatach mieszkaniowych nie można uznać za podstawową potrzebę bytową, a tylko na takie potrzeby może zostać przyznana pomoc ze środków pomocy społecznej. Skarżącą dotyczą co prawda okoliczności warunkujące zgodnie z zasadami pomocy społecznej przyznanie pomocy tj. ubóstwo, choroba, bezradność, niemniej zwraca w ocenie organu fakt , że ciężar utrzymania mieszkania zajmowanego przez skarżąca oraz jej męża i syna nie powinien przypadać wyłącznie na nią. Koszty utrzymania powinny się rozłożyć na mieszkańców, a w razie gdyby skarżąca popadła w ubóstwo, mieszkający z nią winni są ją alimentować. Organ zauważył na koniec, że jest ograniczony w udzielaniu środków finansowych beneficjentom pomocy społecznej , musi wspierać wiele osób i rodzin, zwłaszcza tych, których nie posiadają dochodu lub ich dochód jest niższy od kryterium wskazanego ustawą. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi M. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podkreśliła w niej, że wbrew stanowisku organu o konieczności rozłożenia kosztów utrzymania mieszkania na członków rodziny, faktycznie ciężar prowadzenia domu spada na nią. W związku z tym wnosi o rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem zwiększonych potrzeb finansowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm. dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga M. P. nie podlega uwzględnieniu. Dokonane przez orzekające w niniejszej sprawie organy ustalenia sytuacji dochodowej skarżącej nie budzą wątpliwości. Skoro wysokość miesięcznych dochodów skarżącej przekroczyła ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, to zasadnie organy rozważały ewentualność udzielenia skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego z art. 41 ustawy, a nie zasiłku celowego z art. 39 ustawy, gdyż ten pierwszy z wymienionych nie jest uzależniony od spełnienia warunku kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Należy zauważyć, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10.12.2010r. sygn. akt I SA/Wa 1570/10, Lex nr 750691). Jak ujął to również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11.02.2011r. sygn. akt I OSK 1789/10, Lex Nr 950874 uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną. Zasadę uznania administracyjnego podkreśla charakter zasiłku specjalnego celowego przyznawanego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach". Ten szczególny przypadek, o jakim mowa w art. 41 ustawy, musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji, że uzasadnia przyznanie tej formy pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w sytuację życiową danej osoby, że nie jest ona sama w stanie jej pokonać nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy w sposób dogłębny zanalizowały sytuację skarżącej pod kątem przesłanki przyznania przedmiotowego zasiłku. W szczególności prawidłowo oceniły sposób rozłożenia przez skarżącą wydatków na mieszkanie w kontekście ilości zamieszkałych osób w mieszkaniu na dzień złożenia wniosku o pomoc finansową. Istotnie, nie można przyjąć, że okoliczność przyjęcia na siebie przez skarżącą praktycznie w całości zobowiązania wynikającego z tytułu opłat za mieszkanie sytuuje okoliczność tę jako szczególnie uzasadniony przypadek. Jest to kwestia wzajemnego porozumienia z mieszkańcami. "Szczególnie uzasadniony przypadek" z art. 41 ustawy o pomocy społecznej uwzględnić musi również, jak zauważył organ, zasadę, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę M. P. na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.