III SA/Kr 419/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwiema córkami. Określając swój majątek wykazał dom o powierzchni 170 m2 i wartości ok. 250 tyś. zł. Nadmienił, że należą do niego dwie ciężarówki tj. pojazdy wykorzystywane do działalności gospodarczej. Zadeklarował brak zasobów i przedmiotów wartościowych. Oświadczył, że żona i córki nie posiadają żadnych środków finansowych. Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego określił na ok. 8200 zł z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Uzasadnienie swoich starań ograniczył do stwierdzenia, że nie dysponuje środkami pieniężnymi, że jest jedynym żywicielem rodziny, ma na utrzymaniu żonę oraz dwójkę dzieci i nie jest w stanie pokryć opłaty od skargi. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki wskazał na kredyt ok. 3000 zł, opłaty za media 1000 zł, koszty ponoszone na dom 300 zł, koszty leczenia 300 zł, koszty żywności 2000 zł, koszty odzieży 1000 zł, koszty środków higienicznych 200 zł, koszty związane ze szkołą córek (podręczniki, przybory szkolne itd.) 200 zł, koszty abonamentów telefonicznych 200 zł. Wobec tego, że oświadczenia skarżącego zwarte we wniosku wzbudziły wątpliwości, zarządzeniem z dnia 8.5.2018 r. poproszono skarżącego o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe tj.: • udokumentowanie wysokości deklarowanych rat kredytowych (3000 zł). • wyjaśnienie kiedy, w jakim celu i w jakiej wysokości został zaciągnięty kredyt? Jakie dochody i obciążenia skarżący deklarował przed bankiem w momencie ubiegania się o kredyt? Czy bank zna obecnie deklarowaną sytuacją majątkową skarżącego, jeśli tak proszę na tę okoliczność przedstawić kopię pisma informującego bank • udokumentowanie rachunkami z ostatniego miesiąc lub za ostatni okres rozliczeniowy wysokość deklarowanych wydatków na media (1000 zł), • udokumentowanie rachunkami z ostatniego miesiąc lub za ostatni okres rozliczeniowy wysokość deklarowanych kosztów na dom (300zł) • udokumentowanie rachunkami z ostatniego miesiąca deklarowanej wysokości kosztów leczenia (300 zł), • udokumentowanie rachunkami (paragonami) z ostatniego miesiąca wysokości deklarowanych wydatków na odzież (1000 zł), • udokumentowanie rachunkami z ostatniego miesiąca wysokości deklarowanych wydatków na środki higieniczne (200 zł), podręcznik i przybory szkolne (200 zł), abonamenty telefoniczne (200 zl), • przedstawienie kopii złożonego rocznego zeznania podatkowego za 2017 r. Wyjaśnienie co konkretnie wlicza w deklarowane przed organami skargowymi koszty uzyskania przychodu? • wyjaśnienie czy do skarżącego, małżonki, córki nalezą jakieś rachunki bankowe? Jeśli tak proszę przedstawić spis takich rachunków oraz przedstawiać wydruki historii operacji bankowych dokonywanych na każdym z takich rachunków w okresie ostatnich dwóch miesięcy? Wezwanie nie zostało wykonane przez skarżącego. W odpowiedzi skarżący poinformował o uiszczeniu wpisu od skargi przedstawiając na tę okoliczność dowód wpłaty. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku wnioskodawca złożył oświadczenie z którego wynikało, że nie jest osobą ubogą w potocznym tego słowa znaczeniu, skoro należy do niego dom o pow. 170 m2 i szacunkowej wartości ok. 250 tyś. zł a prócz tego prowadzi rentowną działalność gospodarczą, która przynosi mu miesięcznie ok. 8200 zł dochodu. Jednocześnie, wbrew wezwaniu nie wykazał okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. W takiej sytuacji przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W realiach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z taką sytuacją co nolens volens potwierdza i przedstawiony przez skarżącego dowód wpłaty. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.