III SA/Kr 422/22

WyrokWSA w Krakowie2022-10-19

Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Ewa Michna, Marta Kisielowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za okres, za który przyznano dodatek solidarnościowy, stanowi nienależnie pobrane świadczenie, jeśli osoba pobierająca świadczenie nie została skutecznie pouczona o obowiązku poinformowania organu o przyznaniu dodatku i o konsekwencjach braku takiego pouczenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za okres, za który przyznano dodatek solidarnościowy, nie może być uznany za nienależnie pobrane świadczenie, jeśli osoba pobierająca świadczenie nie została skutecznie pouczona o obowiązku poinformowania organu o przyznaniu dodatku i o konsekwencjach braku takiego pouczenia. Warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest zaistnienie zarówno przesłanki obiektywnej (wypłacenie świadczenia mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa), jak i subiektywnej (prawidłowe pouczenie o tych okolicznościach). Ponadto, w przypadku, gdy dodatek solidarnościowy nie został wypłacony w pełnej ustawowej wysokości, nie zachodzi przesłanka do uznania zasiłku za nienależnie pobrany.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody Małopolskiego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o uznaniu zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego L. P. za okres od 23 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązaniu do jego zwrotu. Skarżący podniósł, że nie został skutecznie poinformowany o obowiązku zgłoszenia przyznanego dodatku solidarnościowego i o konsekwencjach pobierania obu świadczeń jednocześnie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Krakowa.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: S WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 2 lutego 2022 r., znak WP-VII.8642.40.2021 w przedmiocie uznania pobranego zasiłku dla bezrobotnych za świadczenie nienależne oraz zobowiązania do zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżoną decyzją z dnia 2 lutego 2022 r., znak WP-VII.8642.40.2021 Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 10 grudnia 2021 r. orzekającą o uznaniu pobranego przez L. P. (dalej: "skarżący") zasiłku dla bezrobotnych za okres od 23 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. za nienależnie pobrane świadczenie z Funduszu Pracy oraz o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 23 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. w kwocie 1339 zł 60 groszy brutto. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.") oraz art. 76 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1100 ze zm., dalej: "ustawa o promocji zatrudnienia"), art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 (Dz. U. z 2002 r., poz. 93, dalej: "ustawa o dodatku solidarnościowym"). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 15 maja 2020 r. Prezydent Miasta Krakowa uznał skarżącego z dniem 5 maja 2020 r. za osobę bezrobotną. Decyzją z dnia 15 maja 2020 r. Prezydent Miasta Krakowa przyznał skarżącemu prawo do zasiłku dla osób bezrobotnych w wysokości 120 % kwoty zasiłku na okres 365 dni na zasadach określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Decyzją z dnia 29 lipca 2021 r. Prezydent Miasta Krakowa orzekł o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 14 lipca 2021 r., ponieważ bezrobotny wyczerpał okres pobierania zasiłku przewidziany ustawą. W dniu 26 czerwca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował skarżącego o przyznaniu dodatku solidarnościowego za miesiące: czerwiec w kwocie 595,36 zł, lipiec – 1400 zł oraz sierpień – 1400 zł. W piśmie zawarto pouczenie, że w okresie pobierania dodatku solidarnościowego przysługuje skarżącemu oraz członkom jego rodziny prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Pismem z dnia 5 listopada 2021 r. Grodzki Urząd Pracy zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania o zwrot zasiłku dla bezrobotnych za okres od 23 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. w łącznej kwocie 1339 złotych 60 groszy brutto. Decyzją z dnia 10 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta Krakowa orzekł o uznaniu pobranego przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 23 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. za nienależnie pobrane świadczenie z Funduszu Pracy (punkt 1) oraz o obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia za okres od 23 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. w kwocie 1339 złotych 60 groszy brutto stanowiącego zasiłek dla osób bezrobotnych z Funduszu Pracy (punkt 2). W uzasadnieniu organ wskazał, że w przypadku uzyskania prawa do dodatku solidarnościowego, nabyte prawo do zasiłku dla bezrobotnych ulega zawieszeniu na okres od dnia nabycia prawa do dodatku solidarnościowego do dnia jego utraty. Organ podniósł, że zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o dodatku solidarnościowym zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za okres, za który został wypłacony dodatek solidarnościowy, z wyjątkiem ust. 3, stanowi nienależnie pobrane świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia. W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił organom, że przerzucają na obywatela, który nie ze swojej winy znalazł się w trudnym położeniu, a także w dobrej wierze pobrał zasiłek dla bezrobotnych, odpowiedzialność oraz konsekwencje za niedowład instytucjonalny i urzędniczy. Skarżący wskazał ponadto, że utracił pracę na skutek epidemii COVID-19 w kwietniu 2020 r., następnie korzystał z przyznanych mu przez organy świadczeń, tj. zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku solidarnościowego. Skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie odwołania. Decyzją z dnia 2 lutego 2022 r. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Krakowa. W uzasadnieniu organ wskazał, że Grodzki Urząd Pracy wypłacił skarżącemu za okres od 23 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 1339 zł 60 groszy brutto, skarżący po wypłacie zasiłku za czerwiec i lipiec 2020 r. przesłał do Grodzkiego Urzędu Pracy informację o uzyskaniu dodatku solidarnościowego. Organ wskazał, że na czas przyznania dodatku solidarnościowego zasiłek dla bezrobotnych ulega zawieszeniu ex lege, a zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za okres, za który został wypłacony dodatek solidarnościowy, stanowi nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia, a zatem zasiłek wypłacony skarżącemu za okres od 23 czerwca do 30 lipca stanowi nienależnie pobrane świadczenie. Organ podniósł, że zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy o dodatku solidarnościowym osoba uprawniona posiadająca status bezrobotnego informuje niezwłocznie właściwy powiatowy urząd pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wskazał, że nie jest jego celem rozmijanie się z obowiązującym porządkiem prawnym. Zwrócił jednak uwagę, że żaden organ administracji publicznej nie poinformował go o możliwości ubiegania się o dodatek solidarności, jak i również żaden organ nie poinformował skarżącego o konieczności zgłoszenia do Grodzkiego Urzędu Pracy przyznanego przez ZUS dodatku. Skarżący wskazał ponadto, że ustawa, na którą powołuje się w uzasadnieniu decyzji Wojewoda Małopolski pochodzi z 19 czerwca 2020 r., a decyzja o przyznaniu świadczenia z 26 czerwca 2020 r., a zatem budzi wątpliwości skarżącego, czy ustawa już obowiązywała w dacie wydawania decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 4 kwietnia 2022 r. skarżący oświadczył, że nie ma możliwości technicznych, aby uczestniczyć w rozprawie zdalnej. Podtrzymał stanowisko zawarte w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podkreślił, że nie miał świadomości, iż pobierając dodatek solidarnościowy powinien zawiesić pobieranie zasiłku dla bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżący w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnego uzyskał świadczenie w postaci dodatku solidarnościowego. Bezsporne jest również, że zgodnie z przepisami prawa obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, w sytuacji pobierania świadczenia solidarnościowego zawieszeniu z mocy prawa ulega zasiłek dla bezrobotnego, a także okoliczność, iż osoba pobierająca świadczenie solidarnościowe powinna poinformować o pobieraniu świadczenia właściwy urząd pracy. Bezspornie skarżący po uzyskaniu świadczenia nie powiadomił o tym fakcie powiatowego urzędu pracy, uczynił to dopiero na wezwanie urzędu. Sporną okolicznością jest natomiast czy skarżący został skutecznie pouczony o obowiązku poinformowania organu o pobieranym dodatku solidarnościowym oraz o konsekwencjach braku poinformowania organu o jego uzyskaniu, a także czy skarżący może ponosić odpowiedzialność za wypłacone mu przez organ świadczenie w sytuacji, gdy doszło do jego zawieszenia z mocy prawa. Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. W świetle postanowień art. 3 ust. 7 ustawy o dodatku solidarnościowym w przypadku nabycia prawa do dodatku solidarnościowego, prawo do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium, o których mowa w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z mocy prawa ulega zawieszeniu na okres od dnia nabycia prawa do dodatku solidarnościowego do dnia jego utraty. Za okres zawieszenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium świadczenia te nie są wypłacane. Jak stanowi art. 7 ust. 6 ustawy o dodatku solidarnościowym osoba uprawniona mająca status bezrobotnego, informuje niezwłocznie właściwy powiatowy urząd pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o dodatku solidarnościowym w przypadku pobrania zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium, o których mowa w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w miesiącu złożenia wniosku o dodatek solidarnościowy, dodatek wypłacany jest za ten miesiąc w kwocie, o której mowa w ust. 1, pomniejszonej o wypłaconą kwotę tego zasiłku lub stypendium. Zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium, wypłacone za okres, za który został wypłacony dodatek solidarnościowy, z wyjątkiem ust. 3, stanowi nienależnie pobrane świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami ustawy o dodatku solidarnościowym na czas pobierania dodatku z mocy prawa ulegają zawieszeniu i nie są wypłacane w szczególności zasiłek dla bezrobotnych. Z powołanego przepisu wynika, że skutek w postaci zawieszenia wypłaty zasiłku dla bezrobotnych następuje z powodu samego przyznania dodatku solidarnościowego, nie jest wymagane wydanie żadnego aktu w tym przedmiocie. W rezultacie, zdaniem Sądu organy administracji publicznej nie mogą przerzucać na skarżącego odpowiedzialności za brak zapewnienia (jak choćby przez odpowiednią informację) skutku przewidzianego przez prawo. Należy bowiem podkreślić, że zawieszenie pobierania świadczenia nie wymaga żadnych aktów staranności ze strony osoby je pobierającej, ponieważ skutek ten następuje z mocy prawa. Już ta okoliczność powoduje, że nie można skarżącemu postawić zarzutu, że nienależnie pobrał świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnego. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy o dodatku solidarnościowym dodatek solidarnościowy przysługuje za miesiąc kalendarzowy w wysokości 1400 zł. Jak wynika z akt sprawy dodatek solidarnościowy za czerwiec 2020 r. nie został skarżącemu wypłacony w pełnej kwocie określonej przepisami art. 4 ust. 1 ustawy o dodatku solidarnościowym, ale w kwocie 595,36 zł. Skoro zatem dodatek solidarnościowy za czerwiec 2020 r. nie został wypłacony w ustawowej wysokości, nie została spełniona przesłanka ustawowa do uznania, iż zasiłek dla bezrobotnych za czerwiec 2020 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 4 ust. 4 ustawy o dodatku solidarnościowym w zw. z art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia. Wynika to wprost z brzmienia art. 4 ust. 3 ustawy o dodatku solidarnościowym. W rezultacie, mimo zaistnienia w kontrolowanej sprawie okoliczności faktycznych odpowiadających hipotezie normy zawartej w art. 4 ust. 3 ustawy o dodatku solidarnościowym – okoliczność ta nie była w ogóle przedmiotem badania i rozważań organów ani I, ani II instancji. Brak było zatem podstaw do uznania, że zasiłek dla bezrobotnych wypłacony skarżącemu w czerwcu 2020 r. w jakimkolwiek zakresie może być potraktowany jako świadczenie nienależne. Za brakiem możliwości uznania wypłaconych skarżącemu świadczeń za nienależnie pobrane przemawia również okoliczność, że w ocenie Sądu skarżący nie został skutecznie pouczony o obowiązku poinformowania właściwego organu o uzyskaniu dodatku solidarnościowego oraz o konsekwencjach braku realizacji obowiązku informacyjnego. Zwrócić należy uwagę, że art. 4 ust. 4 ustawy o dodatku solidarnościowym odsyła wprost do przepisu art. art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem, warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek: obiektywnej, polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania i subiektywnej, polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia. Przy czym, decyzja nakładająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany (por. wyrok NSA z 25.09.2020 r., I OSK 619/20, CBOSA). Z dołączonej do akt (k. 44) informacji o przyznaniu skarżącemu dodatku solidarnościowego – wynika, że nie zawarto w niej pouczenia, że nie jest możliwe równoczesne pobieranie dodatku i zasiłku dla bezrobotnych. Nie wskazano w niej również, że skarżący ma obowiązek poinformowania Prezydenta Miasta Krakowa, czy też powiatowego urzędu pracy o przyznanym świadczeniu. Z kolei w decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych znalazło się pouczenie, że bezrobotny jest obowiązany zawiadomić powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego lub prawa do zasiłku. W pouczeniu przytoczono również treść art. 75 ustawy o promocji zatrudnienia, jednakże w powołanym przepisie brak jest odwołania do okoliczności pobierania świadczenia solidarnościowego w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, a jedynie wskazano w nim, że bezrobotny zobowiązany jest do składania lub przesyłania powiatowemu urzędowi pracy pisemnego oświadczenia o przychodach pod rygorem odpowiedzialności karnej i innych dokumentów niezbędnych do ustalenia jego uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie w terminie 7 dni od dnia uzyskania przychodu. W ocenie Sądu skarżący nie został skutecznie pouczony o obowiązku poinformowania powiatowego urzędu pracy o uzyskaniu prawa do dodatku solidarnościowego, w sposób warunkujący możliwość uznania zasiłku dla bezrobotnych za nienależnie pobrany. Zdaniem Sądu w odniesieniu do miesiąca lipca 2020 r., mimo że za ten miesiąc skarżący otrzymał dodatek solidarnościowy w pełnej wysokości - brak jest podstaw do uznania, że zasiłek dla bezrobotnych wypłacony w tym miesiącu stanowi nienależnie pobrane świadczenie. Warunkiem bowiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek: obiektywnej - polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania oraz subiektywnej - polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia. Ustanowienie przez prawodawcę tego rodzaju warunku ogranicza, a w zasadzie wyłącza w tym postępowaniu zasadę "ignorantio iuris nocet" nakładając na organ obowiązek pouczenia o tych okolicznościach, w których następuje utrata przyznawanych uprawnień (tak zasadnie wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 65/21, CBOSA). Analiza akt sprawy wskazuje, że skarżący podczas rejestracji, której dokonał przez Internet zapoznał się z pouczeniem zawartym w formularzu rejestracyjnym. Nie było w nim jednak pouczenia o skutkach pobrania dodatku solidarnościowego dla jego prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z informacji z ZUS z dnia 26 czerwca 2020 r. o przyznaniu skarżącemu prawa do dodatku solidarnościowego, nie wynika aby skarżący był pouczony o tym, że pobranie tego dodatku w pełnej wysokości wiąże się uznaniem wypłaconego równocześnie zasiłku dla bezrobotnych - za świadczenie pobrane nienależnie. Analiza treści ustawy o dodatku solidarnościowym nie wskazuje aby beneficjent tego dodatku miał być w tej kwestii pouczany. Co prawda zgodnie art. 7 ust. 6 ustawy o dodatku solidarnościowym osoba uprawniona, posiadająca status bezrobotnego, informuje niezwłocznie właściwy powiatowy urząd pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego, nie mniej jednak organ nie wykazał aby skarżący był pouczony o tym obowiązku, a także - co istotne - skutkach jego niedopełnienia. Podobnie należało ocenić pouczenie zawarte w formularzu rejestracyjnym jako bezrobotny, gdzie zapisano co prawda, że skarżący ma obowiązek składania lub przesyłania urzędowi pisemnego oświadczenia o przychodach pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawień do świadczeń przewidzianych w ustawie w terminie 7 dni od dnia uzyskania przychodów, jednak nie określono jakie konsekwencje dla skarżącego jako osoby bezrobotnej uprawnionej do zasiłku dla bezrobotnych ma niedopełnienie tego obowiązku. Sąd ma na uwadze, że organy dokonując rejestracji bezrobotnego, mogą nie przewidzieć jakie konkretnie świadczenia mogą być w przyszłości przyznawane skarżącemu zwłaszcza w ramach przeciwdziałania skutkom pandemii COVID-19. Nie mniej jednak w ocenie Sądu jest możliwe takie sformułowanie pouczenia, które ujmując tego rodzaju świadczenia w sposób bardziej ogólny wskaże, że konsekwencją ich pobrania jest utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Tymczasem tego rodzaju pouczenie nie dotarło do skarżącego ani ze strony urzędu pracy, ani ze strony ZUS - u. Sąd nie podziela stanowiska przyjętego w zaskarżonej decyzji, że fakt, iż z akt sprawy wynika, że skarżący został poinformowany o obowiązku składania pod rygorem odpowiedzialności karnej pisemnego oświadczenia o uzyskanych dochodach w terminie 7 dni od dnia ich uzyskania, a także przekazane skarżącemu "Informacje o utracie statusu bezrobotnego" oraz "Informacji dla bezrobotnego o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z Funduszu Pracy", stanowią skuteczne pouczenie skarżącego w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Podkreślić należy, że pouczenie stanowi warunek sine qua non żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych kwot zasiłku. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, wspomniane pouczenie powinno być adekwatne do obowiązujących przepisów, odnosić się do konkretnie otrzymywanego świadczenia i operować zwrotami zrozumiałymi dla adresata tak, aby mógł je uwzględnić w ocenie własnej sytuacji (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1979 r. sygn. akt II URN 51/80, publ. OSNCP z 1980 r. nr 10. poz. 202, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2006 r. sygn. akt I UK 161/05, publ. OSNP 2007, nr 5-6, poz. 78). Pouczenie winno być zatem jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Celem pouczenia nie jest bowiem tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nie odnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy. Mając na względzie powyższe, zdaniem Sądu nie sposób podzielić argumentacji organów, że skarżący został prawidłowo pouczony o okolicznościach, które powodują utratę prawa do pobierania przyznanych świadczeń. Konsekwencją zaś braku właściwego pouczenia jest niemożność nałożenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Wskazać ponadto należy, że w zaskarżonej decyzji, ani w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji organ nie przedstawił wyliczenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia, nie uzasadnił jej w żaden sposób, naruszając przepisy art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględni stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku, a podjęte rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło