III SA/Kr 408/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Maria Zawadzka Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. K. kwotę 480,00 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Zaskarżoną przez M. S. – dalej skarżącą - decyzją z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] Wojewoda wydaną na podstawie przepisu art. 55 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. jedn., Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca, na podstawie decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] 2015 r. nr [...], uzyskała status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Wskutek podjęcia pracy na podstawie umowy zlecenia z dnia 7 września 2015 r. skarżąca utraciła ten status na podstawie decyzji z dnia [...] 2015 r. nr [...]. W wyniku wydania decyzji w dniu [...] 2015 r. nr [...] skarżąca ponownie uzyskała status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. W dniu 29 października 2015 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie stypendium z tytułu podjęcia nauki. Starosta Powiatu decyzją z dnia [....] 2015 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącej prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki. Organ wskazał w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, że skarżąca załączyła do wniosku dołączyła miedzy innymi zaświadczenie Uniwersytetu, z którego wynikało, że jest studentką Wydziału Prawa i Administracji I semestr od dnia 1 października 2015 r. do dnia 15 marca 2016 r. Zajęcia odbyły się w dniach 10 - 11 października 2015 r. W ocenie organu skarżąca nie podjęła nauki w okresie 12 miesięcy od dnia zarejestrowania w Urzędzie Pracy, co jest warunkiem przyznania wnioskowanego stypendium. W odwołaniu od ww. decyzji skarżąca wskazała, że dokonała rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 6 lipca 2015 r. a w dniu 7 września 2015 r. podjęła zatrudnienie. Informowała się przy tym w Urzędzie Pracy, czy zatrudnienie nie stanie na przeszkodzie uzyskania stypendium, i uzyskała negatywną odpowiedź, opisała też sytuację rodzinną, mającą uzasadnić przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Wojewoda wskazał, że kwestię przyznania prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki reguluje przepis art. 55 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Stanowił on, że bezrobotnemu bez kwalifikacji zawodowych, który w okresie 12 miesięcy od zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy podjął dalszą naukę w szkole ponadgimnazjalnej dla dorosłych, będącej szkołą publiczną lub niepubliczną o uprawnieniach szkoły publicznej, albo w szkole wyższej, gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, starosta na wniosek bezrobotnego, może przyznać stypendium w wysokości 100 % kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez okres 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia nauki. Skarżąca rozpoczęła naukę od dnia 1 października 2015 r., to jest przed rejestracją, której dokonała w dniu 13 października 2015 r. Kolejność zdarzeń z tego przepisu wymaga, by najpierw nastąpiła rejestracja w urzędzie pracy, a następnie nie później niż w okresie 12 miesięcy od dnia zarejestrowania, podjęcie nauki. W przypadku skarżącej sekwencja zdarzeń była odwrotna, najpierw podjęcie nauki w szkole wyższej, a następnie rejestracja w urzędzie pracy. Istotna przy tym jest data drugiej rejestracji w urzędzie pracy, to jest 13 października 2015 r. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca powtórzyła zarzuty odwołania, przede wszystkim wskazując na okoliczność błędnych pouczeń przez pracowników urzędu pracy. Wskazała na swoje osiągi w procesie kształcenia, a także na swoją i rodziny trudną sytuację materialną. Podniosła, że pieniądze ze stypendium miały częściowo pokryć jej koszty dojazdu na studia oraz koszty zakupu pomocy naukowych. Podkreśliła, że sytuacja jest absurdalna, jej zdaniem spełnia wymogi do przyznania stypendium, "...jednak...(jak stwierdziła) teoretycznie najpierw podjęłam studia, a następnie zarejestrowałam się w PUP, pomijając fakt, że zaraz po odebraniu świadectwa dojrzałości zarejestrowałam się w PUP 6 lipca 2015 r., zaznaczając, że jestem wpisana na listę studentów". Wniosła zatem o wnikliwe i rzetelne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu, podtrzymując skargę, zarzucił organowi naruszenie przepisu art. 55 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego błędną wykładnię. Podniósł, że organy zastosowały jedynie jego literalną wykładnię, podczas, gdy prawidłowa jego wykładnia nie powinna prowadzić do takich wniosków, że okres rejestracji mógłby być przerywany. Zarzuciła także naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 23) poprzez nie przesłuchanie skarżącej na okoliczność, czy była prawidłowo pouczona o prawie do stypendium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 55 ust. 1 z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. jedn., Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Stanowił on, w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji, że bezrobotnemu bez kwalifikacji zawodowych, który w okresie 12 miesięcy od zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy podjął dalszą naukę w szkole ponadgimnazjalnej dla dorosłych, będącej szkołą publiczną lub niepubliczną o uprawnieniach szkoły publicznej, albo w szkole wyższej, gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, starosta na wniosek bezrobotnego, może przyznać stypendium w wysokości 100 % kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez okres 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia nauki. Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że aby bezrobotny bez kwalifikacji zawodowych mógł otrzymać stypendium w nim przewidziane musi w okresie 12 miesięcy od zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy podjąć naukę we wskazanych w jego treści szkołach, w tym w szkole wyższej w ramach studiów niestacjonarnych. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że najpierw osoba musi dokonać rejestracji w urzędzie pracy, co wiąże się z przyznaniem jej statusu osoby bezrobotnej w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a później podjąć naukę w szkole wyższej w formie studiów niestacjonarnych w okresie 12 miesięcy od zarejestrowania się w urzędzie pracy, by móc otrzymać stypendium. Wobec powyższego dokonana przez orzekające w niniejszej sprawie organy wykładnia tego przepisu, mającego zastosowanie, jako podstawa prawna decyzji, jest prawidłowa. Za takim rozumieniem tego przepisu nie tylko przemawia wykładnia językowa, ale i celowościowa. Państwo wspiera i powinno wspierać osoby bezrobotne także w procesie kształcenia, by mogły one znaleźć zatrudnienie, ale dotyczy to tylko tych osób, które posiadają taki status, a nie wszelkich osób, które podjęły naukę, w tym w szkole wyższej nawet na studiach niestacjonarnych. Przypomnieć należy, co niezwykle istotne, że o osobie bezrobotnej, możemy mówić z chwilą wydania wobec takiej osoby, zazwyczaj z dniem rejestracji, konstytutywnej decyzji przyznającej jej taki status, tj. kształtującej jej z tą chwilą prawa i obowiązki. Stąd argumentacja pełnomocnika skarżącej z urzędu, że okres rejestracji osoby bezrobotnej powinien być nieprzerwany jest niezasadny, zwłaszcza, że skarżąca, co prawda posiadała status osoby bezrobotnej przyznany jej decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...], lecz go, co ważne w tym przypadku, utraciła wskutek podjęcia pracy na umowę zlecenie i wydania decyzji z dnia [...] 2015 r. nr [...]. Tak więc to dzień 13 października 2015 r. był cezurą czasową w tej sprawie, jak trafnie uznały orzekające organy, bo to z tym dniem ponownie jej prawa i obowiązki zostały skonkretyzowane decyzją nr [...] o przyznaniu jej statusu osoby bezrobotnej. W chwili zatem podjęcia przez skarżącą nauki w szkole wyższej w formie studiów niestacjonarnych, tj. w dniu 1 października 2015 r., nie była ona osobą bezrobotną bez kwalifikacji zawodowych w rozumieniu art. 55 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i nie mogła wskutek tego otrzymać wnioskowanego stypendium wobec niepodjęcia nauki w szkole wyższej w formie studiów niestacjonarnych w ciągu 12 miesięcy od dnia rejestracji w urzędzie pracy. Podniesione w skardze i przez pełnomocnika skarżącej z urzędu na rozprawie zarzuty dotyczące niewłaściwego pouczenia skarżącej o prawie do stypendium i naruszenia przez organy art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 23) poprzez nie przesłuchanie skarżącej na tę okoliczność, nie mogły wywrzeć zamierzonego skutku. Po pierwsze zgromadzony i prawidłowo oceniony przez organy materiał dowodowy dawał podstawę do podjęcia przez nie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Po drugie, zarzuty te byłyby ewentualnie zasadne, ale wtedy, gdyby po zarejestrowaniu skarżąca podejmowała czynności, czy też działania, które wobec jej nieznajomości przepisów i niewłaściwego lub nierzetelnego pouczenia, mogły doprowadzić do negatywnych dla niej skutków prawnych, co nie miało w tej sprawie miejsca. Sama bowiem skarżąca nie zaprzecza, że najpierw podjęła naukę w szkole wyższej, a dopiero potem zarejestrowała się w urzędzie pracy. Zwrócić należy uwagę, że organy działają na podstawie i w granicach prawa Wobec tego skoro Sąd, dokonując kontroli zgodności przepisami prawa procesowego i materialnego, nie dostrzegł takich uchybień organów przy wydawaniu decyzji w tej sprawie, które by skutkowały ich uchyleniem, rozumiejąc przy tym, co podkreślić należy trudną sytuację skarżącej, nie mógł wydać innego wyroku. Skarga skarżącej nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.