III SA/Kr 430/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłaconej zaliczki alimentacyjnej postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mamą i bratem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi 65 metrowe mieszkanie. Nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę brutto 1593,60 emerytury matki z czego do wypłaty otrzymuje 1333,18 zł. Uzasadniając swoje starania określił samego siebie jako osobę mało zaradną życiowo. Wyjaśnił, że wyszedł z Zakładu Karnego (vide: świadectwo zwolnienia k. 7), nie ma żadnego majątku a ciążą na nim długi (vide: pisma komornicze k. 4 akt admin.; decyzje organów; zestawienie należności k. 55 akt admin.)). Postrzega siebie jako osobę bezrobotną (vide: decyzja o uznaniu za osobę bezrobotną k. 7). Stara się dorobić na podstawie umowy zlecenia, ale podnosi, że nawet jeszcze nie otrzymał wynagrodzenia. Brat jest uczniem (vide: zaświadczenie k. 37 akt admin.) Do wniosku dołączył kopię jednego z nieskutecznych skierowań do pracy, kopię aktualnej umowy zlecenia potwierdzająca warunki przyjęcia tegoż oraz kopię decyzji organu emerytalnego, która potwierdza wskazywaną przez skarżącego wysokość świadczeń matki. Z pozostałych wyjaśnień skarżącego jakie można odnaleźć w aktach sprawy wynika, że matka jest osobą niepełnosprawną (vide: legitymacja k. 1 akt admin.). Brat natomiast od października będzie studentem pierwszego roku. Skarżący nie ma wykształcenia jest jednak słuchaczem zaocznego LO (vide: zaświadczenie). Korzysta i ubiega się o pomoc MOPS (vide: protokół z ustnego zgłoszenia podania o udzielnie pomocy k. 6; ). Zajmowane mieszkanie gdzie skarżący zamieszkuje z matką i bratem jest mieszkaniem komunalnym (vide: wywiad środowiskowy k. 21 akt admin.). Alimenty reguluje na bieżąco (vide: pismo komornika k. 29 akt admin.) Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłaconej zaliczki alimentacyjnej a sprawie został nadany symbol "6329" co oznacza, że mieści się ona w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami zawartymi w kopiach dokumentów źródłowych przedłożonych przez skarżącego a także zalegającymi pośród akt sprawy i na karatach pomocniczych akt administracyjnych stwarza warunki wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony obrazując, że skarżący – przynależy do osób niespecjalnie zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę, bez majątku i stałej pracy, ze znikomym dochodem a równocześnie z długami, zmuszoną korzystać ze wsparcia oferowanego przez ośrodki pomocy społecznej. Na większe wsparcie ze strony matki, prócz okazywanego nie może specjalnie liczyć, bo po pierwsze ta sama ma do dyspozycji niewielkie środki. A po drugie z zasad doświadczenia życiowego wynika że cześć z nich musi przeznaczyć na bieżące opłaty i najbardziej podstawowe potrzeby życia codziennego. Młodszy brat z racji kontynuowania nauki na studiach ma także ograniczone możliwości pomocy skarżącemu. Samemu zaś skarżącemu nie bardzo można czynić zarzuty, że nie stara się poprawiać swojej sytuacji. Zarzutom takim przeczą bowiem i przedstawiona kopia nieskutecznego skierowania do pracy z urzędu pracy i to, że skarżący na miarę swoich niewysokich kwalifikacji ima się jednak dostępnych zajęć. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytocznych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.