III SA/Kr 409/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Dnia 24 listopada 2010 r. Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2010 r. w dniu 24 listopada 2010 r. w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 26 lutego 2010 r. znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc luty 2002 r. postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Skarżący J. B. w swojej skardze zawarł wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. W nadesłanym dnia 2 czerwca 2010r. urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że nie jest w stanie uiścić opłat sądowych, w tym wpisu od skargi. Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący ma dwóch synów w wieku 21 i 19 lat, lecz samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej od 2001 roku. Skarżący mieszka w domu w miejscowości A, do którego nie jest podłączony gaz, brak jest telefonu stacjonarnego, a woda pobierana jest ze studni. Z przedstawionego odpisu księgi wieczystej wynika, że przekazanie domu przez skarżącego synowi w drodze darowizny zostało uznane za bezskuteczne na podstawie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24 października 2007r. sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Apelacyjnego z 10 lutego 2009r. sygn. akt [...]. Nieruchomość ta na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 grudnia 2007r. nr [...] obciążona jest hipoteką przymusową na kwotę 4.248.084,10 zł na rzecz Skarbu Państwa -Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący podał, że jest właścicielem samochodu osobowego marki Audi A3, który również został zajęty przez organy skarbowe. W okresie od 11 maja 2008r. do 30 kwietnia 2009r. skarżący przebywał w areszcie śledczym, zaś od czerwca 2010 roku nie jest nigdzie zatrudniony. W roku 2009 z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskał dochód w wysokości 2.961,74 zł. Skarżący poprzednio był zatrudniony jako pracownik administracyjny i w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2010r. i otrzymywał miesięczne wynagrodzenie w wysokości 989,15 zł netto. Z przedstawionego rachunku za energię elektryczną wynika, że miesięczne opłaty za prąd dostarczany do domu w A okresie do stycznia do maja 2010r. wynosiły około 90 zł, lecz z powodu nieregulowania należności dostawca energii wypowiedział umowę pismem z dnia 17 maja 2010r. Rachunek bankowy skarżącego został zablokowany przez organy skarbowe. Obecnie skarżący poszukuje pracy, mieszka w domu w A i uzyskuje niewielką pomoc finansową od swoich rodziców, natomiast żona i synowie nie udzielają skarżącemu wsparcia finansowego i nie utrzymują z nim kontaktów. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem dnia 27 sierpnia 2010r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, a skarżący wniosło od tego orzeczenia sprzeciw, w którym zarzucił, że orzekający bezzasadnie uznał podane przez niego dane o swoim stanie majątkowym i rodzinnym za niewiarygodne. Skarżący ponownie przedstawił swoją sytuację majątkową i rodzinną, a także dołączył odpisy ksiąg wieczystych posiadanych nieruchomości oraz oświadczenia żony i rodziców potwierdzające podane przez siebie informacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie "ppsa", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Art. 245 § 2 ppsa stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 245 § 3 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skoro skarżący wnioskuje o zwolnienie od opłat sądowych, w tym od wpisu od skargi, należało uznać, że jest to wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wyjaśnić trzeba, że ogólną zasadą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Z treści art. 246 ppsa jednoznacznie wynika, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest, by osoba, która się o to ubiega, wykazała, że spełnia ustawowe wymogi do zastosowania wobec niej wyjątku od ogólnej zasady określonej w przytoczonym art. 199 ppsa. Należy przez to rozumieć przedstawienie wiarygodnych dowodów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków, a także wskazujących na sytuację rodzinną i majątkową wnioskodawcy. Następnie zaś sytuacja majątkowa i rodzinna strony musi zestawiona z kosztami sądowymi, które strona będzie zobowiązana do poniesienia w danej sprawie. W ocenie Sądu oświadczenia skarżącego dotyczące jego sytuacji rodzinnej i majątkowej są wiarygodne, a ponadto znajdują potwierdzenie w dokumentach nadesłanych przez skarżącego. Z tego materiału dowodowego wynika, że obecnie skarżący pozostaje bez stałego źródła dochodu, zaś wysokość poprzednio uzyskiwanych dochodów ze stosunku pracy nie pozwalała na poczynienie żadnych oszczędności, ponieważ wystarczała jedynie na bieżące utrzymanie. Posiadany przez skarżącego majątek (nieruchomość w A i samochód osobowy) również nie mogą stanowić realnego źródła uzyskania środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych w sprawie, ponieważ nie tylko nie mogą zostać zbyte, ale nie mogą też stanowić zabezpieczenia pożyczki lub kredytu z powodu ich zajęcia przez organy skarbowe. Skarżący nie posiada oszczędności ani innych przedmiotów wartościowych. Należy mieć również na względzie, że sam wpis od skargi wniesionej w niniejszej sprawie wynosi 12.293,99 zł. Zdaniem Sądu jego opłacenie pozostaje poza obecnymi możliwościami finansowymi skarżącego i niewątpliwie nie jest on w stanie go uiścić bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Dlatego też odmowa zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w istocie uniemożliwiałoby skarżącemu zaskarżenie decyzji organów skarbowych określających wysokość zobowiązania podatkowego, a tym samym pozbawiałoby go prawa do sądu. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260, 243 § 1, 244 § 1, 245, 246 § 1 pkt 2 ppsa.