III SA/Kr 435/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sporządzonym na urzędowym formularzu wniosku oświadczył, że nie zatrudnia ani pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Uwidocznił, brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Objaśniając stan swojego majątku podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 1700 zł z umowy o pracę. Uzasadniając swoje starania podniósł, że po zapłaceniu alimentów w kwocie 900 zł miesięcznie pozostaje mu na utrzymanie ok. 300 zł. Zdaniem skarżącego kwota ta powoduje, że żyje poniżej minimum socjalnego i ledwie wystarcza mu na skromne utrzymanie. Nie posiada żadnych oszczędności ani jakiegokolwiek majątku z którego mógłby pokryć koszty sadowe a tym bardziej wynająć adwokata. Sam nie zna zaś prawa administracyjnego. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie bo od 2 grudnia 2005 r. na mocy wyroku SR sygn. [...] pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej i jest zobowiązany do płacenia alimentów w wysokości 900 zł co w chwili obecnej realizuje za pośrednictwem komornika i banku. Na utrzymanie pozostaje mu ok. 300 zł. Wskazując na powyższe skarżący nadmienił, że oprócz 150 tyś. zł zaległości alimentacyjnych posiada ponadto dług w takiej samej wysokości w stosunku do swoich dostawców oraz banku [...] za niespłacony kredyt samochodowy (zlicytowany przez komornika) a także ponad 20 tyś. zł z tytułu niezapłaconego podatku VAT po likwidacji firmy w 2003 r. W sumie jego zobowiązania przekraczają kwotę 300 tyś. zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym niniejszą sprawę opatrzono symbolem "6329" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. Skarżący korzysta więc z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co zgodnie z art. 241 ppsa oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Uwzględniając te okoliczności przyjąć należy, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy. Skarżący korzysta bowiem w ramach art. 239 pkt. 1 lit. a) ppsa z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co – jeszcze raz wymaga podkreślenia - w myśl art. 241 ppsa oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych czyli wpisów i opłat kancelaryjnych (art. 212 §1 ppsa) jak i ponoszenia wydatków (vide: art. 213 ppsa). Sytuacja taka siłą rzeczy wymusza konieczność umorzenia postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych i z tych względów orzeczono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to należy uznać za wystarczające do oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakie skarżący ma do dyspozycji po opłaceni wykazanych alimentów wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb. Pamiętać też trzeba, że skarżący nie ma żadnego majątku i boryka się z dużym zadłużeniem. W takiej sytuacji nie budzi więc wątpliwości, że skarżący nie będzie stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić pełnomocnika z wyboru. W konsekwencji należało więc udzielić w tym względzie skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mowa i ustanowić dla skarżącego adwokata opłacanego przez Skarb Państwa, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.