III SA/Kr 407/10

PostanowienieWSA w Krakowie2010-09-03

Skład orzekający: Referendarz Sądowy Grzegorz Karcz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym jedynie ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, mimo że jego sytuacja materialna pozwala na pokrycie kosztów sądowych?
Ratio decidendi
Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, nawet jeśli strona nie jest całkowicie zwolniona z kosztów sądowych, o ile nie jest w stanie ponieść opłat za czynności pełnomocnika bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sytuacji, gdy dochód na osobę w wieloosobowej rodzinie jest niski, a majątek nieruchomy stanowi centrum życiowe rodziny, można uzasadnić ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Stan faktyczny
Skarżący J. K. złożył wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Skarżący przedstawił swoją sytuację rodzinną (7 osób we wspólnym gospodarstwie domowym), majątkową (dom, mieszkanie, nieruchomość rolna) oraz dochody (łącznie 3700 zł miesięcznie). Po odliczeniu obciążeń miesięcznych, rodzinie pozostaje około 3254 zł. Skarżący wnosił o zwolnienie od połowy kosztów i ustanowienie radcy prawnego.
Rozstrzygnięcie
I. Przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, ustanawiając na jego rzecz radcę prawnego. II. W pozostałej części wniosek oddalono.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 3 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając na jego rzecz radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, II. w pozostałej części wniosek oddalić. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką, dwoma synami, synową, wnukiem i wnuczką. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 100 m2, mieszkanie o powierzchni 75 m2, i nieruchomość rolna o powierzchni 0,7 ha. Nie posiada zasobów pieniężnych a z przedmiotów wartościowych rozbity w wypadku drogowym samochód. Na miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącego składa się 1400 zł jego wynagrodzenia za pracę, 1200 zł wynagrodzenia za pracę żony, 1100 zł wynagrodzenia za pracę syna. W sumie daje to 3700 zł. Uzasadniając swoje starania odniósł się do okoliczności nurtującej go sprawy. Wezwany sprecyzował, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w połowie oraz ustanowienie radcy prawnego. Oświadczył, że poczynione przezeń w rubryce 7.1 formularza zapisy należy rozumieć w ten sposób, że do skarżącego należy tylko dom o powierzchni 100 m2 z czego 75 m2 przypada na powierzchnię mieszkalną. Z innych wyjaśnień skarżącego wynika, że nieruchomość rolna nie przynosi żadnych dochodów. W oparciu o przedstawione kopie rachunków stwierdza się, że za energię elektryczną skarżący płacił ostatnio 230,40 zł, za gaz 188,57 zł, za wywóz śmieci 21,83 zł, za abonament RTV 5,30 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenia, że nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 246 §3 ppsa) i jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, że ze sformułowania przesłanki zawartej w art. 246 §1 pkt. 1 ppsa "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów" wynika, iż możliwości strony przekraczać musi opłacenie nawet minimalnych kosztów, które na gruncie postępowania sądowoadministrcyjnego wynoszą 100 zł (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek; Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministrcyjnych, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007 r. s. 249). Skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów rodziny a na wezwanie udzielił dalszych wyjaśnień. W konsekwencji oświadczenie to jest wystarczające do oceny jego sytuacji bytowej i możliwości płatniczych. Aktualnie sytuacja skarżącego przedstawia się w ten sposób, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wedle jego szacunków to 3700 zł. Suma miesięcznych obciążeń tego gospodarstwa sięga natomiast kwoty 446 zł. Po odjęciu wskazywanych obciążeń rodzinie pozostaje miesięcznie do rozporządzenia kwota około 3254 zł. Wynika to z prostych operacji arytmetycznych. Środki na takim poziomie umożliwiają pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu stałego od skargi kasacyjnej. który zgodnie z zasadami określonymi §3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193)wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Sytuacja taka nie przekreśla starań skarżącego w całej rozciągłości. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, można przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa) o ile strona nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Zdaniem orzekającego sytuacja skarżącej umożliwia ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego z urzędu. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że dochód na osobę w tej 7 osobowej rodzinie wynosi ok. 406 zł. Okoliczność ta w sposób obiektywny utrudnia czynienie większych oszczędności. Fakt, że do skarżącego należy pewien majątek nieruchomy nie zmienia takiego oglądu. Trudno bowiem wymagać sprzedaży bądź obciążenia domu gdzie zamieszkuje z rodziną. Wszystko to razem wzięte prowadzi do konkluzji, że skarżącemu można udzielić pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz tak jak sobie tego życzy radcę prawnego z urzędu, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło