III SA/Kr 428/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Maria Zawadzka Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. sprawy ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 61, art. 61a, art. 123, art. 124, art. 125, art. 126, art. 141 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku K. Ś. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego na grudzień 2014 r. na zapłacenie zaległości za prąd. W uzasadnieniu organ podał, że K. Ś. w dniu 15 grudnia 2014 r. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na zapłacenie zaległości za prąd. Podanie dotyczyło miesiąca grudnia 2014 r. Organ I instancji ustalił, że wcześniej decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] odmówiono przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na energię w kwocie 300,57 zł z terminem płatności na dzień 5 września 2014 r. a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2014 r. utrzymało w mocy tą wcześniejszą decyzję Prezydenta Miasta. Nadto organ ustalił, że aktualne zaległości K. Ś. za energię dotyczą miesiąca września 2014r. i wynoszą 100,19 zł. Prezydent Miasta powołał się na treść art. 61a § 1 K.p.a. i stwierdził, że z uwagi na fakt, że decyzja w sprawie opłat za energię za miesiąc wrzesień została wydana [...] 2014 i utrzymana w mocy należy orzec o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. K. Ś. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 5 lutego 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy stwierdził, że art. 61 § 1 K.p.a. zezwala na wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki: żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą strona lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61 a § 1 K.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie. Organ I instancji aktualnie ustalił, że zaległość w opłatach za energię elektryczną dotyczą września 2014 r. i wynoszą w 100,19 zł. SKO podkreśliło, że w sprawie dotyczącej zasiłku celowego na zapłacenie zaległości za prąd zapadło już rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta z [...] 2014 r. nr [...] odmawiające przyznania mu zasiłku celowego na energię w kwocie 300,57 zł z terminem płatności 5 września 2014 r. Opisana decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2014r. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiotowej sprawie objętej wnioskiem zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie. W administracyjnym toku instancji nie jest, więc możliwe ponowne zajmowanie się tą samą sprawą i rozpatrzenie wniosku złożonego w toku rozpoznawania spraw zakończonych wskazaną decyzją organu I i II instancji obejmującej zaległość w opłacie za energię elektryczną w okresie do września 2014 r. K. Ś. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie i wyraził niezadowolenie z postępowania prowadzonego przez organy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej: P.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 P.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego na grudzień 2014 r. na zapłacenie zaległości za prąd. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiotem kontroli Sądu były jedynie postanowienia procesowe dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na grudzień 2014 r., konstatacja ta prowadzi do wniosku, że Sąd nie mógł odnieść się merytorycznie do niniejszej sprawy i ewentualnych zarzutów skarżącego. Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego stanowił art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 K.p.a., obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). W uzasadnieniu tej nowelizacji wskazano, że celem regulacji polegającej na dodaniu art. 61a jest odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Tak więc nowelizacja ta pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania: gdy z żądaniem wszczęcia postępowania występuje podmiot, nie posiadający przymiotu strony (przeszkody natury podmiotowej) bądź też gdy z innych, z uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte (przeszkody natury przedmiotowej – m.in., gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym). Ocena, czy istnieje przeszkoda natury podmiotowej wymaga ustalenia, czy osoba, od której pochodzi żądanie wszczęcia postępowania, jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. bądź przepisu szczególnego, który reguluje krąg stron w konkretnym rodzaju spraw. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że K. Ś. jest strona niniejszego postępowania, a tym samym był legitymowany do złożenia wniosku. Choć ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, to należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a K.p.a. [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 317). Z kolei według Z.R. Kmiecika "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, jak np. wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji, wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212; A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex-el., teza 3). Przypomnieć należy, że wniosek K. Ś. złożony w niniejszej sprawie dotyczy przyznania zasiłku celowego na miesiąc grudzień 2014 r. na zapłacenie zalęgłości za prąd. Natomiast organy błędnie uznały, że skoro Prezydent Miasta wydał w dniu [...] 2014 r. decyzję nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego na energię w kwocie 300,57 zł z terminem płatności 5 września 2014 r. i decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzja z dnia [...] 2014 r.), to tym samym obecny wniosek jest niedopuszczalny. Z takim poglądem nie można się zgodzić, gdyż obecny wniosek K. Ś. dotyczy miesiąca grudnia 2014 r., i dotyczy także wcześniejszych zaległości. Natomiast decyzja z dnia [...] 2014 r. utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...] 2014 r. dotyczyła zasiłku celowego na zapłatę zalęgłości za prąd płatnych do dnia 5 września 2014 r., a więc powstałych jeszcze przed miesiącem wrześniem 2014 r. Z prostego porównania widać, że decyzja i obecny wniosek dotyczą zupełnie innych okresów czasu bowiem zaległość aktualna dotyczy września 2014 w kwocie 100,19 zł. a poprzednia decyzja dotyczyła okresów sprzed września, 2014 ale z terminem płatności 5 września 2014r. i była decyzją odmowną. Powołane wyżej decyzje oraz wniosek dotyczą różnych okresów czasu i nie można ich traktować jako tożsamych. Niewątpliwie zatem nie można uznać, że organy raz orzekając i to odmownie o zasiłku celowym na zapłatę zalęgłości za prąd skonsumowały również przyszłe żądania strony w tym przedmiocie. Mając na uwadze powyższe argumenty stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie uchybiły przepisom prawa procesowego, a konkretnie art. 61 a K.p.a. Uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania, w szczególności, by wszystkie aspekty sprawy zostały dokładnie wyjaśnione w ramach postępowania administracyjnego, w którym prawa wszystkich stron będą zagwarantowane oraz by wydane rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.