III SA/Kr 41/07

WyrokWSA w Krakowie2007-05-29

Skład orzekający: Wiesław Kisiel, Grażyna Danielec, Piotr Lechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego na skutek działań męża (przemoc psychiczna, utrudnianie zamieszkania) i brak podjęcia skutecznych kroków prawnych w celu powrotu do lokalu, może być uznane za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że opuszczenie miejsca pobytu stałego, nawet jeśli nastąpiło na skutek działań innych osób (np. męża), może być uznane za dobrowolne w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jeśli osoba ta nie podjęła w odpowiednim czasie skutecznych kroków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Utrzymywanie zameldowania w takiej sytuacji stanowiłoby fikcję meldunkową. Wymeldowanie nie powoduje utraty prawa własności do lokalu.
Stan faktyczny
Skarżąca A. P. wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza o jej wymeldowaniu z pobytu stałego. Skarżąca podnosiła, że jest właścicielką budynku, z którego została wymeldowana, a opuściła go z powodu przemocy psychicznej ze strony męża. Organ odwoławczy uznał, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, a brak podjęcia przez nią kroków prawnych w celu powrotu do lokalu przez lata jest równoznaczny z dobrowolnym opuszczeniem.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie NSA Grażyna Danielec spr. NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2007 r. przy udziale A. G.-W. -Prokuratora Prokuratury Rejonowej dla [...] w K. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 października 2006r. Nr: [...] w przedmiocie wymeldowania skargę od dala Wojewoda [...] decyzją z dnia 20 października 2006r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, póz. 993 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. znak:[...] orzekającej o wymeldowaniu A. P. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w M. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż zaskarżoną decyzją Burmistrz Miasta [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu A. P. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w M. Uzasadniając wydaną decyzję organ l instancji uznał, iż w sprawie spełniona została przesłanka konieczna do wydania decyzji o wymeldowaniu A. P. z uwagi na fakt, iż przedmiotowy budynek opuściła i zamieszkała pod innym adresem. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podnosi, iż jest prawnym właścicielem przedmiotowego budynku i w związku z tym nie powinna być z niego wymeldowana. Uważa, że wydana decyzja jest niesprawiedliwa, albowiem nieprawdą jest, że miejsce pobytu stałego A. P. opuściła dobrowolnie, była bowiem dręczona psychicznie przez zmarłego męża i wyrzucona z własnego domu. W dalszej części odwołania Odwołująca podnosi sprawę bezprawnego zameldowania w budynku, syna - Pana A. P. Wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Po rozpoznaniu w trybie odwoławczym organ II instancji stwierdza, że podstawą prawną wymeldowania jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w myśl którego, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z powyższego wynika, podnosi organ, że organy administracji publicznej wydając decyzję w kwestii wymeldowania badają tylko przesłankę opuszczenia miejsca pobytu. Dalej organ stwierdza, że przeprowadzone przez organ l instancji postępowanie dowodowe wykazało, iż A. P. nie mieszka w budynku przy ul. [...] w M. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez żadną ze stron mniejszego postępowania. Składając wyjaśnienia przed organem l instancji w dniu [...] maja 2006 r. A. P. sama przyznała, iż w budynku przy ul. [...] w M. nie mieszka od [...] lat, gdyż z przedmiotowego budynku została wyrzucona przez męża. Na tą okoliczność nie podjęła żadnych czynności ani w sądzie, ani na Policji by skutecznie dochodzić swoich praw do zamieszkania. Od tamtego czasu nie mieszka w tym budynku, gdyż jak twierdzi, nie posiada do niego kluczy. Zgodnie z przepisami meldunkowymi, stwierdza organ, A. P. opuszczając przedmiotowy budynek winna dokonać wymeldowania z budynku przy ul. [...] w M. w oparciu o przepis art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodów osobistych i dokonać zameldowania w miejscu faktycznego przebywania (art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Ponieważ ten obowiązek nie został wykonany przez A. P. organ obowiązany był na wniosek Pana A. P. wydać decyzję o Jej wymeldowaniu. Wymeldowanie osób jest bowiem rzeczą wtórną do zaistniałych już wcześniej okoliczności faktycznych tj. opuszczenia lokalu. Następnie organ podnosi, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych są przepisami porządkowymi. Pobytem stałym w rozumieniu art. 6 ust 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wymieniona w miejscu swojego dotychczasowego pobytu stałego nie przebywa i dlatego nie można uznać, aby powyższy lokal był miejscem pobytu stałego Odwołującej się, stąd też nie może posiadać stałego zameldowania pod tym adresem. Organ odwoławczy zaznaczył, iż przez wymeldowanie nie traci się prawa do lokalu (budynku), tym bardziej, jeżeli się jest jego właścicielem lub współwłaścicielem. Jeżeli A. P. w przyszłości faktycznie ponownie zamieszka pod wyżej wymienionym adresem nie będzie żadnych przeszkód do zarejestrowania tego pobytu. Na koniec organ stwierdza, że podniesiona w odwołaniu sprawa dotycząca zameldowania A. P. - syna w budynku przy ul.[...] w M. była przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego i nie może być rozpatrywana w niniejszym postępowaniu. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A. P. Skarżąca, nie wskazując na naruszenie prawa ,podniosła, że decyzja o jej wymeldowaniu z budynku, którego jest współwłaścicielką narusza prawo własności. Przyznała, że kilkanaście lat temu opuściła wraz z dziećmi przedmiotową nieruchomość z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia jej oraz dzieci, ze strony męża. Obecnie, po śmierci męża. Nie wróciła do domu, gdyż nie posiada kluczy, a dom zajmuje syn A. P., z którym nie może mieszkać, gdyż obawia się jego działań związanych z próbą pozbawienia jej własności. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960 z późn. zm.) jako przesłankę do wymeldowania wskazuje opuszczenie miejsca pobytu stałego. Przez opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Natomiast, jeśli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Zatem przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca od ok. [...] lat nie mieszka w przedmiotowym domu, a opuściła go, na skutek działań męża, który utrudniał jej oraz dzieciom zamieszkanie. Za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Skarżąca, jak wynika z postępowania administracyjnego, nie podjęła przez okres ok. [...] lat. żadnych skutecznych kroków prawnych, celem powrotu do domu, a takie zachowanie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, jest równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem mieszkania. Utrzymywanie zameldowania skarżącej w przedmiotowym domu byłoby fikcją meldunkową. Należy w tym miejscu podnieść, iż zameldowanie stanowi tylko rejestracją faktu zamieszkiwania w danym lokalu. Wymeldowanie z lokalu lub domu, nie powoduje utraty własności danej nieruchomości, jak zdaje się sądzić skarżąca. Mając powyższe na uwadze, skoro skarga jest nieuzasadniona, na mocy art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło