III SA/Kr 424/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi K. J. H. na decyzję Rektora Uniwersytetu doręczoną dnia 16 stycznia 2014 r. w przedmiocie wymiany anglojęzycznego odpisu dyplomu ukończenia studiów skargę oddala. K. J. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na akt Rektora Uniwersytetu, polegający na wydaniu odpisu dyplomu ukończenia studiów, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia 20 lipca 2012 r. K. J. H., działająca przez pełnomocnika adw. A. W., wystąpiła do Rektora Uniwersytetu o wymianę anglojęzycznego odpisu dyplomu ukończenia studiów. W jego uzasadnieniu wskazano, że sprostowanie dyplomu powinno polegać na przetłumaczeniu tytułu zawodowego "Lekarz" na jego odpowiednik w języku angielskim: "Doctor of Medicine". Decyzją z dnia 24 września 2012 Rektor Uniwersytetu, działający przez upoważnionego Prorektora ds. [...], po rozpoznaniu ww. wniosku orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Rektora Uniwersytetu o wydaniu dyplomu ukończenia studiów i nadaniu tytułu zawodowego w treści z dnia 11 maja 2012 r. i odmówił wymiany odpisu tego dyplomu w języku angielskim. W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że posługiwanie się tytułem "Doctor of Medicine" jest możliwe w tym systemie, który posiada taki tytuł zawodowy. W większości państw, w tym również w Stanach Zjednoczonych, stwierdzenie równoważności zagranicznego dyplomu z odpowiednim tytułem obowiązującym w danym państwie odbywa się po przeprowadzeniu określonej procedury. Ponadto, w decyzji zawarto pouczenie, że służy od niej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w terminie 30 dni od jej otrzymania za pośrednictwem Prorektora Uniwersytetu. W skardze z dnia 30 października 2012 r., wniesionej w dniu 4 grudnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję Rektora Uniwersytetu K. J. H. zawarła wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1756/12 WSA w Krakowie odrzucił skargę ze względu na niewyczerpanie dostępnych środków zaskarżenia. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że akt wydania przez rektora uczelni dyplomu ukończenia studiów, potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego, ma w rozumieniu art. 207 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, charakter decyzji ostatecznej. W takim przypadku zgodnie z art. 207 ust. 2 zd. drugie, odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 127 § 3 k.p.a. Oznacza to, że od decyzji Rektora, której przedmiotem jest wydanie (odmowa wydania) dyplomu ukończenia studiów i potwierdzającego uzyskanie tytułu zawodowego, nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Od zaskarżonej decyzji służył skarżącej środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w art. 207 ust. 2 zdanie drugie ustawy, o czym nie została ona pouczona. W związku z powyższym, w dniu 29 października 2013 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła do Rektora wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o wymianę anglojęzycznego odpisu dyplomu ukończenia studiów. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Rektor dokonał wymiany odpisu przedmiotowego dyplomu, wpisując w miejsce tytułu zawodowego "lekarz" tytuł zawodowy "lekarz (M.D.)". Powyższy odpis dyplomu został doręczony skarżącej w dniu 16 stycznia 2014 r. Skargę z dnia 28 stycznia 2014 r. na powyższy akt wydania – wymiany odpisu dyplomu wniosła do WSA w Krakowie skarżąca, podnosząc, że Rektor nie uwzględnił w całości wniosku skarżącej, bowiem nigdy nie wnosiła ona o dopisanie do tytułu zawodowego w języku polskim tytułu zawodowego w języku angielskim. W jej ocenie Rektor w żaden sposób nie wypowiedział się w sprawie przesłanek, dla których nie uwzględnił wniosku skarżącej w całości, ograniczając się wyłącznie do przesłania odpisu dyplomu do rąk pełnomocnika skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że spełnił żądanie skarżącej: dokonany na dyplomie wpis uwzględnia wniosek skarżącej i przytoczone do niego uzasadnienie, jest również zgodny z anglojęzyczną wersją dyplomów ukończenia studiów wydawanych absolwentom kierunku [...] Wydziału [...] do 2010 r., na którą to wersję powoływała się skarżąca, argumentując zasadność wymiany jej odpisu dyplomu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skargę należało oddalić, bowiem nie zawierała uzasadnionych podstaw. W okolicznościach niniejszej sprawy, skarżąca domagała się od organu wydania odpisu dyplomu ukończenia studiów wyższych, sporządzonego w języku angielskim, który zawierałby tłumaczenie tytułu zawodowego "lekarz", tj. jego odpowiednik w języku angielskim: "Doctor of Medicine". W odpowiedzi na wniosek skarżącej, dotyczący wymiany odpisu dyplomu na odpis zawierający żądaną przez nią treść w języku angielskim, Rektor Uniwersytetu wydał skarżącej odpis dyplomu, w którym w miejscu zawierającym tytuł zawodowy wpisane było: "Lekarz (M.D.)". W pierwszej kolejności wskazać należy – w ślad za stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrażonym w postanowieniu z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1756/12 – że wydanie w drodze wymiany odpisu dyplomu ukończenia studiów sporządzonego w określonym przepisami języku obcym, z powodu zawartych w nim błędów lub omyłek, zaliczyć trzeba – tak jak sam akt wydania dyplomu – do zdarzeń, które w świetle art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym), przy odpowiednim stosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, podlegają załatwieniu w formie decyzji administracyjnej wydawanej przez rektora uczelni w pierwszej instancji. Na otwartą kategorię "indywidualnych spraw studenta" w rozumieniu art. 207 Prawa o szkolnictwie wyższym, które winny być załatwiane w drodze decyzji administracyjnych, zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2204/11. Wobec powyższego akt Rektora wymiany odpisu dyplomu jest zatem decyzją administracyjną, podlegającą kontroli w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przepis art. 167 ust. 1 zdanie pierwsze Prawa o szkolnictwie wyższym, w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2011 r. stanowi, że absolwenci studiów otrzymują uczelniane (poprzednio państwowe) dyplomy ukończenia studiów, potwierdzające uzyskanie odpowiedniego tytułu zawodowego i suplementy do dyplomów. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 6 Prawa o szkolnictwie wyższym wydawanie dyplomów ukończenia studiów potwierdzających uzyskanie tytułu zawodowego oraz świadectw ukończenia studiów podyplomowych, kursów dokształcających i szkoleń, należy do ustawowych uprawnień uczelni wyższej. Organem podejmującym akt wydania dyplomu ukończenia studiów i nadania tytułu zawodowego w świetle przepisów art. 66 ust. 1 i 2 Prawa o szkolnictwie wyższym jest rektor uczelni, w przedmiotowej sprawie Rektor Uniwersytetu, jako organ reprezentujący uczelnię na zewnątrz. Zgodnie § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie tytułów zawodowych nadawanych absolwentom studiów, warunków wydawania oraz niezbędnych elementów dyplomów ukończenia studiów i świadectw ukończenia studiów podyplomowych oraz wzoru suplementu do dyplomu (Dz. U. z 2011 r. Nr 196, poz. 1167), absolwentom jednolitych studiów magisterskich – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla jednolitych studiów magisterskich na kierunku lekarskim – nadaje się tytuł zawodowy "lekarz". Natomiast stosownie do treści § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów (Dz. U. z 2011 r. Nr 201, poz. 1188), na wniosek absolwenta uczelnia wydaje dodatkowe odpisy dyplomu w tłumaczeniu na jeden z następujących języków obcych: angielski, francuski, hiszpański, niemiecki lub rosyjski. Jak wynika z akt administracyjnych w niniejszej sprawie, skarżąca uzyskała sporządzony w języku polskim dyplom nr [...] ukończenia studiów stacjonarnych w Collegium [...] Uniwersytetu, uzyskując w dniu 11 maja 2012 r. tytuł zawodowy lekarza. Załącznikiem tego dyplomu jest suplement do dyplomu ważny z dyplomem nr 1051421, również sporządzony w języku polskim. Wydany na wniosek skarżącej odpis powyższego dyplomu w języku angielskim zawierał pierwotnie wpis "Lekarz" jako oznaczenie tytułu zawodowego ("the degree awarded"). Organ odmówił skarżącej wymiany tego odpisu dyplomu, powołując się przepisy powołanych rozporządzeń oraz zalecenie Komitetu Konwencji Lizbońskiej z dnia 6 czerwca 2001 r. Z kolei, w wydanym na "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" z dnia 28 października 2013 r. nowym odpisie dyplomu w języku angielskim tytuł zawodowy skarżącej został określony jako "Lekarz (M.D.)". W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, nie ma racji skarżąca, twierdząc, że nie było żadnych przeszkód do wydania przez organ nowego odpisu dyplomu ukończenia studiów, sporządzonego w języku angielskim, a zawierającego określenie tytułu zawodowego: "Doctor of Medicine". Wskazać na wstępie należy, że w obowiązującym stanie prawnym brak regulacji, przesądzających o zakresie tłumaczenia treści dyplomu przy wydawaniu jego odpisu w języku obcym. Przepis § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów (Dz. U. z 2011 r. Nr 201, poz. 1188) wskazuje jedynie, że na wniosek absolwenta uczelnia wydaje dodatkowe odpisy dyplomu w tłumaczeniu na jeden z następujących języków obcych: angielski, francuski, hiszpański, niemiecki lub rosyjski (zdanie pierwsze § 13 ust. 2) oraz że na wniosek absolwenta uczelnia wydaje nie więcej niż trzy odpisy suplementu do dyplomu w tłumaczeniu na język angielski (zdanie drugie). W konsekwencji, przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy Sąd odwołać się musi do wykładni systemowej, tak, aby podjęte rozstrzygnięcie pozwalało na zachowanie spójności norm regulujących dokumentowanie faktu ukończenia studiów wyższych. Z treści § 7 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie tytułów zawodowych nadawanych absolwentom studiów, warunków wydawania oraz niezbędnych elementów dyplomów ukończenia studiów i świadectw ukończenia studiów podyplomowych oraz wzoru suplementu do dyplomu (Dz. U. z 2011 r. Nr 196, poz. 1167) wynika zakres niezbędnych elementów dyplomu ukończenia studiów, natomiast § 9 powołanego rozporządzenia wskazuje na wzór suplementu do dyplomu, określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia. W punkcie 2.1. wskazanego wzoru, zawierającego określenie uzyskanego wykształcenia (tytuł zawodowy), znajduje się odnośnik 1 o brzmieniu: "W przypadku tłumaczenia na język obcy treść pozostaje wpisana w oryginalnym brzmieniu". W ocenie Sądu powyższe oznacza, że ustawodawca przesądził, iż w wydanym na wniosek odpisie suplementu do dyplomu w języku angielskim tytuł zawodowy nie może zostać przetłumaczony. Trzeba przy tym mieć na uwadze, że suplement, stanowiący uzupełnienie dyplomu o dodatkowe treści, nie powinien różnić się w brzmieniu od treści dyplomu tam, gdzie dane z dyplomu powtarza. Zasada ta dotyczy zarówno dyplomu i suplementu w języku oryginalnym, jak i odpisów tych dokumentów, sporządzonych w języku obcym. Skoro zatem niedopuszczalne jest przetłumaczenie na język angielski tytułu zawodowego w odpisie suplementu dyplomu, to tak samo niedopuszczalne jest dokonanie tego w odpisie dyplomu. Podkreślenia wymaga, że powyższy wniosek uzasadniony jest zarówno w oparciu o przepisy obowiązującego rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie tytułów zawodowych nadawanych absolwentom studiów, warunków wydawania oraz niezbędnych elementów dyplomów ukończenia studiów i świadectw ukończenia studiów podyplomowych oraz wzoru suplementu do dyplomu (Dz. U. z 2011 r. Nr 196, poz. 1167), jak i na podstawie przepisów obowiązujących wcześniej, które regulowały przedmiotową kwestię w okresie, kiedy skarżąca J. H. odbywała studia w School of Medicine in English Uniwersytetu, tj. w okresie od października 2008 r. Analogicznie bowiem pozostawienie w suplemencie dyplomu ukończenia studiów, tłumaczonym na język obcy, oryginalnego brzmienia tytułu zawodowego zastrzeżono w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 lipca 2004 r. w sprawie rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie (Dz. U. Nr 182, poz. 1881), tracącym moc z dniem 10 lutego 2009 r. oraz w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2008 r. w sprawie rodzajów tytułów zawodowych nadawanych absolwentom studiów i wzorów dyplomów oraz świadectw wydawanych przez uczelnie (Dz. U. z 2009 r. Nr 11, poz. 61), obowiązującym w okresie od dnia 10 lutego 2009 r. do dnia 1 października 2011 r., które zostało zastąpione obowiązującym aktualnie ww. rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. Nadto, podzielić należy pogląd organu, oparty na zaleceniu Komitetu Konwencji Lizbońskiej, że dla potrzeb unikania sytuacji kwestionowania autentyczności dokumentów poświadczających uzyskanie tytułu zawodowego, regułą powinno być podawanie tytułu w wersji oryginalnej, bez tłumaczenia, z tym wszakże zastrzeżeniem, że powyższe Zalecenie w sprawie kryteriów i procedur oceny wykształcenia uzyskanego za granicą, przyjęte przez Komitet Konwencji Lizbońskiej w dniu 6 czerwca 2001 r. w Rydze jest aktem prawnie niewiążącym, stanowi bowiem niesformalizowany dokument rekomendujący dobrą praktykę państwom – stronom umowy międzynarodowej, jaką jest Konwencja o uznaniu kwalifikacji związanych z uzyskaniem wyższego wykształcenia w Regionie Lizbońskim, sporządzona w Lizbonie dnia 11 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 233, poz. 2339). Z powyższych względów argumentacja skarżącej, zmierzająca do wykazania obowiązku organu zawarcia w treści odpisu dyplomu sformułowania "Doctor of Medicine", nie mogła odnieść skutku. Sąd jednakże, ze względu na wyrażony w art. 134 § 2 P.p.s.a. zakaz reformationis in peius orzekł o oddaleniu skargi, mimo że organ w wydanym na ponowny wniosek skarżącej odpisie dyplomu w języku angielskim zawarł określenie "Lekarz (M.D.)" jako kompilację tytułu zawodowego, wyrażoną w języku polskim oraz angielskim, do czego – jak wykazano powyżej – nie był uprawniony. Słowa "M.D." są skrótem od "Medicine Doctor", tj. określenia tytułu zawodowego lekarza w języku angielskim. Zgodnie z powołanym przepisem sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, skutkujących nieważnością aktu polegającego na wydaniu odpisu dyplomu ukończenia studiów w języku angielskim, zawierającego opisane wyżej określenie tytułu zawodowego skarżącej. Ponadto, w ocenie Sądu, żądanie wniosku skarżącej zostało w ten sposób częściowo zrealizowane, co dodatkowo przemawiało za pozostawieniem w obrocie prawnym zaskarżonego aktu Rektora Uniwersytetu. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalił skargę.