III SA/Kr 403/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 grudnia 2010r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata T. T. - Kancelaria Adwokacka, ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22.12.2010r. znak [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2010r. znak [...] orzekającą o przyznaniu J. W. świadczenia w postaci zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 112,23 zł miesięcznie na okres od 01.05.2010r. do 31.07.2010r. oraz przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Jako podstawa prawna decyzji powołany został art. 138 § 2 , art. 7, 10, 11, 77 § 1, 80, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 38 ust. 1,2,3 i 107 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: J. W. złożył w dniu 14.09.2010r. Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o pomoc finansową. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2010r. znak [...] wydaną na podstawie art. 8 ust. 1, 38, 106 ust. 1, 147 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przyznał J. W. świadczenie w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 112,23 zł miesięcznie na okres od 01.05.2010r. do31.07.2010r. W uzasadnieniu organ ustalił, że J. W. jest kawalerem zarejestrowanym w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 1,22 ha przeliczeniowe, którego nie użytkuje. Pozostaje w stałym leczeniu, potrzebując przy tym środków finansowych na wykup leków i leczenie. Powódź zniszczyła mu część wyposażenia domu, co zwiększyło potrzeby finansowe. Potrzebuje ponadto funduszy na opał. Dochód przeliczeniowy skarżącego to 252,54 zł z gospodarstwa rolnego. Określając wysokość pomocy organ wskazał na art. 38 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, który zawiera zasady ustalania wysokości zasiłku okresowego, w ust. 2 określając jego maksymalną wysokość, zaś w ust. 3 minimalną. Maksymalną wysokość zasiłku okresowego dla osoby samotnie gospodarującej ustala się do wysokości różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a jej dochodem, natomiast minimalną, nie mniej niż 50% różnicy miedzy kryterium dochodowym a dochodem tej osoby. Z tego wynika, że od kryterium pomocy osoby samotnie gospodarującej (477 zł) należy odjąć dochód skarżącego 252,54 zł, co daje kwotę 224,46 zł. Po pomniejszeniu tej kwoty o 50% zostaje kwota 112,23 zł, stanowiącą kwotę pomocy J. W. Odwołując się od powyższej decyzji J. W. zakwestionował wysokość przyznanej mu pomocy, podnosząc, że jego potrzeby finansowe są wyższe, zwłaszcza, że w momencie składania wniosku o pomoc miał zalaną sporą część domu, w tym piwnice. Dodał, że nie jest zrozumiała decyzja organu pierwszej instancji, gdyż na skutek powodzi uzyskał niższe zbiory a w dniu 4 czerwca woda przeszła przez 100% jego gospodarstwa zatem nie mógł wbrew temu co wykazuje organ, osiągnąć jakikolwiek dochód z gospodarstwa. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję. Organ zarzucił Wójtowi Gminy, że nie wykazał dlaczego przyznał zasiłek w takiej a nie innej wysokości. Uzasadnienie ocenił jako lakoniczne i sprowadzające się do wykonania działania arytmetycznego, co jednocześnie nie pozwala na ustalenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji musi być jak zauważył organ spójne z treścią rozstrzygnięcia. Wtedy dopiero pozwala na ocenę czy decyzja zapadła w zgodzie z prawem. Organ pierwszej instancji w żaden sposób nie uzasadnił z jakiego powodu przyznał J. W. zasiłek okresowy w wysokości 112,23 zł, tzn. z jakiego powodu obniżył go o 50% i jakie okoliczności przesądziły o takim rozstrzygnięciu. W skardze na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. W. ponownie zakwestionował przyznanie mu kwoty 112,23 zł , akcentując rozmiar szkód popowodziowych. W odpowiedzi na skargę organ zaznaczył, że decyzja uchylająca decyzję organu pierwszej instancji zapadła ze względu na potrzebę wyjaśnienia z jakiego powodu przyznano skarżącemu kwotę 112,23 zł i jakie okoliczności przesądziły o tej kwocie. Co do obliczania dochodu skarżącego wyjaśnił, że stosownie do art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Skoro J. W. posiada gospodarstwo rolne o pow. 1,22 ha to należało przyjąć, że jego dochód wynosi 252,54 zł. W dniu [...] 2011 r. Wójt Gminy wydał w następstwie ponownego rozpoznania sprawy decyzję znak [...] o przyznaniu J. W. na podstawie art. 8 ust. 1, 38 ust. 1,2,3, 106 i 107 ustawy o pomocy społecznej świadczenia w postaci zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 195,89 zł na okres od 01.05.2010r. do 31.07.2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a (Dz. U. z 2012 r, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzję, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się wskazanymi kryteriami należy stwierdzić, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi J. W. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stanowi decyzję kasacyjną wydaną na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, który brzmi w ten sposób, że "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać jakie okoliczności powinny być wzięte pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Wydanie decyzji kasacyjnej tego rodzaju może nastąpić tylko wtedy, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe (por. wyr. WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2005 r., l SA/Wa 237/05, niepubl.; wyr. NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r., IV SA 208/99, niepubl.; wyr. NSA z dnia 21 grudnia 2000 r, l SA 430/99, niepubl.). Wynika to z treści art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe (wyr. NSA z dnia 10 kwietnia 1997 r., SA/Po 1237/96, POP 1998, z. 3, poz. 92). W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie przyjęło, że Wójt Gminy orzekł z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego o zasiłku okresowym z powodu bezrobocia dla J. W. Zasiłek okresowy przyznawany jest zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Art. 38 ust. 2, 3, 4 określa sposób ustalania jego wysokości w ten sposób, że zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. 3. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. 4. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Z kolei art. 38 ust. 5 stanowi, że okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że generalnie przyznanie zasiłku okresowego nie cechuje się zasadą uznaniowości to znaczy spełnienie warunków do przyznania zasiłku okresowego obliguje do jego przyznania. Natomiast uznaniu administracyjnemu pozostawiona jest (w określonych ramach) jego wysokość i okres pobierania, poprzez ustawowo określoną możliwość miarkowania. Istotą decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego jest natomiast zasada przekonywania wyrażona w art. 11 kpa, zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ocenę przyjętego stanu faktycznego oraz wykładnię zastosowanych przepisów. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie powinno więc stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa. W uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji zabrakło elementów decyzji uznaniowej, gdyż faktycznie rzecz ujmując, organ poza podaniem kwoty i okresu przyznania zasiłku nie wyjaśnił motywów, którymi kierował się przy ustaleniu takiej a nie innej wysokości zasiłku. Zważyć należy, że ustawa o pomocy społecznej nie narzuca sztywno kwoty zasiłku okresowego a z treści jej wynika, że winno się wziąć pod uwagę sytuację życiową wnioskującego o pomoc, jego możliwości samodzielnego zapobiegania trudnym sytuacjom życiowym, stopień współdziałania z organami pomocy społecznej oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Uchylenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji pierwszej instancji uzasadnione zostało względami konieczności przeprowadzenia ponownie postępowania administracyjnego z zachowaniem wymogów procedury administracyjnej, tak by został uwzględniony nie tylko interes samego skarżącego jako osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, ale też interes społeczny. Wyjaśnić przy tym należy, że organ odwoławczy nie wskazał, iż kwota 112,23 zł jest kwotą nieodpowiadającą potrzebom skarżącego ale wskazał, że przyznanie odpowiedniej kwoty musi być uzasadnione, stąd zarzuty skargi J. W. o przyznaniu mu zbyt niskiej kwoty zasiłku nie znajdują w świetle charakteru decyzji organu odwoławczego uzasadnienia. Skarżący ma prawo ponownie odwołać się od wydanej w następstwie uchylenia decyzji, w przypadku gdyby uznał, że decyzja narusza jego interes jako beneficjenta pomocy społecznej. W związku z powyższym Sąd oddalił skargę J. W. na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając, że zaskarżona decyzja zapadła w zgodzie z prawem. W pkt II Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm).