III SA/Kr 43/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, brak majątku i stałych dochodów. Uzasadniając swoje starania podniósł, że jest osobą bezrobotną, inwalidą, obciążonym alimentami. W oparciu o przedstawione przez organ wraz ze skargą akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, boryka się z problemem ubóstwa i niepełnosprawności, jest osobą niepracującą (vide: karta "Problemy w rodzinie – przyczyny wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy). Skarżący zamieszkuje u krewnego, ma do dyspozycji własny pokój na poddaszu. Jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności orzeczonym do dnia 31.08.2012 r. Do skarżącego należą formalnie trzy samochody, do dnia 12 maja 2010 r. był także właścicielem mieszkania, które sprzedał za kwotę 205000 zł. (vide: notatka służbowa z 6.10.2010 r. k. 410). Z oświadczeń skarżącego składanych przed organami wynika jednak, że samochody których jest właścicielem liczą po 20 lat i aktualnie nadają się tylko do złomowania, na które skarżącego nie stać, zaś pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania przeznaczył w całości na spłatę wcześniejszych długów (vide: pismo skarżącego z dnia 29.09.2010 r. k. 408, kopia oświadczenia pożyczkodawcy o odbiorze pożyczki w kwocie 200.000 zł k. 407, 406). Na przestrzeni ubiegłego roku skarżący podejmował się drobnych prac dorywczych (vide: pismo skarżącego z 25.06.2010 r. k. 378) Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiot skargi w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym opatrzono symbolem "6321" (vide: zarządzenie z 12.01.11 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. Skarżący korzysta więc z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Mając na uwadze powyższe postanowiono więc jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Wnioskodawca złożył wymagane oświadczenie a ponieważ szereg okoliczności pozostaje znanych orzekającemu na zasadzie notorii urzędowej, więc oświadczenie to można uznać za wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Skarżący generalnie rzecz biorąc jest osobą niezamożną. Tak bowiem wypada postrzegać osobę niepracującą, w zasadzie bez majątku i stałego dochodu borykającą się z problemami niepełnosprawności, obarczoną alimentami, która zmuszona jest ubiegać się o wsparcie w ramach pomocy społecznej. Uwzględniając to wszystko, udzielono więc skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Konieczność wygospodarowania przez skarżącego środków na koszty kwalifikowanego pełnomocnika przekracza bowiem aktualnie jego możliwości i grozi zachwianiem sytuacji materialnej oraz bytowej strony w taki sposób że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.