III SA/Kr 408/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że nikt z nim nie zamieszkuje. Określając swój majątek uwidocznił, że jest współwłaścicielem domu w udziale wynoszącym ¼ jego części co odpowiada ok. 23 m2 jego powierzchni. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jest na bezrobociu bez prawa do zasiłku. Uzasadniając swoje starania podniósł, że od końca sierpnia 1998 r. jest na długotrwałym bezrobociu a od maja 2005 r. trwale bez prawa do zasiłku. Twierdzi, że od wielu lat pozostaje w leczeniu korzystając ze specjalistycznych przychodni. Powiada, że ma ustalony stopień niepełnosprawności oraz orzeczony zakaz wykonywania pracy fizycznych. Te schorzenia oraz trudna sytuacja na rynku pracy uniemożliwiają mu znalezienie pracy. Ma problemy w porozumiewaniu się z urzędami oraz innymi ludźmi. Często nie rozumie słownictwa urzędowego oraz sądowego co uniemożliwia mu zrozumienie sensu postępowania. Posiada wykształcenie zawodowe a nie mogąc wykonywać prac fizycznych nie ma szans na pracę, której ciągle poszukuje. Nie ma własnych stałych dochodów. Żyje tylko z pomocy swojej matki, która ma niską emeryturę nauczycielską. Powiada, że często brakuje obojgu na leki i jedzenie. Matka skarżącego jest osobą starszą, schorowaną, która także wymaga pomocy i opieki. W oparciu o przedstawione przez organ wraz ze skargą akta administracyjne, okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż skarżący faktycznie pozostaje w leczeniu specjalistycznym a z uwagi na stan zdrowia jest niezdolny do wysiłku fizycznego i legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności (vide: kopie zaświadczeń lekarskich, orzeczeń, opinii psychologicznej przy skardze). Jest w separacji, obciąża go obowiązek alimentacyjny na rzecz małoletniej córki (vide: protokół ugody sądowej k. 1 akt. admin., wyroku SO z 11.09.08 k. 30 akt admin.). Skarżący zamieszkuje z matką. Prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, utrzymują się z jej emerytury. Matka skarżącego cierpi na określone dolegliwości zdrowotne. Łączny dochód tego gospodarstwa organy określały ostatnio na kwotę 856,92 zł. Skarżący korzysta ze wsparcia oferowanego przez ośrodki pomocy społecznej (vide: aktualizacja wywiadu środowiskowego k. 25 i n. akt. admin., kopia decyzji o waloryzacji emerytury k. 27). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) przy czym owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony i nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty postępowania pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony nie będzie stać na ich poniesienie to może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami znanymi orzekającemu z urzędu jest wystarczające do oceny jego sytuacji życiowej i aktualnych możliwości płatniczych. Pewne rozbieżności i nieścisłości należy położyć zaś na karb nieporadności skarżącego. Skarżący nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę bezrobotną, borykającą się z problemami natury zdrowotnej, zmuszoną poszukiwać wsparcia w systemie opieki społecznej, utrzymywaną przez matkę z niewielkiej emerytury. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen produktów i usług środki jakimi dysponuje gospodarstwo domowe skarżącego wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb życiowych. Zarazem pamiętać, że skoro skarżący i jego matka mają problemy zdrowotne to w swoich wydatkach muszą uwzględniać także konieczność wykupienia lekarstw. Co oczywiste sprzedaż niewielkiego udziału w domu, który de facto stanowi jedyne zabezpieczenie materialne skarżącego czy jego obciążenie celem zdobycia środków na koszty sądowe i wynagrodzenie dla pełnomocnika z wyboru godziłaby w podstawę egzystencji skarżącego. Trudno też czynić skarżącemu większy zarzut z tego że od lat pozostaje na bezrobociu. Należy bowiem zgodzić się z argumentacją skarżącego, że przy jego problemach zdrowotnych nie jest to takie proste bo obecna sytuacja na rynku pracy stwarza problemy ludziom zdrowym i w pełni dyspozycyjnym. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania środków na opłacenie kosztów sądowych i kwalifikowanego pełnomocnika jest problematyczne a zarazem uzasadnia twierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Biorąc to pod uwagę udzielono więc skarżącemu zgodnie z wnioskiem pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 1 ppsa w związku z art. 245 §2 ppsa.