III SA/Kr 426/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie p o s t a n a w i a : odmówić ustanowienia dla skarżącego adwokata W złożonym w dniu 26 marca 2012 r. (data prezentaty Sądu) wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący A. K. wniósł o ustanowienie dla niego adwokata. Skarżący wyjaśnił, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Skarżący podał, iż nie posiada nieruchomości ani zasobów pieniężnych, a jedynymi przedmiotami wartościowymi są dwa samochody: Mercedes Benz S o wartości 105000 zł i Mercedes Benz A o wartości 9000 zł. Na dochód rodziny skarżącego składa się jego wynagrodzenie w wysokości 900 zł i emerytura jego żony w wysokości 1200 zł. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2012r., sygn. akt III SA/Kr 426/11 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy stwierdził, iż gospodarstwo domowe skarżącego ma zapewnione stałe źródło dochodu w łącznej wysokości 2100 zł, a poza tym skarżący dysponuje znacznym majątkiem ruchomym, na który składają się dwa samochody. Równocześnie referendarz sądowy wskazał, iż skarżący nie podjął próby określenia jak kształtują się stałe miesięczne obciążenia jego gospodarstwa domowego związane z utrzymaniem domu oraz opłaceniem mediów. W związku z powyższym referendarz sądowy uznał, iż skoro gospodarstwo domowe skarżącego dysponuje stałym dochodem i jest w posiadaniu dwóch wartościowych, łatwo zbywalnych samochodów, a jednocześnie skarżący nie podjął próby dokładniejszego wyjaśnienia swojej sytuacji to przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje wystarczających podstaw. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, w którym zarzucił referendarzowi błędne przyjęcie, że nie zachodzą podstawy do przyznania mu prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżący stwierdził, iż nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Wskazał również, iż wniosek o przyznanie pełnomocnika uzasadniony jest tym, że pogorszył się jego stan zdrowia co uniemożliwia mu uczestniczenie w toczącym się postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl): "Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia." W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a od zaistnienia których zależy przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 2100 zł brutto, a w skład jego majątku wchodzą dwa samochody o wartości 105000 zł i 9000 zł. Sąd zwraca uwagę, że o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie dwóch samochodów, w tym jednego wartego 105000 zł, już te standardy przekracza. Należy również podkreślić, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt l OZ819/10, LEX nr 742076). Natomiast skarżącego nie można uznać za osobę ubogą skoro posiada stałe źródło dochodu oraz majątek ruchomy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 246 § 1 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.