III SA/Kr 414/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skarg M. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych specjalnych postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Określając swój majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi tylko 65 metrowe mieszkanie. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając swoje starania podniósł, że od 1993 r. pozostaje w stałym leczeniu farmakologicznym i rehabilitacji. Jak podaje źródłem jego utrzymania jest otrzymywana z ZUS renta inwalidzka w kwocie 467,62 zł miesięcznie. Nie starcza ona jednak na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych skarżącego w szczególności leczenia farmakologicznego rehabilitacji oraz uregulowanie czynszu w spółdzielni i opłat za zużycie energii elektrycznej oraz gazu. Na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji oraz spłaty części zadłużenia w spółdzielni mieszkaniowej pozaciągał u osób trzecich pożyczki w wysokości ogółem 45.000 zł których samodzielnie nie jest w stanie spłacić. Podniósł, że od kwietnia 2009 r. Grodzki Urząd Pracy potrąca z renty skarżącego ok. 156 zł miesięcznie. Akcentuje, że jest osobą niepełnoprawną, uważa, iż znajduje się na pograniczu ubóstwa, wywodzi, że nie jest w stanie opłacić honorarium pełnomocnika z wyboru. Ze względu na problemy zdrowotne nie może podjąć pracy zarobkowej. Przedstawione przez skarżącego do wniosku kopia zaświadczenia lekarskiego a także zalegające w aktach sprawy kopie skierowań, recept, wyników badań uwidaczniają, że z uwagi na stan zdrowia skarżący pozostaje w leczeniu i rehabilitacji. Z kolei przedłożona kopia decyzji ZUS potwierdza wysokość renty przyznanej skarżącemu. W związku z nieterminowym regulowaniem swoich zobowiązań otrzymuje monity ze spółdzielni oraz od dostawców mediów. W ramach posiadanego rachunku z przyznanym limitem jednego tysiąca złotych utrzymuje saldo ujemne. Systematycznie, choć z różnym skutkiem skarżący ubiega się też o pomoc i wsparcie z ośrodka pomocy społecznej (vide: k. 41-76) Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa przyznania skarżącemu przez organy zasiłku celowego. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów. Oświadczenia te uzupełnione informacjami wynikającymi z przedstawionych przez skarżącego kopii pism są wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Sytuacja skarżącego jest nieszczególna. Wysokość jego miesięcznych dochodów jest niższa od przeciętnych zarobków w gospodarce. Skarżący ma też problemy z utrzymaniem mieszkania, opłaceniem mediów oraz wskazywanym zadłużeniem. Potwierdzeniem niełatwej sytuacji skarżącego jest także i to, że zmuszony jest permanentnie ubiegać się o pomocy społeczną. A choć w orzecznictwie podniesiono, że okoliczność ta sama w sobie nie jest rozstrzygająca to jednak nie można tracić z pola widzenia, że daje pewne wskazówkę co do oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego. Biorąc pod uwagę stan zdrowia skarżącego trudno czynić mu zarzut, że nie stara się własnym przemysłem poprawić swej sytuacji. Obrazu tego nie zmienia w jakichś zasadniczy sposób także ujawniony przez skarżącego majątek w postaci mieszkania. Chociaż bowiem fakt jego posiadania sprzeciwia się postrzeganiu skarżącego jako osoby ubogiej w potocznym tego słowa znaczeniu to równocześnie nie wyklucza ex machina udzielenia mu "pomocy". O takim zaś prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto nie można przechodzić do porządku nad tym, że możliwość potencjalnych rozporządzeń tym składnikiem majątkowym jest ograniczona w przypadku skarżącego. Mieszkanie stanowi bowiem podstawę bytowania tego człowieka. Co za tym idzie jego sprzedaż czy obciążenie w celu zdobycia środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru stanowiłoby w istocie pozbawienie skarżącego koniecznego utrzymania. Mając na to uwadze i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.