III SA/Kr 404/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla S. W. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. W. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną C. W. Ich miesięczny dochód z pobieranych świadczeń wynosi ok. 800 zł i składa się na niego świadczenie rentowe skarżącego w wysokości 733,31 zł brutto miesięcznie (632,32 zł netto) oraz świadczenie rentowe jego żony w wysokości 483,93 zł kwartalnie (co daje kwotę 161,31 zł miesięcznie). Ponadto skarżący osiąga także dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 99,75 m² (9,5 m x 10,5 m), stodoła, nieruchomość rolna o areale 1,54 ha oraz samochód osobowy marki Citroen. Dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego został on wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz nadesłania dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na wezwanie S. W. oświadczył, że prowadzi wraz z żoną zwykłe gospodarstwo rolne, na którym uprawia żyto, jęczmień, mieszankę zbóż i ziemniaki, a także maliny i fasolę, przeznaczone do sprzedaży. Zajmuje się także uprawą chryzantem (ok. 200 szt.). Z żywego inwentarza skarżący posiada świnię i 3 kury. Dochody osiągane z gospodarstwa rolnego wystarczają na zakup opału i utrzymanie gospodarstwa. Nie posiada on żadnych oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych. Samochód osobowy, którego jest właścicielem, jest wykorzystywany do wożenia i sprzedaży płodów rolnych. We wrześniu 2006 roku skarżący miał kolizję drogową, a uszkodzony wówczas samochód nie został do dnia dzisiejszego całkowicie naprawiony ze względu na brak środków finansowych. Skarżący przedłożył także kserokopie następujących dokumentów: odcinki świadczeń z ZUS i KRUS, wypisu z rejestru gruntów, dowodu rejestracyjnego pojazdu, polisy OC, decyzji o wymiarze podatku rolnego, rachunków za wodę, gaz, energię elektryczną i telefon oraz pisma Rzecznika Ubezpieczonych. Zdaniem orzekającego wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy - co do zasady - powinno obejmować przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie (do takich osób można zaliczyć m. in. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia), które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stałe dochody. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Zarówno skarżący, jak i jego żona pobierają bowiem stałe miesięczne dochody, którymi mogą swobodnie dysponować. Ponadto skarżący powadzi gospodarstwo rolne, które również przynosi dochody, a także daje możliwość uprawy dla własnych potrzeb, co obniża wydatki związane z zakupem żywności. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie bez uszczerbku we własnym utrzymaniu. Wypada również zauważyć, że wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów, winien zatem zabezpieczyć na ten cel środki pieniężne z uzyskiwanych w dłuższym czasie poprzez ograniczenie innych wydatków nie będących koniecznymi do utrzymania. Mając powyższe na względzie orzekający oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie, zdaniem orzekającego, uiszczenie kosztów sadowych i pokrycie wynagrodzenia kwalifikowanego pełnomocnika mogłoby stanowić dla skarżącego zbyt duże obciążenie finansowe. Dlatego w tym zakresie przychylono się do wniosku skarżącego i ustanowiono dla niego adwokata w ramach prawa pomocy. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).