III SA/Kr 409/13
WyrokWSA w Krakowie2013-11-07
Skład orzekający: Tadeusz Wołek, Krystyna Kutzner, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania świadczeń rodzinnych z powodu niezachowania terminu do złożenia wniosku, jeśli odmowa przyjęcia wniosku wynikała z błędnych działań pracownika organu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić przyznania świadczeń rodzinnych z powodu niezachowania terminu do złożenia wniosku, jeśli odmowa przyjęcia wniosku wynikała z błędnych działań pracownika organu. Konsekwencje wadliwego działania organu nie mogą obciążać strony. W przypadku odmowy przyjęcia wniosku, nawet niekompletnego, organ powinien wezwać do uzupełnienia braków lub zawiesić postępowanie, a nie odmawiać przyznania świadczeń.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczeń, uznając, że wniosek został złożony po terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym odmowę przyjęcia wniosku przez pracownika organu pierwszej instancji, co skutkowało złożeniem wniosku po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. Ś. kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezydent Miasta, działając na podstawie :
- art.20 w związku z art.3 pkt.11 , art.3 pkt.10,art.4, art.5, w zw. z art.3, art.6, art.13
ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2006.992) ;
- art. 104, art.107 i art.108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania
administracyjnego (Dz.U.2000.1071) ;
- rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011r. w
sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U.2011.1769) ;
- rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U.2012.959) – decyzją nr [...] z dnia [...] 2012r. odmówił przyznania skarżącej A. Ś. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego tj. E. Ś.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ podniósł , że skarżąca w dniu 12 listopada 2012r. złożyła wniosek wraz z załącznikami o ustalenie prawa do ww. świadczeń rodzinnych . Na podstawie przedłożonych dokumentów organ ustalił , że wyrok Sądu Rejonowego Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2012r. , sygn. akt [...], ustalający znaczny stopień niepełnosprawności E. Ś., stał się prawomocny od dnia 26 lipca 2012r. i został złożony wraz z wnioskiem w dniu 12 listopada 2012r.
Organ przytoczył treść art.24 ust.3a pkt.2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , zgodnie z którym wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności należało złożyć w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. W rozpatrywanej sprawie , zdaniem organu , termin ten upłynął z dniem 31 października 2012r , w związku z tym orzeczono o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń.
W odwołaniu od przedmiotowej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 3 a ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez nieustalenie prawa do świadczeń mimo, iż wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności złożono w terminie przewidzianym w tym przepisie , a wniosek o prawo do świadczeń rodzinnych złożono przed upływem trzech miesięcy od wydania ostatecznego orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności.
Zdaniem skarżącej , organ pierwszej instancji naruszył także art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 58 § 1 w zw. z art. 3 pkt 9 i art. 24 ust. 3a ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez odmowę przyjęcia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń przed ukończeniem postępowania przed sądem , a w konsekwencji odmowę przyznania tych świadczeń błędnie przyjmując , że wniosek został złożony po terminie . Jednocześnie organ zaniechał zastosowania instytucji przywrócenia uchybionego terminu.
Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o przyznaniu wnioskowanych świadczeń ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do organu I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca wyjaśniła , że wobec utraty ważności poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jej córki E. Ś., złożyła wniosek o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności w terminie przewidzianym w art. 24 ust. 3a pkt 1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dniu 9 czerwca 2011 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał orzeczenie zaliczające córkę skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności i dopiero wyrokiem Sądu Rejonowego, Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2012r. , sygn. akt [...] zaliczono skarżącą do znacznego stopnia niepełnosprawności .
Przed wydaniem orzeczenia sądowego skarżąca , jak twierdzi , zgłosiła się do Urzędu Miasta w celu złożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego , jednakże pracownicy Urzędu odmówili jej przyjęcia wniosku przed wydaniem orzeczenia przez sąd powszechny. Na powyższą okoliczność skarżąca zawnioskowała przeprowadzenie dowodu z jej przesłuchania.
Po uprawomocnieniu się ww. wyroku Sądu z dniem 25 lipca 2012r. skarżąca ponownie zgłosiła się do Urzędu Miasta, jednak i tym razem pracownicy Urzędu nie przyjęli jej wniosku żądając , aby do wniosku dołączono odpis orzeczenia z klauzulą prawomocności. Po uzupełnieniu powyższego braku wniosek przyjęto dopiero w dniu 12 listopada 2012 r. i wydano zaskarżoną decyzję, w której odmówiono przyznania wnioskowanych świadczeń.
Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, prawomocny wyrok wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publiczne. Zdaniem skarżącej , jeśli więc wyrok z dnia 4 lipca 2012 r. zmienił orzeczenie o niepełnosprawności, to wprawdzie zmiana taka wywołuje skutek wsteczny już od chwili wydania zmienianego orzeczenia, to jednak data wydania takiego wyroku jest datą wydania orzeczenia w rozumieniu art. 24 ust. 3a pkt 2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym samym w niniejszej sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych został złożony w odpowiednim terminie i prawo to winno było zostać ustalone i to od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Skarżąca podniosła , że jeśli organ l instancji uważał , iż wniosek został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 24 ust. 3a ww. ustawy, to organ powinien mieć na uwadze , że nastąpiło to z winy pracowników organu. Odmowa przyjęcia podania składanego przez skarżącą , nakłanianie do jego późniejszego złożenia i jednocześnie obciążenie negatywnymi konsekwencjami późnego złożenia wniosku, w ocenie skarżącej , rażąco narusza zasadę budowania zaufania do władzy publicznej (art. 8 Kpa) oraz informowania w należyty sposób o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw strony (art. 9 zd. 1 Kpa). Praktyka taka jest zaprzeczeniem obowiązków wskazanych w zdaniu drugim art. 9 Kpa, dotyczących czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody oraz dotyczących zapewniania możności wzięcia udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 Kpa). Skarżąca nie może być obciążana konsekwencjami wydawania błędnych orzeczeń o niepełnosprawności i przedłużającą się z tego powodu procedurą wydawania tych orzeczeń .
Błędem organu rozstrzygającego wniosek o przyznanie wnioskowanych świadczeń było , zdaniem skarżącej , nie pouczenie o możliwości przywrócenia terminu do jego złożenia .
Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca wniosła o zmianę tej decyzji lub o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia 11 lutego 2013r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji . Organ odwoławczy wyjaśnił , że zgodnie z art. 24 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1/ niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2/ prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło , że wyrok Sądu Rejonowego Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. [...] zapadł w dniu 4 lipca 2012 r., a uprawomocnił się z dniem 26 lipca 2012. Z akt sprawy wynika, że wniosek o przyznanie świadczeń został złożony w dniu 12 listopada 2012r , a tym samym nie został zachowany termin określony w art. 24 ust. 3a pkt. 2 ustawy. Termin na złożenie wniosku upłynął z dniem 31 października 2012r.
W niniejszej sprawie , w ocenie organu odwoławczego , kluczowym jest sam fakt braku dochowania terminu określonego treścią ustawy.
Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące błędnego poinformowania skarżącej co do terminów przez pracownika organu I instancji nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
W ocenie organu odwoławczego , decyzja organu pierwszej instancji jest zatem prawidłowa.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie .
W skardze został powtórzony zarzut naruszeniem zasad prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz wyczerpującego informowania stron o ich prawach i obowiązkach i czuwania, aby nie poniosły one szkody, a nadto naruszenie art. 7 i art. 77 Kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych podniesionych w treści odwołania , a to odmowy przyjęcia wniosku przez pracowników organu l instancji, wskutek czego wniosek udało się złożyć dopiero po upływie ustawowego terminu.
Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie skarżącej , sposób postępowania organu l instancji, opisany w odwołaniu, jest do tego stopnia sprzeczny z zasadami postępowania administracyjnego, że merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zawarte w jego decyzji, nie może się ostać. W sytuacji opisanej przez skarżącą doszło do serii niezgodnych z prawem zachowań organu (odmowy przyjęcia wniosku o wszczęcie postępowania choć przepisy nie dają ku temu podstaw), którym strona w oczywisty sposób nie umiała się przeciwstawić , a w konsekwencji do obciążenia skarżącej skutkami wadliwego działania organu. Skarżąca zarzuciła , że skoro złożenie wniosku po terminie wynikało wyłącznie z winy organu l instancji, który tego wniosku wcześniej nie przyjmował, należało uznać, że w istocie wniosek został wniesiony już w chwili gdy skarżąca pierwszy raz próbowała złożyć go w Urzędzie Miasta. Zdaniem skarżącej , wszczęcie postępowania było wówczas możliwe, a w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie sprawy stopnia niepełnosprawności przez sąd powszechny można było postępowanie zawiesić. Alternatywnie należało zastosować wobec skarżącej instytucję przywrócenia terminu i pozwolić na naprawienie w ten sposób naruszeń , do jakich doszło w l instancji.
Mimo zarzutów odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniesiono się do nich; organ odwoławczy przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisy prawa dotyczące składania wniosków o świadczenia , a zatem organ ten w ogóle nie rozważył sprawy z punktu widzenia stosowania zasad postępowania administracyjnego , a w szczególności art.8 , art.9 oraz art.7 i art. 77 Kpa. Okolicznością bezsporną w sprawie jest , że gdyby skarżąca złożyła wniosek wcześniej , to uzyskałaby korzystne dla siebie rozstrzygnięcie .
Skarżąca zawnioskowała dowód z własnych zeznań , jednak w przedmiocie tego wniosku dowodowego organ wyższego stopnia w ogóle się nie wypowiedział, choć wniosek jest zgodny z prawem i dotyczy udowodnienia okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje :
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.2012.270).
Na podstawie art. 134 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej legalności należy stwierdzić , że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy podkreślić , że organ odmówił skarżącej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnej córki wskazując jako podstawę odmowy przepis dotyczący niezachowania terminu do złożenia wniosku określony w art.24 ust.3a pkt.2 ww. ustawy o świadczenia rodzinnych.
W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę , wskazany przepis nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń , a jedynie mógł stanowić podstawę ustalenia terminu początkowego do przyznania tych świadczeń , o ile skarżąca spełniła wszystkie przesłanki uprawniające do ich otrzymania. W art. 7 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wskazał przypadki, w których zasiłek rodzinny nie przysługuje. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie wskazały żadnej z przesłanek wymienionych w tym przepisie , ani wskazały innej podstawy uzasadniającej odmowę przyznania skarżącej tych świadczeń.
Powołany przez organy obu instancji przepis art.24 ust.3a pkt.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa wyjątek od zasady wynikającej z art.24 ust.2 tej ustawy , że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca , w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami , do końca okresu zasiłkowego . Art.24 ust.3 a ww. ustawy stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności , w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia , prawo to ustala się począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia . Warunkiem zastosowania przytoczonego przepisu , jest m.in. złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Orzeczenie , na które powołuje się skarżąca , to orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 09 czerwca 2011r. w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2012r. , sygn. akt [...].
Przytoczony wyżej art.24 ust.3a może mieć zastosowanie dopiero wtedy , gdy organ dojdzie do przekonania , że wnioskodawca- co do zasady - ma prawo do otrzymania tego rodzaju świadczenia rodzinnego uzależnionego od niepełnosprawności i to w przypadku tzw. kontynuacji orzeczenia o niepełnosprawności . Ustalając prawo do tego świadczenia organ musi wskazać , od jakiej daty prawo to będzie przysługiwało wnioskodawcy. W żadnym przypadku wskazany przepis nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania tego rodzaju świadczenia rodzinnego .
Argumentacja stron sugeruje , że spór koncentruje się wokół daty złożenia wniosku przez skarżącą . W ocenie organów orzekających w niniejszej sprawie , przedmiotowy wniosek został złożony dopiero w dniu 12 listopada 2012r . , a zatem z naruszeniem terminu określonego w art.24 ust.3 a ww. ustawy.
Według twierdzeń skarżącej próbowała ona złożyć wniosek wcześniej , w czasie trwającego postępowania sądowego przed Sądem Rejonowym Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych , jednak pracownik organu odmówił jego przyjęcia informując o konieczności dołączenia do wniosku orzeczenia tego Sądu. Próba ponownego złożenia wniosku , już po wydaniu wyroku, jak twierdzi skarżąca, również nie powiodła się z uwagi na brak klauzuli prawomocności.
Wskazane okoliczności stanowiły główny przedmiot zarzutów zarówno odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012r , jak i złożonej skargi. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące błędnego poinformowania Strony co do terminów przez pracownika organu I instancji , nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym...". Stanowisko organu w tym zakresie budzi uzasadnione zastrzeżenia , bowiem z akt administracyjnych nie wynika , aby w sprawie były podejmowane jakiekolwiek czynności mające na celu wyjaśnienie tych okoliczności. Niemniej jednak rozważania w tym zakresie należy uznać za przedwczesne z uwagi na to , że istotne znaczenie ma w sprawie wykazanie przez organ właściwej podstawy prawnej uzasadniającej odmowę przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnej córki.
Na marginesie należy zauważyć , że w zaskarżonej decyzji organ stwierdził , że termin na złożenie wniosku o ustalenie prawa do przedmiotowych świadczeń upłynął z dniem 31 października 2012r. , a jednocześnie organ ten ustalił , że wyrok w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności dziecka skarżącej został wydany w dniu 4 lipca 2012r. Z kolei , zgodnie z przytoczonym w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji art.24 ust.3a pkt.2 ustawy oświadczeniach rodzinnych , termin trzech miesięcy liczony jest od dnia wydania orzeczenia. Stanowisko organu odwoławczego w zakresie daty upływu terminu do złożenia wniosku przez skarżącą , budzi wątpliwości wobec jednoznacznego brzmienia ww. przepisu , z którego wynika , że termin jest liczony od dnia wydania orzeczenia .
Brak wskazania i wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w uzasadnieniu poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przepisu uzasadniającego odmowę przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń narusza art.107 § 3 Kpa , który obliguje organ do wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów , które organ uznał za udowodnione , dowodów , na których się oparł oraz przyczyn , z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej . Uzasadnienie prawne powinno natomiast wyjaśniać podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów.
Sąd niniejszym wyrokiem nie przesądza , że skarżąca ma prawo do wnioskowanych świadczeń , ani nie przesądza - jeśli organ dojdzie do przekonania , że skarżąca posiada prawo do tych świadczeń - od jakiego terminu świadczenia te będą przysługiwały , jednak stoi na stanowisku , że organy orzekające w niniejszej sprawie zobligowane są do dokładnego wyjaśnienia motywów swoich rozstrzygnięć, wskazania podstawy prawnej zajętego w sprawie stanowiska i ustosunkowania się do precyzyjnie sformułowanych zarzutów skarżącej. Zgodzić należy się zatem z zarzutami skargi , że organy naruszyły zasadę prowadzenia postępowania określoną w art.7 Kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej , co skutkowało z kolei naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa tj. art.8 Kpa.
Rozpatrując niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, że ustawa o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenie wykonawcze Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U.2013.3) , obowiązujące od dnia 4 stycznia 2013r. , a zatem w dacie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzja z dnia 11 lutego 2013r.) przewidują sformalizowany charakter wniosku , co nakłada na organ obowiązek zbadania , czy wniosek jest kompletny w sensie formalnym , tj. czy zawiera wszelkie niezbędne i wymagane przez prawo materialne załączniki , dokumenty i oświadczenia . Z punktu widzenia zarzutów podniesionych prze skarżącą , istotne znaczenie ma art. 24a ust.1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , zgodnie z którym w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku podmiot realizujący świadczenie wzywa pisemnie osobę ubiegająca się o świadczenia do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
Z kolei ust.2 art.24 a stanowi , że w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów , podmiot realizujący świadczenie przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
W przypadku , gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym, w odrębnych przepisach, terminie oraz osoba może to udokumentować , świadczenia przysługują począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony.
Analiza przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, że brak któregokolwiek dokumentu , w niniejszej sprawie orzeczenia sądu powszechnego orzekającego w sprawie stopnia niepełnosprawności , nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyjęcia wniosku , a jedynie była to podstawa do wezwania do uzupełnienia wniosku w trybie ww. przepisów. Nadmienić należy , że w przypadku nieuzupełnienia złożonego wniosku o wymagane dokumenty , żądanie wszczęcia postępowania jest bezskuteczne i nie można wydać jakiejkolwiek decyzji.
Z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika, czy i kiedy skarżąca, składała niekompletny wniosek o przyznanie wnioskowanych świadczeń. Niezweryfikowane pozostają twierdzenia skarżącej o odmowie przyjęcia jej wniosku przez pracownika Urzędu .
Zaskarżona decyzja została wydana przede wszystkim z naruszeniem przepisów prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy , ale również i przepisów prawa procesowego wskazanych w niniejszym wyroku , co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Materiał dowody nie pozwala na ocenę , czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie zachowania terminu do złożenia wniosku.
Odnosząc się do kwestii przywrócenia terminu określonego w art.24 ust.3a pkt.2 ww. ustawy oświadczeniach rodzinnych należy stwierdzić , że wskazany termin nie jest terminem , który podlega przywróceniu , gdyż jest terminem prawa materialnego , które nie są przywracalne. Terminy materialnoprawne ustanawiane są dla zapewnienia stabilności stosunków prawnych . W razie niezachowania terminu , o którym wyżej mowa , strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz . W związku z powyższym za nieuzasadniony należy uznać zarzut skargi co do możliwości przywrócenia uchybionego terminu.
Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku , w tym brak winy , nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia , która związana jest z datą złożenia wniosku. Sytuacje tą należy jednak odróżnić od odmowy przyjęcia wniosku z winy pracownika organu . Nie złożenie wniosku w terminie nie jest równoznaczne w skutkach prawnych z odmową złożenia wniosku , nawet niekompletnego pod względem formalnym. Konsekwencje nieuzasadnionej odmowy przyjęcia wniosku nawet niekompletnego nie mogą obciążać strony.
W rozpatrywanej sprawie organy orzekające nie wyjaśniły okoliczności faktycznych sprawy dotyczących próby złożenia wniosku przez skarżącą , a materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie pozwala na weryfikację twierdzeń skarżącej w tym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 200r. w sprawie I OSK 743/05 stwierdził , że w sprawach z zakresu pomocy społecznej , a sprawa o przyznanie świadczeń rodzinnych ma charakter pokrewny do tego rodzaju spraw, należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z takiej pomocy. Ustawa o pomocy społecznej i ustawa o świadczeniach rodzinnych realizują ten sam cel – wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Obie ustawy służą realizacji konstytucyjnych zadań Państwa ( ochrona rodziny – art.18 i art.71 , ochrona praw dziecka – art.72) i dlatego ich treść musi być oceniana z punktu widzenia zdatności do realizacji celu.
Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela powyższe stanowisko.
Stosownie do art. 153 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ , którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c ww. ustawy , orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło