III SA/Kr 407/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J. M. - Kancelaria Adwokacka ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2010r. znak: [...] odmówił A. P. umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego powstałej z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej N. P. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta znak: [...] z dnia [...] 2008r. W dniu 11 stycznia 2011r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęły akta sprawy dotyczące odwołania A. P. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010r. W treści odwołania A. P. zawarł również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, uzasadniając wniosek tym, iż decyzję otrzymał w bardzo niekorzystnym dla niego okresie, bo przed samymi świętami i Nowym Rokiem, co uniemożliwiło mu uzyskanie odpowiedniej porady i pomocy. Ponadto A. P. wskazał, że od kilku lat leczy się psychologicznie i zgodnie z zaświadczeniem oraz opinią psychologa ma zakłóconą komunikację z otoczeniem, co znacznie utrudnia załatwianie spraw urzędowych. A. P. wnioskował też, żeby w postępowaniu mogła brać udział jego matka. SKO postanowieniem z dnia 8 lutego 2011r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 kpa, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzję z dnia 14 grudnia 2010r. doręczono A. P. w dniu 18 grudnia 2010r., zaś odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu zostały wniesione 4 stycznia 2011r. Zdaniem Kolegium A. P. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ponieważ "jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie inną osobą, powódź, pożar" (tak B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego- Komentarz, publ. Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2005, wyd. 7, str. 335). Nie stanowi natomiast takiej okoliczności tłumaczenie strony, iż decyzję organu l instancji otrzymał w niekorzystnym dla niego okresie świątecznym, przez co nie mógł uzyskać odpowiedniej porady i pomocy. Dlatego też Kolegium stwierdziło brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na postanowienie SKO wniósł A. P., domagając się jego uchylenia, ponieważ zostało wydane bez należytej analizy stanu zdrowotnego skarżącego, a w szczególności schorzenia psychiatrycznego, które uniemożliwiło skarżącemu podjęcie działań prawnych w takim krótkim i niekorzystnym okresie. Ponadto skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu. Skarżący domagał się również rozpatrzenia swojego wniosku o umorzenie należności alimentacyjnych powstałych na skutek wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego N. P. W uzasadnieniu skargi A. P. podkreślił, że jest osobą chorą, nie posiada odpowiednich kwalifikacji ani umiejętności, aby sam mógł podjąć wymagane w sprawie działania. Wskazał, że od wielu lat leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego, w Poradni Neurologicznej (schorzenia kręgosłupa) oraz w Poradni A na choroby wewnętrzne. W związku z posiadanymi schorzeniami skarżący ma orzeczoną niepełnosprawność na okres dwóch lat. Zdaniem skarżącego Kolegium całkowicie zignorowało stan zdrowia oraz sytuację osobistą i materialną skarżącego, a cała uwaga Kolegium została skupiona na tym, aby odmówić przywrócenia terminu rozpatrzenia odwołania i nie rozpatrywać go merytorycznie. Skarżący podkreślił, że termin złożenia odwołania został przekroczony o jeden dzień, co było usprawiedliwione okolicznościami, a w szczególności stanem zdrowia skarżącego. Skarżący zarzucił, że Kolegium pominęło słuszny interes skarżącego, co jest sprzeczne z art. 7 kpa. Skarżący szczegółowo opisał swoje działania dotyczące podjęcia zatrudnienia oraz napotykane przez niego w tym względzie przeszkody. Przedstawił też swoją sytuację materialną, która w jego ocenie uniemożliwia mu spłacenie zadłużenia alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 6 maja 2011r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata z urzędu. Pełnomocnik skarżącego zarzuciła, że SKO nie wzięło pod uwagę tego, że schorzenia nerwowo – lękowe i depresja skarżącego przyczyniły się do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik powołała się na zaświadczenie lekarskie z 8 marca 2011r., z którego wynika, że w grudniu 2010r. u skarżącego nastąpiło nasilenie objawów chorobowych ze względu na trudną sytuację materialną, co skutkowało tym, że skarżący w tym czasie okresowo nie był zdolny do podróży i samodzielnego podejmowania decyzji. Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012r. pełnomocnik skarżącego wniosła o zasądzenie kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W kontrolowanym postępowaniu wymogi formalne przywrócenia terminu zostały spełnione, ponieważ prośba o przywrócenie terminu została zawarta w odwołaniu, zaś odwołanie wniesiono 4 stycznia 2011r. Okoliczności opisane we wniosku o przywrócenie terminu wskazują, że został dochowany siedmiodniowy termin przewidziany w art. 58 § 2 kpa. Postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest tzw. postępowaniem incydentalnym, tzn. że organ nie rozstrzyga w nim co do istoty sprawy, lecz bada jedynie, czy zachodzą podstawy do zastosowania wyjątkowej instytucji skutkującej tym, że odwołanie wniesione po upływie terminu zostanie merytorycznie rozpatrzone. Incydentalność postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie sprawia jednak, że nie mają w nim zastosowania ogólne zasady postępowania administracyjnego. Zatem także rozstrzygając kwestię przywrócenia terminu organy zobowiązane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa). Oczywistym jest też, że organ administracyjny obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a także ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa). Należy pamiętać, że postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu przepis art. 58 § 1 kpa obciąża stronę ubiegająca się o przywrócenie terminu ciężarem wykazania tego, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, jednakże brak winy nie musi być udowodniony, lecz jedynie uprawdopodobniony. Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanego postępowania, Sąd stwierdza, że SKO niezasadnie odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że skarżący cierpi na przewlekłe zaburzenia nerwowo – lękowe upośledzające jego funkcjonowanie. Skarżący powoływał się na te okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu. Potwierdzają je także opinia psychologiczna z dnia 20 sierpnia 2009r. (k. 22) oraz zaświadczenia lekarskie (k. 8-11). Z zaświadczenia opatrzonego datą 8 marca 2011r. wynika, że w grudniu 2010r., a więc w okresie, gdy biegł termin do wniesienia odwołania, miało miejsce nasilenie objawów chorobowych u skarżącego. Tymczasem SKO nie uwzględniło tych istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, co niewątpliwie stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 58 § 1 kpa. Kolegium skoncentrowało się na sformułowaniu użytym przez skarżącego we wniosku, że doręczenie decyzji nastąpiło w niekorzystnym dla skarżącego okresie, bo przed samymi świętami i Nowym Rokiem. Oczywistym jest, że okres świąteczno – noworoczny nie może być sam w sobie podstawą do przywrócenia terminu, jednakże wniosek o przywrócenie terminu wskazywał też na okoliczności, które przemawiały za przywróceniem terminu do wniesienia odwołania. Dlatego w ocenie Sądu skarżący uprawdopodobnił, że jednodniowe uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Ponadto należy wskazać, że w piśmie zawierającym odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu skarżący opisał swoje trudności w załatwianiu spraw urzędowych i domagał się, by w postępowaniu mogła brać udział jego matka. W ocenie Sądu należało rozważyć, czy w ten sposób skarżący nie chciał ustanowić swojej matki pełnomocnikiem, tym bardziej, że przepisy kpa nie wykluczają takiej możliwości, ani też nie przewidują dla ustanowienia pełnomocnika jakiejś szczególnej formy. Uznać zatem należało, że SKO przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu nie uwzględniło istotnych okoliczności przemawiających za tym , iż skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego Kolegium zobowiązane będzie usunięcia przedstawionych wyżej uchybień. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ppsa. Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II sentencji wskazać trzeba, że stosownie zaś do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), koszty nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata z urzędu, ponosi Skarb Państwa. W niniejszej sprawie koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części, a pełnomocnik złożył stosowny wniosek. Udzielona pomoc prawna polegała na występowaniu przed sądem pierwszej instancji, za co przysługują koszty w wysokości 240 zł - stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Ponadto przyznane koszty adwokackie należy na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia powiększyć p kwotę podatku od towarów i usług.