III SA/Kr 404/19

|Sygn. akt III SA/Kr 404/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 czerwca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Krystyna Kutzner, Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, WSA Maria Zawadzka (spr.), Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r., przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków - Śródmieście Zachód Danuty Jantas sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego skargę oddala Decyzją z dnia 7 marca 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2019 r. znak: [...], orzekającą o odmowie przyznania M. B. (dalej: "skarżąca") dodatku mieszkaniowego. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 20 listopada 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Celem ustalenia uprawnień do dodatku mieszkaniowego w dniu 7 grudnia 2018 r. podjęto próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, tj. przy ul. K w K, jednak pod wskazanym adresem nikogo nie zastano. W dniu 11 grudnia 2018 r. wysłano do skarżącej wezwanie do nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej celem ustalenia dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, pod rygorem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżąca złożyła pismo z dnia 27 grudnia 2018 r., w którym stwierdziła, że nie ma obowiązku kontaktowania się z pracownikiem MOPS, ponieważ nie korzysta z opieki społecznej. W dniu 31 grudnia 2018 r. pracownik socjalny MOPS podjął próbę nawiązania kontaktu telefonicznego ze skarżącą, jednak skarżąca odmówiła rozmowy z pracownikiem Ośrodka i ustalenia terminu wywiadu środowiskowego. W konsekwencji, w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego mającego na celu ustalenie aktualnej sytuacji dochodowej, zawodowej i zdrowotnej skarżącej, decyzją z dnia [...] 2019 r. Prezydent Miasta odmówił przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym wyraziła swoje niezadowolenie z zapadłego przed organem I instancji rozstrzygnięcia. W szczególności wskazała, iż złożony przez nią wniosek dotyczył udzielenia pomocy w formie dodatku mieszkaniowego, zatem brak było podstaw, by pracownicy MOPS-u przeprowadzali w jej miejscu zamieszkania wywiad środowiskowy. Podkreśliła, iż nie korzysta z pomocy społecznej, zatem działania mające na celu doprowadzenie do kontaktu z pracownikami socjalnymi celem przeprowadzenia wywiadu są bezpodstawne. Obszernie też opisała sytuację, w której się znajduje i zwróciła się z wnioskiem o ponownego przeanalizowanie jej sprawy pod kątem ewentualnego przyznania jej wnioskowanego dodatku. Zaskarżoną decyzją z dnia 7 marca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji, powziąwszy wątpliwości co do sytuacji strony, a dokładnie jej sytuacji dochodowej, zawodowej i zdrowotnej, a także konieczności ustalenia - kto faktycznie zamieszkuje pod adresem wskazanym we wniosku prawidłowo zasadnie uznał, iż konieczne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Powołując się na treść art. 7 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U.2017.180) organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji, prawidłowo podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże strona swoim postępowaniem uniemożliwiła ustalenie sytuacji dochodowej i mieszkaniowej oraz stanu majątkowego jej i jej córki, co uzasadniało wydanie decyzji odmownej. Jak podał organ odwoławczy strona postępowania administracyjnego obowiązana jest do współdziałania z organem administracji w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zatem osoba ubiegająca się o przyznanie dodatku mieszkaniowego obowiązana jest umożliwić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz złożenie oświadczenia majątkowego. Nadto Kolegium stwierdziło, że z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a co za tym idzie brak możliwości zgromadzenia przez organ materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy w sposób oczekiwany przez stronę, uzasadniona była odmowa objęcia wnioskowaną formą pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wyraziła niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Zakwestionowała przyjęty przez organy brak współdziałania z organami. Podała, że nie jest prawdą, że nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a jedynie podała, że nie ma obowiązku kontaktowania się z pracownikiem socjalnym bowiem nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. W uzasadnieniu skargi szeroko opisała swoją sytuację życiową i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U.2018.1302) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: "P.p.s.a.", sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz.U.2018.2107) Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując przedmiotową skargę w przedstawionych wyżej ramach, Sąd stwierdził, że wydana w sprawie decyzja została wydana zgodnie z prawem. Skarga zatem nie mogła odnieść skutku. Sąd zaznacza, ze sprawa o takim samym przedmiocie została rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 574/17. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w pełni podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu ww. wyroku i przyjmuje ją za własną. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U.2017.180; dalej jako ustawa). Ustawa ta reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych. Przewidziany w przepisach tej ustawy dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem pieniężnym, które ma pomóc najemcy lub właścicielowi mieszkania, gdy nie jest w stanie samodzielnie pokryć wydatków na jego utrzymanie. Powołana ustawa określa normatywne kryteria, które muszą być spełnione, aby dodatek mieszkaniowy mógł zostać przyznany. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje m.in. najemcom i podnajemcom lokali mieszkalnych, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku (...). W myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy normatywna powierzchni użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 40 m2 dla dwóch osób. Z kolei art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy szczegółowo reguluje sposób ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego. Dodatek mieszkaniowy przyznawany jest na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, do którego dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty (art. 7 ust. 1 ustawy). W art. 7 ust. 4 ustawy ustawodawca przewidział, że upoważniony - przez organ wykonawczy gminy - pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych 1) ruchomości i nieruchomości oraz 2) zasobów pieniężnych. Odmowa złożenia takiego oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Sposób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego określa, wydane na podstawie art. 7 ust. 15 ustawy rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz.U.2013.589). Z § 1 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy i na jego podstawie ustala się faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy. Podczas wywiadu upoważniony pracownik bada aktualną sytuacje dochodową, zawodową, zdrowotną i rodzinną wnioskodawcy oraz może żądać od niego i innych członków gospodarstwa domowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, obejmującego dane o posiadanych nieruchomościach, składnikach mienia ruchomego, zasobach pieniężnych oraz o innych dodatkowych informacjach o stanie majątkowym, co wynika z załącznika nr 1 i 3 do tego rozporządzenia. Jak już powyżej wskazano, w art. 7 ust. 4 ustawodawca zastrzegł, że odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Zatem z treści powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że na stronie ubiegającej się o przyznanie dodatku mieszkaniowego spoczywa obowiązek umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. W konsekwencji, uwzględniając treść art. 7 ust. 1 i 4 ustawy stwierdzić należy, że dodatek mieszkaniowy, jest przyznawany na podstawie wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów. Nie wyklucza to jednak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, celem uzyskania informacji o sytuacji dochodowej, zawodowej, zdrowotnej i rodzinnej wnioskodawcy, jeżeli organ prowadzący postępowanie uzna takie działanie za zasadne. Wywiad środowiskowy przeprowadzany jest wyrywkowo, gdy organ poweźmie wątpliwości co do sytuacji ubiegającego się o dodatek mieszkaniowy. Zgodnie z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy oświadczenia o stanie majątkowym można żądać wyłącznie w toku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skorzystanie przez organ z prawa do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie wymaga wydania odrębnego aktu uzasadniającego celowość jego przeprowadzenia. Podkreślić także należy, że pracownik MOPS jest uprawiony do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co wynika z § 3 Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki morskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 574/17 – publ. na http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Przenosząc powyższe przepisy na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że skoro organ powziął wątpliwość co do sytuacji dochodowej, zawodowej i zdrowotnej strony, a także w kwestii tego kto faktycznie zamieszkuje pod wskazanym we wniosku adresem, to miał nie tylko prawo ale i obowiązek przeprowadzić wywiad środowiskowy. W tym celu w dniu 7 grudnia 2018 r. bez uprzedzenia podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, tj. przy ul. K w K, jednak pod wskazanym adresem nikogo nie zastano. W dniu 11 grudnia 2018 r. wysłano do skarżącej wezwanie do nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w celu ustalenia dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, pod rygorem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżąca złożyła pismo z dnia 27 grudnia 2018 r., z którego wynika, że nie ma obowiązku kontaktowania się z pracownikiem MOPS ponieważ nie korzysta z opieki społecznej. W dniu 31 grudnia 2018 r. pracownik socjalny MOPS ponownie podjął próbę nawiązania, tym razem kontaktu telefonicznego ze skarżącą, jednak skarżąca odmówiła rozmowy z pracownikiem Ośrodka i ustalenia terminu wywiadu środowiskowego. Uwzględniając zatem powyższe zachowanie skarżącej, stwierdzić należy, że rację mają organy obu instancji, że skarżąca swoim zachowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a tym samym uniemożliwiła zażądanie przez organ złożenia przez nią oświadczenia majątkowego, o którym mowa w art. 7 ust. 4 ustawy. Powyższy fakt stanowi samodzielną przesłankę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego, co wprost wynika z art. 7 ust. 4 ustawy. Pamiętać należy, że na osoby starające się o przyznanie im świadczeń ze środków publicznych został nałożony obowiązek czynnego współdziałania z organem przy ustalaniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy i jego rodziny, bowiem celem ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest wsparcie osób, które znajdują się w trudnej sytuacji i nie są w stanie wykorzystując własne możliwości pokryć np. bieżących wydatków na zajmowane mieszkanie. W tej sytuacji nie mogą odnieść zamierzonego skutku prawnego podniesione przez skarżącą argumenty, dotyczące jej trudnej sytuacji. Skoro skarżąca odmówiła poddania się wymogom nałożonym na nią przepisami prawa i z tego powodu organy orzekające w sprawie nie mogły zgromadzić materiału dowodowego, który miałby walor kompletności, to pod ich adresem nie może być skutecznie wysuwany zarzut naruszenia art. 7 ust. 4 ustawy. Wręcz przeciwnie. Należałoby podkreślić, że to na skutek działań skarżącej, a w zasadzie uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez skarżącą, złożenia przez nią odpowiedniego oświadczenia o stanie majątkowym - nie pozwalał organom obu instancji na podjęcie decyzji o innej treści niż zaskarżona decyzja. Z brzmienia art. 7 ust. 4 ustawy jednoznacznie wynika, że odmowa złożenia oświadczenia majątkowego stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. W konsekwencji organ I instancji nie miał wyboru co do określenia konsekwencji prawnych w zaistniałej sytuacji faktycznej. Wobec uznania bezzasadności skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.