III SA/Kr 412/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Wyjaśnił, że pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Przedstawiając swoją sytuację materialną podał, że nie ma żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wysokość stałych miesięcznych dochodów swego gospodarstwa domowego oszacował na 800 zł wynagrodzenia jakie otrzymuje jego żona. Uzasadniając swoje starania wyjaśnił, że jest osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku. Poszukuje pracy, także przez urząd ale o tę nie jest łatwo w jego rejonie. Podniósł, że musi opiekować się starszą osobą jaką jest jego teściowa. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że skoro niniejsza sprawa tyczy zasiłku dla bezrobotnych i jeśli opatrzono ją symbolem "6331" więc jest z zakresu zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej a to oznacza, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. b ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli więc skarżący korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji procesowej działaniem oczywiście bezcelowym było składanie przezeń wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych (art. 244 § 1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżąca ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek. Z tych względów należało postanowić jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie o ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa). Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, że nie będzie ją stać na uiszczenie wymaganych kosztów oraz nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony do składania dodatkowych oświadczeń lub przedkładania dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa) W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Skarżący generalnie rzecz ujmując – przynależy do osób biednych w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać osobę bezrobotną, bez majątku, z dochodem na osobę w rodzinie oscylującym w okolicach granicy ubóstwa wyznaczonego przepisami ustawy o pomocy społecznej. Nie można też czynić skarżącemu zarzutu, że nie stara się poprawić własnej sytuacji skoro jak powiada pracy poszukuje lecz o tę nie jest łatwo. Wskazując na to przypomnieć zarazem wypada wyjaśnienie jakie swego czasu dał Sąd Najwyższy w jednym ze swoich rozlicznych orzeczeń "Dla zwolnienia od kosztów sądowych może być stanowczy tylko stan majątku i dochodów ubiegającego się o to zwolnienie w czasie wniesienia prośby" (por. orz. SN z 19 września 1935 r. C. II 874/35 PPiA 36/1 s. 79) Stanowisko takie zasługuje na aprobatę albowiem pozwala dostrzec realne możliwości płatnicze strony w momencie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Przy tym nie jest oderwane od aktualnych realiów życia codziennego, gdzie pomimo wzrostu gospodarczego powszechną bolączką jest nadal wysokie bezrobocie. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 § 1 i 3 ppsa.